Lesbók Morgunblaðsins - 05.09.2009, Side 2

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 5. SEPTEMBER 2009
2 LesbókGAGNRÝNI
Lockerbie Loftmyndir af brakinu, þar sem það liggur á engi í nánd við íbúðarhús, hafa oft borið fyrir augu sjónvarpsáhorfanda á þeim rúmum tuttugu árum sem liðin eru.
Þ
að hefði aldrei átt að sýna þetta í
sjónvarpinu. Þetta var niðurstaða
fréttaskýranda á bandarísku sjón-
varpsstöðinni Fox News í vikunni í
umræðu um umdeilda lausn Abdel Basset
Ali al-Megrahi úr skosku fangelsi 20. ágúst
sl. Líbýumaðurinn, al-Megrahi, var sá eini
sem hlaut dóm fyrir að granda bandarískri
farþegaþotu yfir skoska bænum Lockerbie
árið 1988. Með vélinni fórust 270, þar af 189
Bandaríkjamenn. Fyrir glæpinn hlaut al-
Magrahi 27 ára fangelsisdóm árið 2001.
Loftmyndir af flakinu, þar sem það liggur
á engi í nánd við íbúðarhús, hefur oft borið
fyrir augu sjónvarpsáhorfenda á þeim rúm-
um tuttugu árum sem liðin eru. Minningin
um ódæðisverkið lifir því áfram í hugum
fólks, rétt eins og árásin á Tvíburaturnana
2001. Velþekktu sjónvarpsskotin, sem sýna
farþegaþotur stefna á háhýsin á Manhattan
og flakið við Lockerbie, viðhalda minninu
um ógnina sem beinist að almenningi á
Vesturlöndum vegna mögulegra hryðju-
verka. Stríðið gegn hryðjuverkum sem háð
hefur verið undanfarin ár sækir einmitt til-
finningalegan lífskraft í þessa atburði og
fjölmiðlunina um þá.
Þessi forsaga skýrir hvers vegna Banda-
ríkjamönnum var gróflega misboðið þegar
skoski dómsmálaráðherrann, Kenny MacA-
skill, féllst á kröfu Líbýustjórnar um að al-
Magrahi yrði leystur úr haldi en hann er nú
dauðvona vegna krabbameins. Sér til máls-
bóta sagði dómsmálaráðherrann, í ræðu á
miðvikudag, að fólki hlyti að vera ljóst að
það hefði verið óheppilegt ef Líbýumað-
urinn hefði dáið í skosku fangelsi. Slíkt
hefði t.d. haft í för með sér að næsta ná-
grenni fangelsisins hefði fyllst af frétta-
mönnum og sjónvarpstrukkum með tilheyr-
andi álagi fyrir íbúa bæjarins. Rök
ráðherrans eru heldur ósannfærandi enda
vandséð að heimspressan hefði flykkst til
Skotlands til að fylgjast með dauðastríði
mannsins nema því aðeins að málið væri þá
þegar orðið fréttnæmt. Rökin veita þó
ákveðna innsýn í það hversu samþættir fjöl-
miðlar hafa orðið framvindu pólitískra at-
burða.
Fjölmiðlar sækja nú einnig hart að
Gordon Brown, forsætisráðherra Bretlands,
vegna málsins enda ljóst að það er farið að
skaða hann og samskiptin við Bandaríkin. Í
yfirlýsingu sem Brown las á miðvikudaginn
fullyrti hann að lausn al-Magrahi tengdist á
engan hátt hagsmunum Breta í Líbýu um
aukin viðskipti og aðgang að olíu. Yfir-
lýsingu Gordons Browns er þó ekki vel
tekið í bandarískum fjölmiðlum enda
kannski dæmi um máttlausa tilraun til að
takmarka skaðann í þeirri von að sjónir
fréttamanna beinist fljótlega annað. En það
hjálpar ekki Brown að nú hafa komið fram
gögn sem virðast sýna að breskir ráðamenn
hafi unnið að því á bak við tjöldin um
alllangt skeið að umræddur maður yrði
látinn laus á grundvelli samnings um
fangaskipti sem var í undirbúningi þvert
gegn vilja Bandaríkjanna. En á sama tíma
höfðu breskir ráðamenn líka fullvissað
Bandaríkin um að maðurinn yrði áfram í
haldi.
Kemur þá aftur að áhrifamætti sjón-
varpsins. Hefði fanganum verið flogið til
Líbýu úr augsýn fjölmiðlanna hefði málið
e.t.v. fallið fljótt í gleymsku. En því miður
fyrir bresku ríkisstjórnina ákvað stjórn
Líbýu að taka á móti al-Magrahi með við-
höfn og sjálfur forseti landsins, Gaddafi,
varð fyrstur til að faðma hann að sér við
heimkomuna. Þessar höfðinglegu móttökur
voru svo sýndar í sjónvarpsfréttum um all-
an heim. Af þeim sem heyja stríðið gegn
hryðjuverkum við misjafnar vinsældir, sem
og eftirlifandi ættingjum fórnarlamba
mannsins, voru móttökurnar túlkaðar sem
opinber niðurlæging sem erfitt er að
kyngja. Þetta var það sem fréttaskýrandinn
átti við þegar hann harmaði að málið hefði
komist í sjónvarpið. stefosk@hi.is
Sjónvarpsdramatík
FJÖLMIÐLAR
STEFANÍA ÓSKARSDÓTTIR
Velþekktu sjónvarps-
skotin, sem sýna far-
þegaþotur stefna á há-
hýsin á Manhattan og
flakið við Lockerbie, við-
halda minninu um ógnina.
Lesbók Morgunblaðsins Hádegismóum 2, 110 Reykjavík, sími 5691100, Útgefandi Árvakur hf. Ritstjórnarfulltrúi menningar Fríða Björk Ingvarsdóttir, fbi@mbl.is Auglýsingar sími 5691111 netfang augl@mbl.is Bréfsími 5691110 Prentun Landsprent
G
addafi, leiðtogi Líbýu, er velþekktur úr fréttunum. Um
margra ára skeið ögraði hann vesturveldunum með
samstarfi við hópa sem tengjast hryðjuverkum. Hann
sýndi mikla kænsku þegar hann varð fyrstur arabaleiðtoga til
að fordæma árásirnar á Tvíburaturnana 2001 og leitaðist í
framhaldinu við að bæta samskiptin við Bandaríkin.
Gaddafi þykir nú líklega óhætt að standa svolítið upp í
hárinu á Bandaríkjunum t.a.m. með því að taka fagnandi á
móti leynisþjónustumanninum fyrrverandi, al-Magrahi, og
þakka honum opinberlega fyrir vel unnin störf. Kannski metur
hann stöðuna svo að Obama sé ekki eins harður í horn að
taka og Bush né að Bandaríkin séu í aðstöðu til að hegna
honum. Báðar skýringarnar væru vísbendingar um minnkandi fælingarmátt Bandaríkjanna sem
er auðvitað áhyggjuefni fyrir ráðamenn þar.
Í vikunni fagnaði Gaddafi svo 40 ára valdaafmæli sínu, sem einræðisherra, með miklum op-
inberum hátíðarhöldum þar sem ekkert var til sparað. Helsti fréttamaður CNN í málefnum
sem tengjast stríðinu gegn hryðjuverkum flutti fréttir af þeim af vettvangi sem gefur vísbend-
ingar um að Bandaríkjunum standi ekki á sama um stöðuna og fylgist grannt með framvind-
unni.
ÞETTA HELST
Gaddafi forseti Líbýu.
H
ipp og kúl er sennilega aðeins of
nútímaleg lýsing á módelunum á
myndinni; nýmóðins, sennilega of
gamaldags; líklega hafa þau verið
sögð töff, kannski skæsleg, en allavega al-
veg hrikalega smart.
Þannig var tískan haustið 1985 að mati
hönnuða í íslensku prjónlesi.
Og var þetta smart?
Tíska þessa tíma var þægileg. Buxurnar
voru rykktar og náðu vel upp í mittið,
jafnvel uppfyrir mittið, gyrtar með mjóu
belti. Skálmarnar voru víðar, en þröngar
við ökklann, og mun þægilegra að hreyfa
sig í þeim en þeim níðþröngu gallabuxum
sem voru í tísku fyrir nokkrum árum og
náðu rétt upp fyrir helgustu vé. Þetta var
reyndar eitt af fáum tímabilum í mínu
minni sem gallabuxur voru ekki allsráð-
andi í neðrideild.
Peysurnar voru stuttar, og þröngar við
mittið, en því víðáttumeiri voru þær um
axlirnar, þar sem þær voru stoppaðar inn-
an með púðum. Þannig var vart sýnilegur
munur á konum og körlum hvað herða-
breidd snerti – allir voru eins og X í lag-
inu.
Og vel á minnst, þetta var sú kynslóð
sem fræðimenn hafa kallað X-kynslóðina.
Krakkarnir sem fæddust á árunum ca.
1965-’80; fólkið sem þekkti hvorki kalda
stríðið né Víetnam stríðið, lyklabörnin,
sjálfstæðu börnin, kynslóðin sem óx inn í
tölvuheiminn, viðskiptaheiminn og MTV.
Þetta var tíminn þegar Íslendingar voru
bæði fegurstir og sterkastir í heimi. Það
er ekkert viðkvæmnislegt við þessa kyn-
slóð, hún óx einbeitt úr grasi og vissi
hvert hún ætlaði. „Uppar“? Já, kannski, en
hafa „spjarað“ sig vel. begga@mbl.isEitísið í algleymingi Módelin sýna það nýjasta í íslenskri ullarhönnun haustið 1985.
Af exi og exi
Tíska fylgir tíðarandanum sem gerjast í samfélagi fólks,
en var það tilviljun að X kynslóðin var eins og X í laginu?
Ögraði vesturveldunum