Morgunblaðið - 03.04.2010, Page 18

TVÆR hringleiðir í landi
Grindavíkur eru hluti af
hugmyndum um upp-
byggingu eldfjallagarðs
þar. Önnur leiðin er í
kringum Eldvörpin en
hin um Vigdísarvelli og
nágrenni.
Ólafur Örn Ólafsson
bæjarstjóri telur að tölu-
verðir möguleikar felist í
uppbyggingu jarð-
minjagarðs með áherslu
á eldvirknina. Hann nefn-
ir að hópar af ýmsu tagi
séu tilbúnir að kaupa
leiðsögn um þessa staði,
allt frá skólahópum til
fræðimanna.
Ferðamálasamtök Suð-
urnesja eru að skipu-
leggja eldfjallahring á Reykjanesinu sjálfu, hundrað gíga hringinn. „Það
fellur ágætlega að því sem við erum að gera,“ segir Ólafur Örn og hann
segir vel koma til greina að vinna að þessu í sameiningu.
Reykjavíkurborg hefur lýst sig reiðubúna til að leggja fjármagn í eld-
fjallagarð í gegnum Reykjanesfólkvang. Ólafur segir að taka megi mun
stærra svæði inn í þetta samstarf, Brennisteinsfjöll, Hengilssvæðið og al-
veg upp á Þingvelli. helgi@mbl.is
Krýsuvík Nóg er af gígum til að skoða og háhita
á Reykjanesskaganum.
Skipulagðar hringleiðir í Eldfjallagarði
Morgunblaðið/ÞÖK
18 FréttirINNLENT
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 3. APRÍL 2010
Laugavegi 13, 101 Reykjavík
sími 515 5800, rannis@rannis.is
www.rannis.is
Vegna aukafjárveitingar til Nýsköpunarsjóðs námsmanna
er auglýst að nýju eftir umsóknum í sjóðinn. Frestur til að skila
inn umsóknum rennur út 12. apríl 2010 klukkan 16.00.
Úthlutun mun liggja fyrir í byrjun maí.
l Markmið sjóðsins er að gefa háskólum, rannsóknastofnunum
og fyrirtækjum tækifæri til að ráða háskólanema í grunn- og meistaranámi
í sumarvinnu við rannsóknar- og þróunarverkefni
l Styrkir verða veittir til verkefna sem líkleg þykja til að stuðla að nýsköpun
og auknum tengslum háskóla, stofnana og fyrirtækja.
l Umsóknir um styrki eru metnar með hliðsjón af möguleikum til hagnýtingar
í atvinnulífi og nýnæmi fyrir þekkingu í viðkomandi fræðigrein.
Hverjir geta sótt um?
l Háskólanemar í grunn- og meistaranámi
l Sérfræðingar innan fyrirtækja, stofnana og háskóla sem óska að ráða
háskólanema í sumarvinnu við rannsóknir
Umsóknareyðublað má nálgast á www.rannis.is.
Þar er jafnframt að finna reglur og leiðbeiningar varðandi sjóðinn.
Nánari upplýsingar veitir Guðný Hallgrímsdóttir,
gudny@rannis.is, sími 515 5818.
Nýsköpunarsjóður námsmanna
Umsóknarfrestur er til 12. apríl 2010
Hlutverk Rannís er að veita faglega aðstoð og þjónustu við undirbúning og framkvæmd
vísinda- og tæknistefnu Vísinda- og tækniráðs. Rannís er miðstöð stuðningskerfis
vísinda- og tæknisamfélagsins. Í vörslu Rannís eru opinberir samkeppnissjóðir s.s.
Rannsóknasjóður og Tækniþróunarsjóður. Rannís sér um greiningu á rannsóknum og
nýsköpun á Íslandi og gerir áhrif rannsókna og nýsköpunar á þjóðarhag og hagvöxt
sýnilegan. Rannís er miðstöð upplýsinga og miðlunar alþjóðasamstarfs vísinda- og
tæknisamfélagsins.
Sumarvinna við
sjálfstæðar rannsóknir
Eftir Helga Bjarnason
helgi@mbl.is
HUGMYNDIR eru uppi um skipu-
lagningu jarðminjagarða samkvæmt
forskrift evrópsku Geopark-samtak-
anna. Lengst á veg er kominn und-
irbúningur að jarðminjagarði á Suð-
urlandi og eldfjallagarði í landi
Grindavíkur.
„Það vinna nokkrir að skipulagn-
ingu eldfjalla- eða jarðminjagarða,
hver í sínu horni, og sumir eru nokk-
uð langt komnir. Við teljum mikil-
vægt að fólk tali saman og gerð verði
heildstæð stefna um uppbyggingu
jarðminjagarða á landinu öllu,“ segir
Þorsteinn Sæmundsson, forstöðu-
maður Náttúrustofu Norðurlands
vestra og formaður Jarðfræðafélags
Íslands. Farið var yfir málið í heild á
ráðstefnu sem nokkrar stofnanir
stóðu að.
Markast ekki af sveitarfélögum
Þrjú sunnlensk sveitarfélag,
Rangárþing eystra, Mýrdalshreppur
og Skaftárhreppur, eru að skipu-
leggja svæðið sem jarðminjagarð og
nokkrir aðilar hafa unnið að eld-
fjallagarði á Reykjanesskaganum,
meðal annars Grindavíkurbær.
Sveitarfélög í öðrum landshlutum
hafa verið með svipaðar hugmyndir
uppi.
Þorsteinn leggur áherslu á að út-
breiðsla jarðfræðilegra fyrirbæra af-
markist ekki af sveitarfélögum held-
ur fyrirbærunum sjálfum. Hann
segir að ef hver ætli að vinna sitt án
tillits til annarra geti komið til
árekstra. „Farsælast er að vinna
saman og helst að gera net jarð-
minjagarða með mismunandi upp-
byggingu allt í kringum landið. Þá
geta menn unnið saman að undir-
búningi og lært hver af öðrum og síð-
an markaðssett þetta saman,“ segir
Þorsteinn og bætir því við að bar-
áttan um ferðamanninn fari sífellt
harðnandi.
Rúmar margt
Uppbygging jarðminjagarða í
Evrópu hefur staðið í áratug og
mynda garðarnir samtök. Þeir sem
uppfylla skilyrði evrópsku Geopark-
samtakanna komast sjálfkrafa inn í
alþjóðleg samtök sem Menningar-
stofnun Sameinuðu þjóðanna,
UNESCO, stendur að.
Jarðminjagarður er vel afmarkað
svæði með merkilegar og fjölbreytt-
ar jarðminjar. Lögð er áhersla á
sjálfbæra þróun, fræðslu og verndun
jarðminja. Þeir ganga út á það að
nýta umhverfi og menningu viðkom-
andi svæðis til að efla byggðina. Það
er meðal annars gert með því að taka
saman upplýsingar um jarðfræði
staðanna og koma þeim á framfæri
við ferðafólk, skipuleggja gönguferð-
ir og fleira.
Þegar eru nokkrir tugir slíkra
garða í löndum Evrópu og alls rúm-
lega sextíu alþjóðlegir garðar í um
tuttugu löndum. Ísland gæti bæst í
hópinn á þessu eða næsta ári.
„Hugmyndin er sniðug því hún
rúmar svo margt,“ segir Sveinn
Pálsson, sveitarstjóri í Vík. „Til-
gangurinn er að vernda þessi svæði
en um leið að nýta þau við ferðaþjón-
ustu. Mér sýnist að þetta falli vel að
uppbyggingu ferðaþjónustu sem er
sífellt að verða mikilvægari fyrir
okkur,“ segir Sveinn.
Vanda þarf til verka
Þorsteinn Sæmundsson leggur
áherslu á jarðfræðileg þekking sé
grunnur jarðminja- og eldfjalla-
garða. Því sé mikilvægt að vísinda-
menn komi að undirbúningnum á
fyrstu stigum hans.
„Það þarf að taka saman nýjustu
upplýsingar um svæðið og matreiða
þær vel. Þær þurfa að vera á netinu
og á merkjum og upplýsingaskiltum.
Það þarf að vanda til verka þannig að
þær nýtist bæði ferðafólki sem hefur
staðgóða þekkingu en líka þeim sem
minna vita. Margt ferðafólk er vel
upplýst og sættir sig ekki við neitt
hálfkák,“ segir Þorsteinn.
Samvinna við skipulagið
 Hver vinnur í sínu horni að skipulagningu jarðminja- og eldfjallagarða  Jarðminjagarður á Suður-
landi og eldfjallagarður í landi Grindavíkur lengst komnir  Matreiða þarf nýjustu upplýsingar vel
Morgunblaðið/Brynjar Gauti
Lakagígar Margir staðir sem eiga sér sögu náttúruhamfara eru innan væntanlegs jarðminjagarðs á Suðurlandi.
ELDGOSIÐ á Fimmvörðuhálsi er
innan væntanlegs jarðminjagarðs á
Suðurlandi. Það hefur dregið fjölda
ferðafólks að svæðinu og gæðavott-
unin sem fylgir þátttöku í verkefn-
inu gæti aukið strauminn til fram-
búðar.
„Þetta yrði gæðastimpill fyrir
þetta svæði, staðfesting á því að hér
eru merkilegir staðir sem hægt er
að sinna á góðan hátt,“ segir Elvar
Eyvindsson, sveitarstjóri í Rang-
árþingi eystra, um jarðminjagarð á
Suðurlandi. Þrjú sveitarfélög á
Suðurlandi, Rangárþing eystra,
Mýrdalshreppur og Skaft-
árhreppur, vinna að undirbúningi
verkefnisins í anda Geopark-
samtakanna. Hugmyndin er að allt
landsvæði sveitarfélaganna þriggja
verði undir.
Innan þessa jarðminjagarðs yrði
Eyjafjallajökull og Fimmvörðuháls
sem mikið hafa verið í umræðunni
að undanförnu, Katla, Eyjafjöllin,
Dyrhólaey og Lakagígar svo
nokkrir merkir staðir séu nefndir.
Á þessu svæði hafa orðið miklar
náttúruhamfarir, ekki síst eldgos.
Taka þarf saman upplýsingar um
þessa atburði og merkja staðina,
auk annars. Elvar segir að ferða-
fólk sé fróðleiksfúst og margt vilji
fá sem mestar upplýsingar um stað-
ina sem það heimsækir.
Elvar segir að hópar fólks fari á
milli staða innan Geopark-
samtakanna og því geti verið mik-
ilvægt að taka þátt í þeim. Þá telur
hann að þessi gæðastimpill gæti
einnig nýst við markaðssetningu
heimaframleiðslu á svæðinu.
„Það þarf að undirbúa þetta
verkefni vel en ég vonast til að það
komist vel í gang á þessu og næsta
ári og að jafnvel verði hægt að
sækja um leyfið innan árs,“ segir
Elvar. helgi@mbl.is
Eldgos í jarðminjagarði