Morgunblaðið - 03.04.2010, Blaðsíða 28

28 Umræðan
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 3. APRÍL 2010
BÓNDA nokkrum í
bæjarferð varð það á
að fríhjóla niður
brekku þar sem var 30
km svæði sem og hann
gerði í sparnaðarskyni
vegna stöðugra olíu-
verðshækkana. En
dráttarvélin var þyngri
en hann hugði og skrið-
þunginn mikill. Lítrinn
varð honum dýrkeypt-
ur sem hann ætlaði að spara því
sektin nam heilum 45.000 krónum og
hraðinn sléttir 61 km/klst. Hann var
sviptur ökuleyfi í 3 mánuði og fékk 3
punkta í ökuferilsskrá. Í dag situr
hann á rándýrum námskeiðum í
meðferð dráttarvéla til þess að fá
ökuskírteinið á ný og geta þá komið
sér heim í kotið á dráttarvélinni til
kellu sinnar og krakka. Uppskálduð
frétt.
Þegar farið er inn á vefsvæði Um-
ferðarstofu www.us.is má þar finna
ansi skemmtilega reiknivél og þar er
hægt að setja inn hraða miðað við
hin ýmsu hraðamörk og reikna síðan
út sektir. Nú ber að hafa í huga að
það að fara á tvöföldum leyfilegum
hraða hefur breytilega áhættu í för
með sér gagnvart umhverfinu. Í
vistgötu er hámarkshraði 15 km/klst
og að aka það svæði á 30 km hraða
er auðvitað brot á umferðarlögum en
hafa ber í huga að maður á skokki og
hlaupum er nálægt þessum hraða-
mörkum,. Þegar sleginn er inn á
reiknivélina góðu 96 km hraði á
svæði sem hefur 50 km hámarks-
hraða í þéttbýli er engin ökuleyf-
issvipting en 3 punktar fara í ökufer-
ilsskrá og ríkið fær 60.000 krónur.
Í fjárlögum 2010 er gert ráð fyrir
tekjum til ríkissjóðs vegna ýmissa
sekta og viðurlagsákvæða, samtals
1.295.000.000 eða einum milljarði og
tvö hundruð níutíu og fimm millj-
ónum króna. Ef við hins vegar förum
inn á þetta undarlega skilgreinda 30
km svæði og ekið er þar á 61 km
hraða á klst. er 45 þús-
und króna sekt, öku-
leyfissvipting í 3 mán-
uði og 3 punktar í
ökuferilsskrá. Hand-
hafi bráðabirgða-
skírteinis sem fær sam-
tals 4 refsipunkta í
ökuferilsskrá er settur
í ótímabundið aksturs-
bann. Ökuskírteinið
fær hann aftur eftir
prófraun og talsverð
fjárútlát.
Sem dæmi um þetta
30 km svæðismerki má segja að það
sé undarlega flokkað með bann-
merkjum í reglugerð. Þar er m.a.
stöðvunarskyldumerki og merki um
sérstaka takmörkun á hámarks-
hraða að finna og merkin því ákaf-
lega staðbundin og eiga að vera sýni-
leg, skilti um hámarkshraða á að
vera við hvern vegakafla, a.m.k. þar
sem hraðamörk eiga að gilda. Það
merki sem allir þekkja og táknar
svæði, þéttbýlismerkið, og líka
merkið um vistgötu, eru hins vegar í
flokkinum upplýsingamerki. Skyldu
refsihæð brota og sektargreiðslur
vera hærri innan bannmerkjanna en
brot framin innan upplýsingamerkj-
anna? Það þarf ekki endilega að vera
en gæti verið og hér má bæta við að
merki innan bannmerkja skulu vera
skilmerkilega sett upp en merki inn-
an upplýsingamerkjanna látin duga
eitt eða tvö. Hér kemur villan á upp-
setningu 30 km svæðismerkjanna,
að þar er farið eftir lögmálum upp-
lýsingamerkjanna en látið ógert að
fara eftir reglum um umsetningu
bannmerkja.
Frétt á www.mbl.is 16.3. 2010 ber
yfirskriftina „23 teknir á klukku-
stund.“ En þar segir að 59% öku-
manna á ákveðnu svæði þar sem há-
markshraði er 30 km/klst hafi ekið of
hratt. En á öðru svæði þar sem
gullna reglan gildir um 50 km/klst
hámarkshraða innan þéttbýlis voru
aðeins 8% sektaðir.
Er ekki hér komin skýringin, að
mestu sökina á því að ekið er of hratt
innan 30 km svæðis í svona miklum
mæli á sú staðreynd að það er ekki
merkt nema óverulega og ökumenn
að ruglast á þessu sitt á hvað, auk
þess eru 30 km svæðismerkin slá-
andi lík 30 km skiltum um takmark-
aðan hámarkshraða. Er lagastoð í
lögunum fyrir reglugerð sem býr til
þéttbýli innan þéttbýlis án þess að
settur sé rammi af löggjafanum eins
og gert er um vistgötu? Gagnvart
umferðarmerkingum í lögunum 7.
gr. er talað um vistgötu í eintölu!
Þar sem það er á ábyrgð lög-
reglustjóra sbr. 81.gr. umferðarlaga
að sjá um og samþykkja umferð-
armerkingar innan þéttbýlis sem
ekki eru þjóðvegir sem eru á forræði
Vegagerðarinnar, má þá ekki segja
að þegar bæjarfélögin eru að sam-
þykkja hvert í sínu lagi það sama, að
það séu mistök og opni fyrir vitlaus-
ar merkingar og misskilning? Það er
mér fagnaðarefni að gert sé átak
gegn umferðarlagabrotum en felur
orðið „átak“ ekki í sér að slælega
hafi verið haldið á málum áður eða
a.m.k ekki nægjanlega vel? Væri þá
ekki skynsamlegra, ef ná á niður
hraða, að breyta 37. gr.umferðalaga,
þ.e.a.s. ef vilji er fyrir því hjá lög-
gjafanum þannig að í þéttbýli væri
30 km hámarkshraði í stað 50 km og
síðan væru allar stofnæðar og annað
sem við ætti merkt sérstökum tak-
mörkunum á hámarkshraða. Um-
fram allt ekki hraðasvæðismerki aft-
ur innan hraðasvæðismerkja,
þéttbýli innan þéttbýlis, takk, takk!
Þar sem þéttbýli
er innan þéttbýlis
Eftir Baldvin
Nielsen »Er lagastoð í lög-
unum fyrir reglu-
gerð sem býr til þéttbýli
innan þéttbýlis án þess
að settur sé rammi af
löggjafanum eins og
gert er um vistgötu?
Baldvin Nielsen
Höfundur er atvinnubílstjóri.
ALÞJÓÐLEGUR
baráttudagur kvenna
var 8. mars síðastlið-
inn. Hann er okkur
áminning og tilefni til
að líta um öxl og sjá
hverju hefur verið
áorkað hér á Íslandi í
jafnréttismálum. Mik-
ið hefur áunnist og er
það fyrst og fremst
að þakka harðri bar-
áttu sem háð hefur
verið. Enn er þó margt ógert á
þessum mikilvæga vettvangi.
Ég fór út í lífið þess fullviss að
kynjajafnrétti ríkti og engin
ástæða væri til að velta því frekar
fyrir sér. Mér fannst öll umræða
um jafnrétti púkaleg og óþörf.
Síðan eru mörg ár liðin og reynsl-
an hefur kennt mér að staðan er
enn ójöfn. Sú staðreynd að kyn-
bundinn launamunur er enn til
staðar er til að mynda ólíðandi.
Við getum ekki hætt hér og notið
þeirra ávinninga sem barátta for-
mæðra okkar skilaði. Við þurfum
að halda áfram. Við getum velt
þeirri spurningu upp hvort „góð-
æri“ undanfarinna missera hafi
skilað miklu fyrir kynjabaráttuna?
Þær miklu breytingar sem eiga
sér stað í þjóðfélaginu nú eftir
kerfishrunið eru í vissum skilningi
tækifæri til að endurraða og end-
urskilgreina sem og því að svara
spurningunni í hvernig samfélagi
við viljum búa. Við þurfum að
muna að setja jafnrétti í forgang
þegar kemur að endurskoðun á
uppbyggingu þjóðfélagsins. Fjöl-
breyttur hópur nær betri árangri
en einsleitur hópur. Ísland hefur
oft verið fyrirmynd annarra ríkja
þegar kemur að jafnréttismálum.
Við búum í litlu samfélagi og það
er eins með lítil samfélög og lítil
fyrirtæki, það ætti að vera auð-
veldara að koma þar á góðum
breytingum. Höldum áfram að
vinna að því að verða
góð fyrirmynd ann-
arra ríkja í jafnrétt-
ismálum. Það á eftir
að hjálpa okkur mikið
við að byggja aftur
upp trúverðuga ímynd
þjóðfélagi okkar til
hagsbóta fyrir dætur
okkar og syni.
Til að ná háleitum
markmiðum um betra
samfélag þar sem
jafnrétti ríkir þurfum
við öll að líta í eigin
barm og gera það sem í okkar
valdi stendur til að stuðla að jafn-
rétti. Það er ekki nóg að stjórn-
völd setji tilmæli eða jafnvel lög,
það þarf meira til svo að breyt-
ingar festist í sessi og verði að
viðmiðum. Við sem komum að
uppeldi barna þurfum að vanda
okkur sérstaklega því viðmiðin og
viðhorfin verða til strax þegar
börnin eru ung. Virkjum kraft
kvenna til góðra verka og þá verð-
ur samfélagið betra. Fjölbreyti-
leikinn er það sem auðgar lífið og
gerir það réttlátara og skemmti-
legra.
Baráttunni
er ekki lokið
Eftir Hrefnu Ösp
Sigfinnsdóttur
» Við þurfum að muna
að setja jafnrétti í
forgang þegar kemur að
endurskoðun á upp-
byggingu þjóðfélagsins.
Fjölbreyttur hópur nær
betri árangri en eins-
leitur hópur. Ísland hef-
ur oft verið fyrirmynd
annarra ríkja þegar
kemur að jafnrétt-
ismálum.
Hrefna Ösp
Sigfinnsdóttir
Höfundur er viðskiptafræðingur.
MIKLAR breyt-
ingar eru fyrirhugaðar
á þjónustu við geðfatl-
aða hér á landi með
flutningi á málaflokkn-
um frá ríki til sveita-
félaga. Byrjað er á að
sameina þjónustu við
geðfatlaða sem til-
raunaverkefni, en
flutningur málaflokks
fatlaðra í heild sinni til
sveitarfélaga er fyrirhugaður um
næstu áramót. Gefa þessar fyrirætl-
anir kannski tilefni til þess að við
stöldrum aðeins við og hugsum um
það hvert við stefnum? Erum við með
þessum skipulagsbreytingum að ein-
blína á þjónustukerfin sem aftur
styðja hugmyndir um að í svokallaðri
„afstofnanavæðingu“ höfum við í
raun ekki gert annað en að flytja
stofnanirnar út í samfélagið? Það
skiptir máli að ábyrgð þjónustukerf-
anna dreifist og sé ekki öll á einni
hendi heldur sé framkvæmd í þver-
faglegri teymisvinnu þar sem ein-
staklingurinn sjálfur er í miðju skipu-
ritsins og allar áætlanir eru byggðar
á.
Ég tek undir orð Páls Matthías-
sonar framkvæmdastjóra geðsviðs
LSH sem fram komu í afmælisriti
Geðhjálpar þann 26. mars síðastlið-
inn þar sem hann taldi
það ekki ákjósanlegt að
setja alla þjónustuna
undir einn hatt, í þessu
tilfelli sveitarfélögin,
heldur væri æskilegra
að um væri að ræða
stjórnskipulagseiningu
sem á í miklu samspili
við aðra velferðarþjón-
ustu í landinu. Hvernig
verða til dæmis fyr-
irhugaðar breytingar í
framkvæmd? Verður
um virkt eftirlitskerfi að
ræða og hver á að sinna því? Verður
til staðar einhver sameiginlegur vett-
vangur fatlaðra, þjónustuaðila og
fræðimanna? Getum við verið fullviss
um að sameining þjónustukerfanna
skapi ekki einokunarstöðu sem verð-
ur nýtt í þeim tilgangi að spara í
þjónustu við geðfatlað fólk á þessum
krepputímum sem við nú lifum?
Sem þjóð berjumst við fyrir því að
hafa sjálfsákvörðunarrétt í mik-
ilvægum málum og fatlaðir eiga sér
öfluga forystumenn í sinni baráttu
sem telja að notendastýrð þjónusta
sé það sem koma skal. Í notenda-
stýrðri þjónustu er það einstakling-
urinn sjálfur sem stýrir því hvar,
hvernig og af hverjum þjónustan er
veitt. Slíkt fyrirkomulag væri ákjós-
anlegt fyrir marga geðfatlaða. Nán-
ari skilgreiningu á notendastýrðri
þjónustu má m.a. finna á vef Sjálfs-
bjargar: http://www.sjalfsbjorg.is/
images/skjol/hvad_er_npa_sept-
ember_2009.pdf
Á ráðstefnu sem nýlega var haldin
á vegum Rannsóknarseturs í fötl-
unarfræði við Háskóla Íslands var
notendastýrð þjónusta ásamt mann-
réttindasáttmála Sameinuðu þjóð-
anna um réttindi fatlaðs fólks til um-
fjöllunar. Í setningarræðu
félagsmálaráðherra á ráðstefnunni
kom m.a. fram að ekki kæmi til
greina annað en að fatlaðir veldu
sjálfir hvað hentaði þeim. Það væri
þeirra val með hverjum þeir byggju
og hverjir það væru sem veittu þeim
þjónustu, jafnvel þótt það kostaði
meira en einhver önnur lausn.
Félagsmálaráðherra hefur nýlega
undirritað mannréttindasáttmála
Sameinuðu þjóðanna fyrir Íslands
hönd en fjölmörg lönd hafa þegar
undirritað sáttmálann og skuldbinda
sig til þess að fylgja honum. Mann-
réttindasáttmálinn er til þess fallinn
að brjóta blað í réttindabaráttu fatl-
aðra. Tengil á mannréttinda-
sáttmálann á íslensku er að finna á
slóðinni: http://fotlunarfraedi.hi.is/
page/rif_fotl_log_lagasetn
Notendastýrð þjón-
usta og geðfatlaðir
Eftir Ingibjörgu
Hrönn Ingimars-
dóttur
Ingibjörg Hrönn
Ingimarsdóttir
» Sem þjóð berjumst
við fyrir því að hafa
sjálfsákvörðunarétt í
mikilvægum málum og
fatlaðir eiga sér öfluga
forystumenn í sinni bar-
áttu sem telja að not-
endastýrð þjónusta sé
það sem koma skal.
Höfundur er geðhjúkrunarfræðingur
og MA í fötlunarfræði.
BRÉF TIL BLAÐSINS
Í málefnavinnu framsóknarmanna
vegna borgarstjórnarkosninganna í
vor hefur verið tekinn til skoðunar
sá möguleiki að
flytja heitt vatn
til Færeyja, til
almennrar notk-
unar þar.
Færeyjar eru
fyrsta skrefið
Heitavatns-
notkun Orku-
veitu Reykjavík-
ur er komin í 85
milljón tonn á ári fyrir 210.000
manna íbúafjölda á þjónustusvæði
hennar. Íbúafjöldi í Færeyjum er
60.000. Ef hver notandi í Færeyjum
myndi nota 67% af því heitavatns-
magni sem hver notandi í Reykjavík
er ábyrgur fyrir, þá væri heita-
vatnsmarkaður í Færeyjum um 16,3
milljón tonn á ári.
Lítið hitastigsfall
Útreikningar hafa leitt í ljós að
hitastigsfall í farminum við flutn-
inga til Færeyja eða Skandinavíu
væri minna en 1,5°C miðað við
nauðsynlega einangrun lesta skips-
ins. Lausleg áætlun gerir ráð fyrir
því að 20-30% af orkunni í heita
vatninu jafngildi olíuorkunni sem
þarf til að knýja skipin. Hlutfallið er
háð siglingalengd og stærð skipa.
Taka þarf tillit til margra þátta í
verkefni sem þessu, en drifkraftur
hagkvæmninnar er verðmunur milli
landa á orku til húshitunar. Lausleg
athugun hefur leitt í ljós að verð á
heitu vatni í Kaupmannahöfn er 10
sinnum hærra en í Reykjavík og í
Færeyjum 14 sinnum hærra.
Umtalsverðar
gjaldeyristekjur
Ef gert er út eitt flutningsskip með
burðargetu upp á 50.000 tonn þá
væri hægt að anna um 15% af
markaði fyrir heitt vatn í Færeyjum
með 45-50 ferðum á ári. Ef greidd
yrðu fyrir þetta vatn 80% af núver-
andi gjaldskrá yrði velta þessara
viðskipta um 14 milljarðar íslenskra
króna á ári.
Það eru miklir möguleikar í út-
flutningi á heitu vatni og Færeyjar
væru hugsanlega bara byrjunin. Ef
vel gengi væri hægt að skoða út-
flutning á heitu vatni til Kaup-
mannahafnar og fleiri stórborga á
Norðurlöndum og til borga í Skot-
landi. Við þurfum að nýta alla
möguleika til atvinnusköpunar og
þarna er um að ræða tækifæri sem
gæti leitt til verulegra gjaldeyr-
istekna.
EINAR SKÚLASON
oddviti framsóknarmanna
í borgarstjórnarkosningunum
Útflutningur
á heitu vatni
Frá Einari Skúlasyni
Einar Skúlason