Morgunblaðið - 22.04.2010, Qupperneq 16

16
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 22. APRÍL 2010
Morgunblaðið/Ómar
Flugstöð Fjöldi farþega beið í Leifsstöð í gærmorgun eftir því að komast í
flug, eftir að fleiri flugleiðir til Evrópu opnuðust eftir öskuský síðustu daga.
Eftir Björn Jóhann Björnsson
bjb@mbl.is
ÞÚSUNDIR strandaglópa, sem áttu
bókað flug með íslensku flugfélögun-
um, hafa nú skilað sér á áfangastað
eftir að opnaðist fyrir flesta flugvelli
í Evrópu í gær. Frá því að öskufall
frá eldgosinu í Eyjafjallajökli fór að
trufla flugumferð sl. fimmtudag hafa
Icelandair og Iceland Express orðið
að fella niður nærri 100 flugferðir,
þar af um 60 hjá Icelandair. Hafði
þessi röskun áhrif á ferðir um 30 þús-
und farþega félaganna, þar af um 20
þúsund hjá Icelandair og hátt í 10
þúsund hjá Iceland Express.
Félögin urðu fyrir töluverðu fjár-
hagstjóni vegna þessa. Icelandair
Group áætlar að tapið nemi nærri
700 milljónum króna, bæði vegna
farþega- og fraktflugs, og Iceland
Express tapaði ríflega 200 milljónum
króna. Tjónið í heild fyrir félögin
nemur því nærri milljarði króna.
Þegar opnuðust glufur yfir vissum
svæðum í Evrópu nýttu félögin tæki-
færið og komu á aukaferðum til staða
eins og Gautaborgar, Þrándheims og
Glasgow. Þannig flutti Iceland Ex-
press nærri þúsund farþega með
þeim hætti.
„Núna hefur okkur tekist að koma
öllum okkar farþegum á áfangastað,
sem biðu eftir flugi, enda hefur flugið
í dag [gær] gengið mjög vel og sam-
kvæmt áætlun. Útlitið fyrir fimmtu-
daginn er mjög gott,“ sagði Kristín
Þorsteinsdóttir, upplýsingafulltrúi
Iceland Express, við Morgunblaðið
síðdegis í gær.
Guðjón Arngrímsson, upplýsinga-
fulltrúi Icelandair, sagði að vel hefði
gengið að koma farþegum félagsins
til og frá landinu. Minniháttar tafir
hefðu fylgt því að keyra kerfið í gang
aftur. „Áætlun okkar er óðum að
komast í lag og við sjáum ekki fyrir
okkur að margir farþegar séu enn
strandaglópar. Sá fjöldi er orðinn
hverfandi,“ sagði Guðjón í gær og
taldi að áætlun Icelandair ætti jafnt
og þétt að komast í fyrra horf í dag
og á morgun.
Spurður hvort mikið hefði borið á
afbókunum sagði Guðjón erfitt að
leggja mat á það. Mikið hefði gengið
á síðustu daga við að breyta ferðum
fyrir fólk eða taka við afpöntunum á
flugi næstu daga. Það ætti eftir að
koma betur í ljós hver áhrifin af
þessari röskun verða til lengri tíma.
Ummæli forseta Íslands í BBC,
um að gosið í Eyjafjallajökli væri
bara æfing miðað við það ef Katla
myndi fara að gjósa, hafa vakið hörð
viðbrögð innan ferðaþjónustunnar.
Aðspurður sagði Guðjón að starfs-
fólk Icelandair hefði fengið töluverð
viðbrögð og fjöldi fyrirspurna hefði
borist söluskrifstofunum en flug ekki
verið afbókað vegna þessa.
Þúsundir strandaglópa skiluðu sér
 Íslensku flugfélögin náðu í gær að ganga á biðlista eftir flugi til og frá Íslandi  Öskuskýin yfir Evr-
ópu höfðu áhrif á ferðir 30 þúsund farþega félaganna  Tjón þeirra nemur hátt í einum milljarði króna
Reuters
FRÉTTASKÝRING
Eftir Björn Jóhann Björnsson
bjb@mbl.is
EFTIR því sem flugumferðin í Evr-
ópu raskaðist meira risu háværari
raddir meðal flugfélaga um að flug-
bannið væri alltof strangt og byggðist
ekki á nægilega traustum vísinda-
legum grunni. Kallað var eftir endur-
skoðun á spám um öskudreifingu og
ákvörðunum um bannsvæði.
Ásgeir Pálsson, framkvæmdastjóri
flugumferðarsviðs Flugstoða, þekkir
vel til þessara mála en hann er jafn-
framt formaður skipulagsnefndar Al-
þjóðaflugmálastofnunarinnar vegna
flugs yfir Norður-Atlantshafið.
Ásgeir segir áætlanir hafa lengi ver-
ið til um hvernig ætti að bregðast við
ösku í háloftunum, bæði hér á landi og
í Evrópu. Unnið hafi verið eftir þeim
áætlunum nú og allt gengið snurðu-
laust fyrir sig.
Hins vegar hefur vinna við endur-
skoðun á þessum áætlunum staðið yfir
í nokkur ár, þar sem m.a. hefur staðið
til að endurskoða spálíkön og fastsetja
þá staðla sem flugmálayfirvöld gefa út
um spár fyrir þéttingu ösku og mörk
bannsvæða. Að sögn Ásgeirs hefur
ekki verið nægur áhugi fyrir hendi til
að ýta málinu áfram og það ekki haft
forgang.
Eldgosið nú hefur rækilega kveikt
þann áhuga og vinnuhópar eru farnir
af stað við endurmat á áætlanagerð og
spám um öskuþéttingu. Ásgeir segir
að þeirri vinnu verði hraðað svo flug-
heimurinn verði tilbúinn fyrir næsta
gos. Reiknar hann með að ný áætlun
liggi fyrir í júní nk.
Vel kunnugt um Kötlu
Nokkur umræða hefur verið um að
Eyjafjallajökulsgosið sé aðeins æfing
fyrir Kötlugos, samanber fræg viðvör-
unarorð forseta Íslands. Íslenskir
jarðvísindamenn telja einnig, sam-
kvæmt grein í tímaritinu New Scient-
ist, að ný hrina jarðelda geti verið að
hefjast hér á landi. Þar segir að flug-
umferð yfir N-Atlantshaf geti orðið
fyrir enn meiri truflunum af völdum
íslenskra eldfjalla á komandi árum.
Ásgeir segir flugmálayfirvöldum
hér á landi og í Evrópu vel kunnugt
um áhrif Kötlu og upphaflega hafi
vinnan í tengslum við N-Atlantshaf og
Evrópu gengið út frá því að Katla væri
komin á tíma. Sú vinna hafi hafist fyrir
meira en áratug.
„Menn eru ekkert endilega að
hugsa um Kötlu. Núna vilja menn
læra af reynslunni hvernig til tókst.
Hvað er hægt að gera næst? Nú er
áhuginn virkilega fyrir hendi á að
skoða þessi mál,“ segir Ásgeir en
bendir jafnframt á að flugmálayfirvöld
séu ekki endilega tilbúin til að fast-
ákveða einhverja staðla eða viðmið til
langs tíma í einu. Endurskoða þurfi
allar slíkar áætlanir reglulega og eftir
aðstæðum hverju sinni.
Gosið hraðar endurskoðun
 Evrópsk flugmálayfirvöld fara yfir áætlanir vegna öskufalls frá eldgosum
 Vinna við slíka endurskoðun hófst fyrir nokkrum árum en var ekki í forgangi
Eldgosið í Eyjafjallajökli hefur
hrist upp í alþjóðlegum flug-
heimi. Hraða á endurskoðun á
áætlunum og spám. Upphafleg
vinna gerði ráð fyrir Kötlugosi.
Spá um öskuský á Norður-Atlantshafi
Spá um öskuský,
gefin út kl. 18.00 í gær.
Gildir til kl. 12.00 í dag.
Grænland
Ísland
Kanada
Bandaríkin
Noregur
Frakkland
Bretlandseyjar
Heimild: MetOffice
„ÖSKUSKÝIN
frá eldgosinu
hafa valdið okk-
ur töluverðum
vandræðum og
tjóni, það er eng-
in spurning. Sem
betur fer virðist
þetta vera að
komast í samt
lag aftur. Von-
andi fáum við
ekki stærra gos yfir okkur,“ segir
Jón Steinn Elíasson, formaður
Samtaka fiskframleiðenda og út-
flytjenda, um áhrif eldgossins á
fiskútflytjendur en Jón er jafn-
framt forstjóri Toppfisks. Sjálfur
varð Jón fyrir barðinu á gosinu
sem strandaglópur í fríi sínu á
Spáni.
Hann segir að fiskútflytjendur
hafi í meira mæli en venjulega sent
ferskan og fullunninn fisk út með
skipum á markaði í Evrópu, til að
draga úr skaðanum. Ekki fáist þó
jafn gott verð fyrir fiskinn með
þeim hætti og færi hann flugleið-
ina. „Þetta ástand hefði ekki mátt
standa mikið lengur,“ segir Jón
Steinn en Toppfiskur hafði heppn-
ina með sér, ef svo má segja. Fyr-
irtækið var nýlega búið að senda
stóra sendingu út með flugi áður
en öskuskýin tóku að trufla flug-
umferð. Um var að ræða 150 tonn
af ferskum fiski. bjb@mbl.is
Mátti ekki
standa lengur
Fiskútflytendur
urðu fyrir tjóni
Jón Steinn
Elíasson
Innflytjendur og
heildsalar urðu
ekki fyrir teljandi
tjóni vegna trufl-
unar á flug-
umferð, að sögn
Andrésar Magn-
ússonar, fram-
kvæmdastjóra
Samtaka versl-
unar og þjónustu,
SVÞ. Helst urðu
innflytjendur á fersku grænmeti og
ávöxtum fyrir skakkaföllum. Andrés
segir samtökin hafa meiri áhyggjur
af því ef Katla taki upp á því að gjósa
líka. Þá sé hætt við að flugumferð
raskist enn frekar og landið jafnvel
lokist í einhverja daga. Það geti haft
áhrif á innflutning aðfanga eins og
lyfja og matvæla. Almannavarna-
kerfið hafi ekki fundað með SVÞ
vegna þeirrar hættu, líkt og gert var
þegar svínaflensufárið var og hét.
Meiri áhyggj-
ur af Kötlu
Andrés
Magnússon
Eldgosið í Eyjafjallajökli
Öskuskýin frá Eyjafjallajökli hafa
minnkað síðasta sólarhringinn og
færst meira frá meginlandi Evrópu
vestur um haf yfir Norður-
Atlantshafið til Grænlands og Kan-
ada, sem og færst nær Íslandi á
stærra svæði en áður. Á sjálfu gos-
svæðinu eru vindáttir einnig að
breytast og hætt við að öskuský
nálgist suðvesturhorn landsins
næstu daga. Undir þetta eru flug-
málayfirvöld hér á landi búin, að
sögn Hjördísar Guðmundsdóttur,
upplýsingafulltrúa Flugstoða, með
þá yfirvofandi hættu að flugvöll-
unum í Keflavík og Reykjavík verði
lokað. Þá mun innanlandsflug að
langmestu leyti leggjast niður og
millilandaflug jafnvel færast til Ak-
ureyrar og Egilsstaða. Hjördís seg-
ir vinnu í gangi vegna þessa í sam-
starfi við alla hlutaðeigandi aðila,
s.s. flugfélögin, tollstjóra, lög-
reglu, slökkvilið og fleiri. „Það er
mikið verkefni að færa millilanda-
flugið til. Við vonum að sjálfsögðu
að til þess þurfi ekki að koma,
öskufallið hefur verið að minnka
og ekki miklar líkur á að askan
komi á suðvesturhornið. Við erum
hins vegar vel undir það búin ef til
kemur,“ sagði Hjördís í gær.
Yfirvöld viðbúin lokun í Keflavík og Reykjavík