Morgunblaðið - 22.04.2010, Blaðsíða 17

17
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 22. APRÍL 2010
Eftir Helga Bjarnason
helgi@mbl.is
„ÉG held bara áfram því sem ég
var að gera þegar gosið byrjaði.
Ég er búinn að plægja 70 hektara,“
segir Þórarinn Ólafsson, kornbóndi
í Drangshlíð 2 undir Eyjafjöllum.
Hann vinnur að plægingu þessa
dagana og segist ákveða það í
næstu viku hvort hann sái ekki
örugglega í 100 hektara í ár.
Þórarinn Ólafsson í Drangshlíð
er stærsti kornræktandi landsins.
Hann segir að fallið hafi tveggja til
fjögurra sentímetra lag af gjósku á
akrana og telur ekki að það skaði
ræktunina. Rignt hafi og snjóað
þannig að útskolun eiturefna hafi
verið góð.
Þórarinn skilur vel að fjöl-
skyldumenn og kúabændur á
mesta öskufallssvæðinu séu að
íhuga framtíðina. „Ég vildi ekki
vera í þeirra sporum. Það er í
sjálfu sér engin ástæða til að hætta
að búa þótt það sé aska yfir tún-
unum. Það eru til mikil hey í land-
inu og möguleikar á ræktun,“ segir
hann.
Þórarinn segir að ýmis önnur
vandamál steðji að bændum en eld-
gosið. Hann segist til dæmis þurfa
að draga saman kornræktina frá
því sem var í fyrra vegna þess
hversu dýrt og erfitt sé að fjár-
magna ræktunina. „Það þýðir ekk-
ert annað en að halda áfram,“ segir
hann.
Í kappi við tímann
Ráðunautar Búnaðarsambands
Suðurlands og sérfræðingar Land-
búnaðarháskóla Íslands hafa verið
að skoða aðstæður á öskufallssvæð-
inu. Sveinn Sigurmundsson, fram-
kvæmdasstjóri Búnaðarsambands
Suðurlands, segir að aðstæður séu
afar mismunandi eftir jörðum.
Verst sé ástandið frá Steinum und-
ir Eyjafjöllum og að Hrútafelli en
mun betra þar fyrir austan. Hann
segir að góð rigning muni leysa
vandamálin víða en þar sem ösku-
lagið er þykkast þurfi að grípa til
einhverra ráðstafana.
Pétur Halldórsson ráðunautur
segir að askan sé þykkust á af-
mörkuðu svæði, upp við fjöllin, um
fimm til tíu sentímetrar. Hann seg-
ir að hætta sé á því að gróður
kafni undir öskunni og bændur séu
því í kapphlaupi við tímann.
Bændur eru með ýmsar hug-
myndir um það hvernig hægt sé að
ryðja öskunni af túnum og eitthvað
hefur verið reynt, að sögn Péturs.
Menn hafa notað vélar með
ámoksturstækjum og hugmyndir
hafa verið um að fá snjóblásara og
götusópara. „Ef við fáum ekki
meira högg þá mun nýgræðing-
urinn æða upp úr öskunni annars
staðar,“ segir Pétur.
Bíða eftir niðurstöðum
Bændur og ráðunautar bíða eftir
niðurstöðum rannsókna á flúor-
innihaldi og útskolun öskunnar sem
þegar hefur fallið og á áhrifum
hennar á gróður. Það verður sífellt
brýnna þar sem allir gripir eru nú
í húsi eða við hús á fullri gjöf. Þeg-
ar sauðburður hefst af fullum
krafti, upp úr mánaðamótum,
þrengist fjótt um féð í húsunum og
koma þarf ánum út og á beit.
Held áfram því sem ég var
að gera þegar gosið byrjaði
 Þórarinn kornbóndi í Drangshlíð er búinn að plægja 70 hektara og telur ekki að askan skaði ræktun
Gosmökkur/öskufall frá upphafi goss
Eldgos í
EyjafjallajökliHella
Hvolsvöllur
Vík
Kirkjubæjarklaustur
Svæði þar sem
gösmökks/ösku
hefur orðið vart
„Svarta svæðið“
þar semmest
hefur fallið af ösku
Vestmannaeyjar
Grunnkort: Landmælingar Íslands Heimild: Jarðvísindastofnun HÍ
Fyrir og eftir Þorvaldseyri er mikið myndarbýli og bæjarstæðið rómað. Gjóskan hefur breytt ræktuðu landi í flög og breytt ásýnd staðarins.
Ljósmynd/Ólafur Eggertsson
VIÐBRAGÐSÁÆTLUN sem gerð
var fyrir höfuðborgarsvæðið á
síðasta ári vegna heimsfaraldurs
inflúensu er grunnur áætlana
starfsmanna Reykjavíkurborgar
vegna hugsanlegs öskufalls frá
Eyjafjallajökli.
Reykjavíkurborg gerði eigin
viðbragðsáætlun vegna inflúensu
á þeim grunni sem lagður var í
svæðisáætlun og síðan tóku ein-
stakar stofnanir við og gerðu sín-
ar áætlanir. Þessi vinna nýtist við
þá vinnu sem hafin var síðastlið-
inn föstudag þegar almanna-
varnanefnd höfuðborgarsvæðisins
ákvað að virkja viðbragðsáætl-
anir sínar, setti á svokallað
óvissustig. Í því felst að stofnanir
eiga að tryggja viðeigandi vöktun
og undirbúning vegna hugsanlegs
öskufalls. Þær eru nú að fara yfir
áætlanir sínar.
Farið er í þennan undirbúning
þótt enn séu ekki taldar miklar
líkur á öskufalli í Reykjavík.
Borgin er með þrjár mælistöðv-
ar sem fyrst og fremst eru hugs-
aðar til að fylgjast með svifryki.
Viðbragðsteymi Heilbrigðiseft-
irlits Reykjavíkurborgar nýtir
þessa mæla til að fylgjast með
vegna hugsanlegs öskufalls.
Inflúensuáætlunin nýtist nú
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Mökkur Gosmökkurinn frá Eyjafjallajökli hefur minnkað mikið frá því sem
var fyrstu daga gossins þegar hann fór hátt upp úr skýjunum.
Stofnanir borgar-
innar fara yfir við-
bragðsáætlanir
BRÁÐABIRGÐANIÐURSTÖÐUR
á mælingum á gjóskunni sem nú
kemur upp úr eldstöðinni sýna að
flúormagn er nú 30 sinnum
meira en í þeirri ösku sem fallið
hefur til þessa í byggð. Jarðvís-
indamenn benda bændum á að
vera á varðbergi vegna þess, ef
til þess kemur að aska nær til
byggða.
Flúorinnihald 30
sinnum meira
ÓLAFUR Egg-
ertsson sem rek-
ur stórt kúabú
og mikla korn-
rækt á Þorvalds-
eyri tilkynnti í
gær að hann
hefði ákveðið, í
ljósi aðstæðna,
að gera hlé á
ræktun og bú-
skap um sinn. Þorvaldseyri er á
miðju öskufallssvæðinu og aurflóð
hafa einnig ógnað öryggi stað-
arins. Hann segist þurfa að gefa
jörðinni tækifæri til að jafna sig.
„Eins og nú horfir er ekki rétt-
lætanlegt að stunda ræktun svo
sem gras-, korn- og hveitirækt
eins og við höfum gert. Miklar lík-
ur eru á öskufoki ofan úr fjallinu
á næstu misserum með tilheyrandi
skaða á gróðri,“ segir í tilkynn-
ingu Ólafs.
Hann tekur fram að fjölskyldan
hafi ekki í hyggju að lóga gripum
en muni huga að því að koma
þeim fyrir annars staðar. „Við
hyggjumst ekki leggja árar í bát
og munum leita allra skyn-
samlegra ráða til að unnt verði að
halda áfram eðlilegum búskap á
Þorvaldseyri sem fyrst,“ segir
Ólafur Eggertsson.
Bændur á Þorvalds-
eyri gera hlé á bú-
skap og ræktun
Ólafur Eggertsson