Tímarit Verkfræðingafélags Íslands


Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.06.1964, Síða 15

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.06.1964, Síða 15
TlMARIT V.Fl 1964 39 Iðnaðardeild Atvinnudeiidar Káskóians og íslenzkar efnarannsóknir. Eftir Óskar B. Bjarnason. Inngangur. Árið 1895 kom út í Reykjavík lítill bæklingnr, sem nefndist „Um Matvæli og Munaðarvöru. I. Korn og Mjel“, eftir Guðmimd Bjömsson, lækni. í formála fyrir bæklingi þessum dagsettum 26. marz 1895, segir: „ .... aðrar mentaðar þjóðir láta lögreglu- stjórnina hafa gætur á öllum verslunarvör- um, sem á ríður, að þær sjeu ekki skemd- ar eða sviknar. Leiki grunur á einhverri vöru, þá er fróðum mönnum falið á hendur, að rannsaka hana, en til slíkrar rannsókn- ar þarf hentugt húsrúm með ímsum út- búnaði og margs konar efnum og áhöld- um. Þess konar rannsóknarstofa (labora- torium) er ekki til hjer á landi. Hún kost- ar þó ekki stórf je, og jeg vona að þess verði ekki langt að bíða, að þörfin komi í ljós, það því fremur, að þar mætti líka gera margs konar tilraunir, er gætu komið íms- um avtinnuvegum þjóðarinnar að miklum notum. Það er óhætt að gera ráð firir því, að jafnan sjeu einhverjir af kennurum latínuskólans svo vel að sjer í efnafræði og öðrum greinum náttúrufræðinnar, að þeir sjeu færir um að taka að sjer þessar rann- sóknir.“ Ekki veit ég hvort þetta er í fyrsta sinn, sem minnst er á nauðsyn þess á prenti að koma upp islenzkri efnarannsóknastofu, en 11 árum síðar er stofnuð Efnarannsóknastofa ríkisins í Reykja- vík undir forstöðu Ásgeir Torfasonar, fyrsta íslenzka efnafræðingsins. Eins og sést hér að ofan hafði Guðmundur Björnson hugsað sér að náttúrufræðikennarar Menntaskólans (latínuskólans) í Reykjavík gætu annast starfrækslu opinberrar efnarannsókna- stofu í hjáverkum, en það var þó ekki reynt. Ásgeir Torfason var eini starfsmaður rann- sóknarstofunnar, en hafði jafnframt á hendi kennslu í fræðigreininni; bæði kenndi hann læknanemum efnafræði og var að auki skóla- stjóri Iðnskólans í nokkur ár. Ásgeir Torfason var forstöðumaður Efna- rannsóknastofunnar þar til hann lézt árið 1916. Gísli Guðmundsson, gerlafræðingur, var for- stöðumaður næstu fimm árin eða til ársins 1921, að Trausti Ólafsson, efnaverkfræðingur, tók við og var hann síðan forstöðumaður rannsóknastof- unnar þar til hún var lögð niður um leið og Atvinnudeild tók til starfa árið 1937. Trausti varð þá fyrsti deildarstjóri Iðnaðardeildar. Atvinnudeild Háskólans tók til starfa 15. september 1937 í nýju húsi, sem reist hafði verið á lóð Háskólans í þessu skyni. Rannsóknastofnun þessi, sem starfa skyldi í þágu höfuðatvinnuvega þjóðarinnar, skiptist í þrjár deildir: Iðnaðardeild, Búnaðardeild og Fiskideild. Iðnaðardeild var beint framhald af Efnarann- sóknastofu ríkisins, sem starfað hafði frá 1906, og ennfremur sameinaðist henni sú starfsemi, sem byrjuð var á sviði matvælarannsókna og gerlarannsókna. Áður en sagt er nánar frá starfsemi Iðnðar- deildar, verður í stuttu máli rætt um grundvöll efnarannsókna og skipulag rannsóknanna. Hvað er efnarannsókn? Efnagreining eða kemisk analýsa hefur verið viðfangsefni rannsóknastofunnar frá byrjun, en efnagreining er einmitt undirstaða og megin- atriði efnafræðinnar. Efnagreining er nú á dög- um skilgreind sem ákvörðun á frumefnasam-

x

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Verkfræðingafélags Íslands
https://timarit.is/publication/860

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.