Nýi tíminn - 04.04.1957, Blaðsíða 10

GUNNAR M. MAGNÚSS
framhald af 1. síðu
Síðan fór Gunnar í
liCennaraskólann og lauk
lt>aðan kennaraprófi eftir
K,-veggja ára nám. Hann
Btarfaði við barnakennslu
bálfan annan áratug við
’Austurbæjarskólann í
IReykjavík, eftir það hef-
iiir hann aðallega fengizt
við, ritstörf. Að vísu not-
aði hann alltaf þær
IStundir sem gáfust til að
Bkrifa, eins og fyrr var
getið og gaf út fyrstu
foókina 1928. Það var
femásagnasafn, sem hét
IFiðrildi. f allt mun hann
bafa gefið út um 20 bæk-
*xr og síðasta bókin hans
Of stór til að
Skáldið á Þröm, kom út
í haust.
Um þessar mundir er
væntanleg fyrsta bók
Gunnars, sem Þýdd er á
erlent mál, en það er
Suður heiðar, sem kem-
ur á þýzku bæði í Sviss
og Þýzkalandi. Suður
heiðar er félagsleg saga
úr sjávarþorpi, sem ger-
ist á æskustöðvum Gunn-
ars, þó hann hafi verið
staddur við Flensborgar-
fjörðinn þegar hann
skrifaði hana, Þó Virkið
í Norðri og Skáldið á
Þröm séu mestu og merk-
ustu ritverk Gunnars vil
ég að lokum aðeins minn-
ast á eina af minni sög-
um Gunnars, söguna um
Óla pramma. Það var Óli
prammi, sem fyrst^ leitaði
að gulli undir steinum,
síðan leitaði hann að
fegurðinni en loks leitaði
hann aðeins að lyklum
himnaríkis. Kannski er
þetta brot úr sögu o^kar
allra.
VÍSUR
Einsamall situr í afa þíns stól
með ungs manns kátlegu lióti,
sólin á himninum lilær við þér,
bú lilærð oe’ skríkir á móti.
gráta
Maður nokkur gekk
um grýttan veg og sá
lítinn dreng sitja á steini,
Ihann lagði annan fótinn
*jpp á hnéð og hélt ut-
fan um hann. Þannig sat
toann og söng lag. —
„Hvað er að fætinum
'é þér drengur minn“.
tspurði maðurinn
„Eg marði mig á
Bleini“. sagði drengurinn.
„Hví ertu þá að
Byngja?“
„Af því að ég er of
B'tór til að gráta, en mig
Bvíður svo mikið, að ég
get ekki hlegið, og þá
er ekki um annað að
gera en syngja“.
Maðurinn hló og gekk
jeiðar sinnar. ,.Það verð-
ur einhvern tíma maður
ör þessum snáða“, sagði
hann við sjálfan sig.
Af veraldarauði áttu fátt
nema ungbarnskroppinn þinn smáa,
en ljómandi kæti, Ijómandi skap,
ljómandi augað bláa.
Fríða Einars
s.__:------:-------------------------------------'
Væri yður ekki sama, þó ég máli yður aðeins yngrri
en þér eruð.
Góð þátttaka í skriítarkeppninm
Nú fer að líða að því
að úrslit verði birt
skriftarsamkeppninni,
en henni lýkur í marz-
lok. Þátttaka hefur ver-
ið mjög góð og bréfin
hafa borizt að hvaðan-
æfa af landinu, en minnst
kemur af Austfjörðum og
Norðurlandi, hvernig
sem á því stendur, því
varla skrifa þeir verr en
aðrir landsbúar Dugleg-
astir að skrifa okkur eru
Sunnlendingar og Vest-
firðingar. Kahnski staf-
ar þetta að einhverju
leyti af verri samgöngum
austur og norður en í
hina landsfjórðungana.
Hverju sem þama er um
að kenna, viljum við
gjarnan heyra svolítið
oftar. frá Austfirðingum
og Norðlendingum.
í sambandi við þetta
langar okkur til að birta
bréf, sem okkur þótti
sérstaklega vænt um að
fá.
Kæra Óskastund!
Þú verður kannski
hissa, er þú færð þetta
'bréf. Við systkinin erum
8 og eigum heima á
Hofsósi Sá elzti er í
Reykholti og við náðum
ekki í hann.
Ég er hér í Hafnar-
firði í skóla og ég fékk
þessi bréf, sem fylgja
hér með, og var ég beð-
in að senda þau og
skrifa líka í skriftarsam-
keppnina.
Ég hef því miður ekki
getað fylgzt með þér
vetur og vissi því ekki
um skriftarsamkeppnina.
Þess vegna varð ég mjög
glöð þegar ég fékk bréf-
in.
Mér þykir ákaflega
ieiðinlegt að geta ekki
fylgst með þér, og ég
hlakka til, þegar ég kem
heim og byrja að fylgj-
ast með þér og bíða í of-
væni eftir laugardags-
blaðinu, en ég veit að
krakkarnir heima safna
þér vandlega saman.
Isíðasta blaði birtum
við vísubyrjun frá
Dagrós og nú strax hafa
borizt botnar við byrjun-
ina. Kráka sendir okkur
tvo botna og þá verður
vísan þannig fullgerð.
Dagrós:
Skeifatír glamra grjóti á
gneistar undan hófum.
Kráka:
Stormnr ungi stræti frá
strýkrar taum úr lófum.
eða:
Teygir hálsinn tölti á
tauma strauk úr lófum.
Þannig kveða þær Dag-
rós og Kráka þegar þær
leggja saman, en svo
fengum við líka botn frá
Sæma, Sæmi er auðsjá-
anlega gæddur skáldlegu
hugarflugi, þótt ekki hafi
hann Ijóðeyra og viti
rnun mmna um reglur
bragfræðinnar en þær
Kráka og Dagrós. Sæmi
skeytir ekki hót urn
endarím en hljóðstafi
;hefur hann einhvem
Svo þakka ég þér kær-
iega fyrir alla skemmtun-
ina, sem þú hefur veitt
mér.
Þín vinkona
María Þorsteinsdóttir,
Ölduslóð 5, Hafnarfirði
Óskastundin þakkar
sérstaklega fyrir þetta
skemmtilega bréf og
sendir hlýjar kveðjur til
systkinahópsins og vonar
að hún geti haldið áfram
að vera þeim tii ánægju.
grun um. Hér kemur svo
botninn:
Gráni gamli fór þar um
grobbinn og spertur á
tölti.
Við sjáum Grána gamla
í anda, þar sem hann
töltir framhjá með hest-
legu stolti, en betri hefði
vísan orðið, ef 3. ljóð-
línan hefði rímað við þá
1. og 4. ljóðlína við 2.
ljóðlínu, þannig á rétt-
kveðin ferskeytla að
vera.
Svör við spurn-
ingum í síðasta
blaði
1. 8.
2. Loki, Þjálfi, og Röskva.
3. Þyrping af trjám.
4. Systir mín.
5. Engar. Fuglar hafa
ekki tennur.
6 Þeir sem biðu bana í
orustum fengu að vera
hjá Óðni eftir dauð-
ann og voru þá kall-
aðir Einherjar (sbr.
Snorra-Eddu bls. 39).
7. Grikklandi.
8 G er 10. stafurinn.
BOTNAÐ FYRIR DAGRÓS
10) — NÝI TlMINN — Fimmtudagur 4. apríl 1957 -
A vegi helstefnunnar
Framhald af 7. síðu.
borið vetnissprengju megin-
landanna á milli verða vopnin
eem mestu máli skipta.“ Þetta
hefur sagt einn helzti her-
málasérfræðingur Bandaríkj-
arina mr. Petersen, og enn-
fremur að „þegar þetta úr-
slitavopn kemur til sögunnar
imunu allar fyrirætlanir um
vernd og brottflutning (ó-
breyttra borgara) reynast
einskisnýtar".
Getum við efazt um bráða
mauðsyn þess að taka fram
fyrir hendur helstefnumanna
á Islandi, sem bersýnilega vita
ekki hvað þeir gera?
Hlutleysið og vopnleysið er
enn eina von Islendinga í
Btyrjaldarátökum. Gereyðing-
affnáttur nútíma styrjaldar er
bvo mikill og hraðvirkur, að
ef hér væri engin hernaðar-
aðstaða þegar hugsanleg
styrjöld brytist út, þá ynnist
ekki tími til að koma henni
uþp og mundu árásir þá ekki
béinast að Islandi.
“Þar með er ekki sagt að Is-
le’ndingar kæmu ómeiddir út
úr styrjöld, og kannski ættu
þeir sér vonlitla framtíð sem
þjóð, en þeir hafa þá varð-
veitt samvizku sína með því
að eiga engan hlut að styrj-
aldarglæpnum.
Það hafa aldrei verið til
frambærileg rök fyrir því, að
hin fámenna, vopnlausa frið-
arþjóð Islendingar, gengi í
her*;aðarbandalag stórvelda.
Hinsvegar hafa alltaf verið til,
og borin fram gild rök fyrir
því, að það eigi þeir ekki að
gera, og þeim rökum hefur
enn fjölgað. Þessvegna eiga
margir erfitt með að skilja
það framferði þingmanna
Framsóknarflokksins og Al-
þýðuflokksins að ganga á bak
gefnum yfirlýsingum um að
herinn skuli látinn fara, og
bera enn á borð fyrir þjóðina
falskar forsendur fyrir því, að
Islendingar búi áfram við er-
lenda hersetu.
Ólafur Thors formaður
Sjálfstæðisflokksins sagði í út-
varpsumræðum frá Alþingi i
vetur að kommúnistar vildu
losna við herinn burt af land-
inu svo að „þeir gætu komið
fram sinni stefnu með vopna-
valdi“. Þessi ummæli æðsta
manns auðstéttarinnar á Is-
landi fela í sér þann óska-
draum hinna fasistísku for-
kólfa auðstéttarinnar, að
drottna yfir alþýðunni í skjóli
erlends hervalds. Þetta undr-
ast enginn sem þekkir eðli
auðstétta, og þessvegna er
vel skiljanleg löngun forkólfa
auðstéttarinnar á Islandi, að
standa næst hervaldi öflug-
asta auðvaldsríkis jarðar með
því að leyfa því hernaðarfram
kvæmdir og hersetu til fram-
búðar í landinu. En ekki get-
ur afstaða samvinnuflokks og
demókrataflokks verið af þess-
um rótum runnin. Og þó?
Þessir flokkar, sem jöfnum
höndum eru nefndir vinstri
flokkar og miðflokkar, hafa
með aldrinum skipzt til „hægri
og vinstri“ og hefur orðið á-
berandi togstreita um flokks-
stefnuna innan þeirra á síðari
tímum. Hægri mennimir í
þessum flokkum hafa auðsjá-
anlega hafnað upphaflegum
hugsjónum flokks síns, en
verða þó vegna persónulegs,
pólitísks gengis að halda
tengslum við flokkinn í
lengstu lög. Þessi hægri og
vinstri mennska í flokkunum
leiðir að sjálfsögðu til margs-
konar „hrossakaupa“ innan
þeirra um stefnuna, og kem-
ur þetta eðlilega fram í spilltu
stjórnmálasiðgæði, og af þessu
stafa meðal annars óheilindin
í framkomu forustuliðs þess-
ara flokka í lierstöðvamálinu.
Og mikil óhamingja er það
þjóðinni að eiga örlagamál
sín undir. úrskurði slíki'a,
manna.
Öllum mönnum með heil-
brigðar tilfinningar létti óum-
ræðilega fyrir brjósti þegar
heimsstyrjöldinni síðari lauk,
þó sorg, þjáning og eyðilegg-
ing lægi áfram sem þungbært
farg á þjóðunum. Flestum
virtist að styrjöld væri ekki
framar hugsanleg, og vonin
um frjálsa friðaröld gaf þjóð-
unum kjark og þrek til að
hefja endurreisnarstarfið og
reyna að græða sárin á sem
skemmstum tíma. En eitt her-
veldi jarðar hafði hér sér-
stöðu, en það var Bandaríki
Norður-Ameríku. Þau höfðu
komið út úr styrjöldinni með
tiltölulega lítið manntjón, og
enga eyðileggingu á löndum
og mannvirkjum. Hinsvegar
höfðu auðhringar Bandaríkj-
anna, sem sterk áhrif hafa á
stjórnarstefnu þeirra, grætt
offjár á styrjöldinni, Banda-
ríkin höfðu eignazt kjamorku-
sprengjuna — en hinn göfugi
forseti þeirra, Roosvelt, var
látinn.
Þessi aðstaða þótti eftir-
stríðsstjómendum Bandaríkj-
anna girnileg til að taka sér
drottnunarvald yfir þróun
heimsmálanna I framtíðinni,
og þeir stóðust ekki þessa
freistingu en tóku að ógna
með kjamorkusprengjunni, og
áttu þar með frumkvæðið að
kalda stríðinu. Þeir neituðu
að yfirgefa herstöðvar sam-
kvæmt gefnum loforðum, eins
og við Islendingar þekkjum
bezt, og gengust fyrir stofn-
un Atlanzhafsbandalagsins.
Og gullasnann leiddu þeir víða
um hrjáð og óhrjáð lönd, og
komu hvaivetna fram vilja
sínum með friðsemd og mildi
kærleikans. En öllu þessu var
raunverulega stefnt gegn Ráð-
stjórnarríkjunum, sem vom
flakandi í sámm eftir styrj-
öldina, og þetta var ennfrem-
ur glögg yfirlýsing um það,
að vopnavaldið skyldi enn
ráða úrslitum heimsmálanna.
Vegur helstefnunnar var val-
inn, en tækifærinu til afvopn-
unar og sátta í stríðslokin
kastað á glæ.
Ráðstjórnarríkin em til orð-
in uppúr mannlegri örbirgð og
þjáningu keisaraveldisins fyr-
ir miskunnarlausa baráttu
kommúnistanna upp á líf og
dauða, og þeir fengu í upp-
hafi að kynnast hugarfari
auðvaldsríkjanna í sinn garð
með „liergöngu hinna 14
ríkja“. Síðan kynntust þeir
hergöngu nazista og stuðn-
ingsmanna þeirra í síðustu
styrjöld, og enn vænta þeir
sér hergöngu auðvaldsins og
haga sér í samræmi við það.
Þeir virðast ákveðnir í að láta
hart mæta hörðu og fylkja
liði gegn auðvaldinu á vegi
helstefnunnar. í
En vonum þjóðanna uiá
sátt og frið hefur daprazfi
flugið, og skugginn af hugs-
anlegum ógnum og tortímingu
vofir yfir heimsbyggðinni. Það
er erfitt að taka undir með
Juliot-Curie og segja: „Mikil
hamingja er að lifa á þessum
tímum“, þegar segja má, að
fegurð himins og jarðar sé
frá manni tekin. En hvað er
það þá, sem gerir okkur lífs-
gönguna færa þrátt fyrir
allt? Trúin? Já, vissulega er
það trúin á lífið og manninn
þrátt fyrir* allt, trúin á að
vitið sigri heimskuna, ljósið
myrkrið, hið góða yfirvinni
það illa. En trúnni verða að
fylgja athafnir. Trú okkar og
athafnir verða að efla hver
aðra og leiða okkur fram til
sigurs þvi góða sem við trú-
um á.
„En standið ei ráðlausir rændlr
vorhuga, sjálS
roða hældcandi sólar slá felmtri
hin gráu rögnj
enn er vegljóst, vakið í garð-
lnum, trúiS
og vitið ég kem hingað aftur
í friðhelgri tign‘t«
Olgeir Lúthersson.