Foreldrablaðið - 01.01.1974, Qupperneq 8

6
UPPELDISÁHRIF DAGBLAÐANNA
Ég hef nú varið hlutfallslega miklum tíma í að
ræða sjónvarpið. Þetta er raunar eðlilegt, því að
sjónvarpið er án efa máttugasti fjölmiðillinn eins
og stendur, og ég hef aðeins drepið á fáein þeirra
atriða, er skipta máli í samskiptum barna og sjón-
varps. En ég ætla einnig að víkja nokkrum orðum að
uppeldishlutverki dagblaðanna. Það er, að því er ég
veit bezt, ókannað mál, hvernig íslenzk börn nota
dagblöð. En það væri þarft verk að komast eftir
því, einkum vegna þess, að dagblöðin eru ein mikil-
vægasta uppsprettulind stjórnmálalegs fróðleiks
fyrir börn — og reyndar allan þorra fólks. Rann-
sókn mín bendir til þess, að stjórnmálaumræður
séu skornar mjög við nögl á heimilum flestra barn-
anna. Sömu sögu var að segja um skólana. Og
stjórnmálalegri túlkun er, sem kunnugt er, ekki gert
hátt undir höfði í sjónvarpi og hljóðvarpi. Þessir
fjölmiðlar kjósa heldur breiðan veg afskiptaleysis-
ins en hina vandrötuðu slóð lifandi þátttöku, þar
sem öllum hagsmunaaðilum sé gert jafnhátt undir
höfði.
Jafnaðarlega er því ekki í önnur hús að venda
en dagblöðin til að fá stjórnmálalegar upplýsingar.
Og nauðsyn slíkra upplýsinga verður seint ofmetin
í lýðræðisríki. Þau eru samt öll þeim ókosti búin,
að vera nátengd ákveðnum stjórnmálaflokkum.
Hlutverk þeirra er að annast pólitískt uppeldi les-
enda sinna. En einmitt vegna áðurnefnds ókosts
mótast uppeldið af talsverðri þröngsýni, svo að
gagnrýninn lesandi verður að vega og meta hvert
orð, sem skrifað er í blaðið, með tilliti til stjórn-
málastefnu þess. Þetta getur orðið nógu snúið
fyrir fullþroska fólk, hvað þá fyrir óharðnaða ungl-
inga. Við getum reyndar gert því skóna, að börn
og unglingar sneiði mikið til hjá stjórnmálaefni
blaðanna, en stefna blaðsins getur einnig opin-
berazt í fréttavali þess eða jafnvel í vali á fram-
haldssögu. Þess er því að vænta, að stjórnmála-
skoðanir barna mótist verulega af skoðunum þess
dagblaðs, sem kemur á heimili barnsins.

Þátttaka fjölmiðla í uppeldi nútímabarna er
eðlileg og óhjákvæmileg. Og það er nauðsynlegt
fyrir foreldra að reikna með þeim og hafa gætur
á þeim, sem ekki síður en öðrum aðilum, sem fást
við uppeldi barna þeirra.
Hlutfallsleg dreifing milli dagþlaða innan
þess hóps, sem segist lesa dagblöð reglu-
lega (10—14 ára börn í Reykjavík, á
Akureyri og í Vestmannaeyjum 1968):
Morgunblaðið..........................92%
Vísir ................................42%
Tíminn................................38%
Alþýðublaðið..........................10%
Þjóðviljinn............................8%