Foreldrablaðið - 01.01.1974, Qupperneq 12

10
SIGURJÓN BJÖRNSSON,
sálfræðingur:
Lifir fóstrið
í lokuðum heimi
Spurningunni er eiginlega hvorki unnt að svara
neitandi eða játandi. Miðað við það, sem verður
eftir að barnið fæðist, er það mjög einangrað frá
umheiminum, meðan það býr í móðurkviði. Það er
verndað af tveimur fósturhimnum og að nokkru
af legveggnum, og því er þannig hlíft við hnjaski,
hitabreytingum og öðrum óþægindum. Blóðrásar-
kerfi móður og barns eru aðskilin af frumuveggj-
um. Og sitt hvað fleira sýnir, að mannsfóstrið er
vel varið fyrir áhrifum umheimsins. Engu að síður
er heimur fóstursins ekki lokaðri en svo, að áhrif
sem það verður fyrir, geta skipt sköpum um alla
framtíð einstaklingsins.
Menn telja sig að vísu ekki kunna á því full
skil, hvað borizt getur úr móðurlíkamanum til fóst-
ursins og hvaða samskipti eiga sér stað milli
þeirra. Þó er vitað, að auk ýmissa næringarefna,
geta því borizt margs konar eiturefni, svo sem
níkotín og alkohol og sumir sýklar komst enn-
fremur í gegnum þessa varnarveggi. Og enda þótt
ekki sé taugasamband milli móður og fósturs,
geta geðshræringar móður engu að síður haft
áhrif, því að við geðshræringar verða til efnasam-
bönd og þau geta borizt fóstrinu.
Skal nú vikið að fáeinum tegundum áfnrifa, sem
helzt er ástæða til að gefa gaum.
Til þess að næringarskortur hjá móður valdi
fóstri tjóni, þarf hann að vera mikill, þar eð fóstr-
ið gengur fyrst á næringarforða móðurinnar. En
sé um verulegan næringarskort að ræða, eink-
um ef fæða móðurinnar er snauð af vissum efn-
um, getur það valdið vanþroska hjá barninu bæði
andlegum og líkamlegum. Þetta hefur valdið mönn-
um miklum áhyggjum, því að milljónir mæðra,
einkum í hinum fátæku og vanþróuðu löndum,
búa við þannig viðurværi, að mikil hætta er á, að
börn þeirra verði verulega vanþroska.
Yfirleitt komast vírusar og sýklar ekki frá móð-
ur til fósturs, en þó eru á þessu frávik. Komið
hefur það fyrir, að börn hafi fæðzt með kúabólu,
mislinga og hlaupabólu, en það er sjaldgæft. Þeir
smitsjúkdómar, sem algengast er, að valdi fóstri
skaða, eru sárasótt, lekandi, mænusótt og rauðir
hundar, og er hættan talin mest, ef móðirin smit-
ast af þessum sjúkdómum snemma á meðgöngu-
tímanum. Talið er, að um 12°/o þeirra mæðra, sem
fá rauða hunda á meðgöngutímanum fæði afbrigði-
leg börn.