Árbók VFÍ/TFÍ - 01.06.2007, Side 370

kostnaður við sjálfberandi stálpípur sé umtalsverður reyndist sparnaðurinn vegna lægri
jarðvinnu- og steypukostnaðar enn meiri.
Fallpípan er hönnuð sjálfberandi og án stuðnings á milli steinsteypu eða bergs. Þótt
strokkurinn liggi um tiltölulega heilleg berglög, er veikara berg innan um og af þeim
sökum var talið óráðlegt að treysta á slíkan stuðning. Stálið er af mismunandi
gæðaflokkum og fer úr því að vera S355 efst í það að vera S460 neðst. Fóðringin þolir
innri þrýsting sem eykst frá 300 m WC efst í u.þ.b. 700 m neðst. Flvað varðar ytri þrýst-
ing þá er pípan hönnuð fyrir vaxandi þrýsting frá 130 m upp í 510 m neðst. Ytri þrýst-
ingur var ráðandi þáttur fyrir þykkt hennar. Sá hluti fóðringarinnar sem liggur hæst er
29 mm þykkur og eykst þykktin síðan smám saman þar til hún er 58 mm í neðsta hluta
hennar.
Borun þrýstiganga
Eins og búist var við reyndist hagkvæmast að bora lóðréttu strokkana með svonefndum
dragbor (e. raise boring), en þá er boruð 300 mm stýrihola ofan frá, sem öxull er settur í
gegnum, borkróna fest á hann og hún síðan dregin upp og snúið um leið. Borunin gekk
afar vel og reyndist frávik stýriholunnar einungis 0,2 m við strokkbotninn, sem hlýtur að
teljast frábær árangur með hliðsjón af því að strokkurinn er 420 m að dýpt. Stálfóðringin
er sett saman úr 9 m löngum einingum, sem eru látnar síga niður einni af annarri og log-
soðnar saman og að lokum greyptar í steypu. Notuð var sjálfútleggjandi steypa, sem
þróuð var sérstaklega fyrir verkefnið og var henni fyrst dælt upp og hún síðan látin síga
niður í þar til gerðu sílói.
Meginhlutar aflstöðvarinnar
I hönnun aflstöðvarinnar var megináhersla lögð annars vegar á áreiðanleika orkufram-
leiðslunnar og hins vegar öryggi gegn eldi eða flóðum. Eðli máls samkvæmt útheimtir
aflstöð sem er neðanjarðar flóknari lausnir en ella vegna tæmingar eða reykræsingar, svo
dæmi séu nefnd. Þá varð að staðsetja aflstöðina undir bakvatnsborði vegna bakþrýstings
sem er nauðsynlegur fyrir háþrýsta Francis-hverfla.
Meginhlutar aflstöðvarinnar eru eftirfarandi:
• Lokaskúti í neðanverðum aðrennslisgöngum með tveimur spjaldlokum, 3,4 m að
þvermáli.
• Tvenn lóðrétt 420 m há stálklædd fallgöng.
• Aflstöðvarhvelfing 117 m að lengd með miðlægu hlaðgólfi.
• Aðskilin spennahvelfing með tengigöngum við stöðvarhúshvelfinguna fyrir
rafalateina.
• Aðkomugöng 1 km að lengd.
• Strengjagöng 1 km að lengd sem liggja frá efri hluta spennahvelfingarinnar að
tengivirki.
• Frárennslisgöng 1,3 km að lengd.
Miðlæg bygging sem er staðsett undir hlaðgólfi skiptir neðri hluta aflstöðvarhvelfing-
arinnar upp í tvo hluta og eru þrjár vélasamstæður í hvorum þeirra. í byggingunni eru
tækjarými fyrir sameiginlegan hjálparbúnað. Hvert einstakt tækjarými myndar ásamt
svæðunum til beggja hliða byggingarinnar sjálfstæða eldvarnarhluta. Hver einstakur
spennir er í lokuðum klefa, sem er bæði eld- og sprengiheldur.
Aðkomugöngin eru meginaðkomuleið að þessari neðanjarðaraflstöð. Loftinntakið fyrir
aflstöðina er ofan við hurð í munna aðkomuganganna og er frostkalt loft hitað upp áður
en því er veitt inn í göngin. Aðkomugöngin eru jafnframt aðalflóttaleiðin í neyðartilvikum.
3 6 8i Árbók VFl/TFl 2007