Fréttablaðið - 25.04.2012, Blaðsíða 20

| 4 25. apríl 2012 | miðvikudagur
SJÁVARÚTVEGUR
Þórður Snær Júlíusson
thordur@frettabladid.is
L
andsbankinn fullyrð-
ir að rúmlega 98% af
skuldum sjávarútvegs-
fyrirtækja sem bank-
inn þarf að afskrifa
vegna nýs frumvarps um veiði-
gjald sé vegna fjárfestinga í
kjarnastarfsemi þeirra. Einung-
is 1,5% upphæðarinnar eru vegna
fjárfestinga í óskyldum rekstri
eða fjármálagerningum. Þetta
kemur fram í svari Landsbank-
ans við fyrirspurn Markaðarins.
Alls áætlar Landsbankinn að
hann muni tapa 31 milljarði króna
vegna áhrifa frumvarpsins. Tæp-
lega 500 milljónir króna yrði
vegna fjárfestinga í óskyldum
rekstri en afgangurinn, rúmlega
30 milljarðar króna, vegna fjár-
festinga í kjarnastarfsemi. Í svari
bankans segir að af þessu leiði að
„meginþorri þeirra 74 félaga sem
ekki mun geta staðið við skuld-
bindingar sínar fjárfesti í afla-
heimildum á árunum 2002-2007“.
Lán til fyrirtækja í sjávarútvegi
eru um 21,2% af öllum útlánum
Landsbankans til viðskiptavina,
samkvæmt ársreikningi bank-
ans. Alls nema þau 136 milljörð-
um króna. Í umsögn Landsbank-
ans kemur fram að eiginfjárhlut-
fall hans myndi lækka úr 21,4% í
19% ef frumvarpið um veiðigjöld
yrði samþykkt.
Umfang útlána til sjávarútvegs
er mun minna í Íslandsbanka
(12%) og Arion banka (11% til
sjávarútvegs og landbúnaðar).
Íslandsbanki hefur ekki upp-
lýst um hver bein áhrif á efna-
hag bankans yrðu ef frumvarpið
yrði að lögum. Í umsögn Íslands-
banka um frumvörpin kemur
þó fram að 70 milljarðar króna
af útlánum bankans væri til
sjávarútvegs í lok árs 2011. Um
væri að ræða eina helstu stoðina í
lánasafni bankans. Ljóst væri „að
neikvæð áhrif á bankann verða
tilfinnanleg og framtíðarhorfur
í bankarekstri á Íslandi verða
lakari, nái þessi frumvörp fram
að ganga“. Áhætta Arion banka
vegna lána til sjávarútvegs innan
íslenskrar lögsögu er um 72 millj-
arðar króna. Bankinn reiknar
með að um 37% af lánum hans til
slíkra muni þurfa að fara í gegn-
um fjárhagslega endurskipu-
lagningu ef frumvarpið verður
að lögum.
Vilji er til þess hjá stjórnvöld-
um að taka umfram eigið fé út úr
íslensku bönkunum í formi arð-
greiðslna. Samkvæmt samantekt
um málið sem unnin var innan
stjórnsýslunnar, og Markaðurinn
hefur undir höndum, snýst sú út-
greiðsluhugmynd um að greiða út
allt eigið fé umfram 20% eigin-
fjárhlutfall. Alls er reiknað með
að hlutdeild ríkissjóðs í þessum
útgreiðslum, vegna eignarhluta
hans í bönkunum, nemi 12,1 millj-
arði króna. Stærstur hluti þeirra,
10,6 milljarðar króna, á að koma
frá Landsbankanum vegna 81,3%
eignarhlutar ríkisins í honum.
Gangi umsögn Landsbankans
eftir myndi allt það fé renna í
afskriftir vegna afleiðinga veiði-
gjaldsfrumvarpsins.
Þorri afskrifta vegna kvótakaupa
Landsbankinn segir að 98 prósent áætlaðra afskrifta hans vegna hækkunar á veiðigjaldi séu vegna lána sem veitt voru til að fjárfesta í kjarna-
starfsemi. Að mestu vegna kaupa á aflaheimildum. Tæplega 500 milljónir króna af 31 milljarði króna er vegna fjárfestinga í óskyldum rekstri.
DEILUR Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið telur að sjávarútvegsfyrirtæki muni halda eftir rúmum 70% af hagnaði sínum fyrir
fjármagnsliði verði frumvarpið að lögum. Það myndi þýða 53,5 milljarða króna ef miðað er við hagnað þeirra í fyrra. Samt telja bankar að
fjölmörg fyrirtæki myndu lenda í greiðsluvanda. FRÉTTABLAÐIÐ/EGILL
SKULDUM EKKI BREYTT Í NÝTT HLUTAFÉ
Í nýjustu skýrslu eftirlitsnefndar efnahags- og viðskiptaráðherra um eftirgjöf skulda yfir einum milljarði króna kemur
fram að fimm sjávarútvegsfyrirtæki, með upphaflegar heildarskuldir upp á 21 milljarð króna, hafi fengið skuldaeftirgjafir.
Samkvæmt skýrslunni var 61% af skuldum þeirra, samtals 12,8 milljarðar króna, afskrifaðir en 39%, 8,2 milljarðar króna,
látnir standa eftir. Lánardrottnar fyrirtækjanna fimm breyttu ekki einni krónu af skuldum þeirra í nýtt hlutafé. Fyrrverandi
eigendur þeirra, sem stofnuðu til skuldanna, fengu því að halda þeim að fullu leyti.
FRÉTTASKÝRING
Þórður Snær Júlíusson
thordur@frettabladid.is
Lítill vilji er á meðal stærstu kröfuhafa og
eigenda Skipta, móðurfélags Símans, Mílu og
Skjá Miðlar, að ráðast í fjárhagslega endur-
skipulagningu félagsins á næstunni. Skipti er
stærsta rekstrarfélag landsins í skuldavanda
sem enn á eftir að endurskipuleggja eftir
bankahrunið. Heimildir Markaðarins herma
að endurskoðunarfyrirtækið KPMG hafi verið
fengið til að vinna tillögur að fjárhagslegri
endurskipulagningu Skipta á síðasta ári. Þeim
tillögum var skilað í fyrrahaust en ákveðið var
að nýta þær ekki. Síðan þá hefur hefur ekki
verið unnið að því að grynnka á vaxtaberandi
skuldum félagsins, sem nema um 60 milljörðum
króna. Þær eru allar á gjalddaga á árunum
2013 og 2014. Allar skuldir Skipta eru þó í
skilum og félagið greiðir vexti af þeim.
Eigendur stýra og bíða
Eigandi Skipta er Klakki ehf., sem áður hét
Exista. Stærstu eigendur þess félags eru Arion
banki með 44,9% eignarhlut. Þrír erlendir vog-
unarsjóðir eiga auk þess samtals 17,5% hlut í
Klakka.
Enginn áhugi er á meðal þeirra sem stýra
félaginu að selja Skipti, enda stýra þeir fé-
laginu þrátt fyrir að aðrir eigi veð í öllum
eignum þess. Samkvæmt heimildum Mark-
aðarins snýr vinna þeirra með félagið um að
gera greiðslur og vaxtaafborganir viðráðan-
legri. Engin áform eru þó uppi um að ráðast í
stórtækar aðgerðir á næstunni.
Sambankalán vegna einkavæðingar
Stærstur hluti skulda Skipta er vegna sam-
bankaláns sem veitt var þegar Síminn, lang-
stærsta eign Skipta, var einkavæddur árið
2005. Það er nú leitt af Arion banka en auk þess
koma Íslandsbanki og erlendur bankar að því.
Hópurinn á veð í öllum undirliggjandi eignum
Skipta og er því tiltölulega öruggur með sína
stöðu. Þess utan voru greiddir 17,2 milljarðar
króna inn á lánið í apríl í fyrra. Samkvæmt
heimildum Markaðarins var það gert vegna
þess að ýmsir skilmálar lánsins höfðu verið
brotnir og kröfuhafarnir hefðu getað gengið að
veðum sínum ef ekki hefði samist um niður-
stöðu. Við greiðsluna lækkaði sambankalánið
niður í um 25 milljarða króna. Alls skuldar
Skipti fjármálastofnunum um 40 milljarða
króna.
Lífeyrissjóðir eiga skuldabréf
Um 20 milljarðar króna af vaxtaberandi skuld-
um Skipta eru vegna skuldabréfaflokks sem er
að gjalddaga í apríl 2014. Skipti greiðir vexti af
þeim. Stærstu eigendur þeirra skuldabréfa eru
Lífeyrissjóður Verslunarmanna (LV), Lífeyris-
sjóður starfsmanna ríkisins (LSR), Gildi lífeyr-
issjóður og Almenni lífeyrissjóðurinn. Auk þess
eiga smærri fagfjárfestar bréf. Hluti af þessum
hóp, sem er aftar í kröfuhafaröðinni aðrir lán-
veitendur, hafa rætt það í sínum hópi að breyta
hluta af kröfum sínum í hlutafé og létta þannig
á skuldabyrði Skipta. Af því varð þó ekki og
hópurinn hefur ekki með neinum beinum hætti
komið að samræðum um fjárhagslega endur-
skipulagningu Skipta. Heimildir Markaðarins
herma að hann hafi viljað ráða Arctica Finance
til að koma að slíkri vinnu en að það hafi ekki
hlotið hljómgrunn. Í úttekt á lífeyrissjóðunum,
sem kynnt var fyrr á þessu ári, kom fram að
kerfið allt hafði einungis afskrifað 908 millj-
ónir króna vegna skuldabréfa í Skiptum í árslok
2010. Tap þeirra gæti þó aukist umtalsvert ef
ráðist yrði í fjárhagslega endurskipulagningu
og kröfum þeirra yrði breytt í hlutafé. Því er
ákveðin hvati fyrir sjóðina að fresta henni.
Skipti ekki á leið í endurskipulagningu
Hvorki helstu kröfuhafar né eigendur Skipta eru að þrýsta á að félagið fari í fjárhagslega endurskipulagningu. Það er gríðarlega skuldsett og
vaxtaberandi skuldir eru um 60 milljarðar króna. Félagið er þó í skilum með afborganir. Arion er stærsti eigandi og stærsti lánveitandi Skipta.
Ein helsta ástæða þess að ekki hefur verið ráðist í endurskipulagningu Skipta er sú að
rekstur félagsins er á batavegi. Hagnaður félagsins fyrir skatta, afskriftir og fjármagns-
liði var um sex milljarðar króna í fyrra, sem er um 900 milljónum króna meira en
árið áður. Þrátt fyrir það tapaði Skipti 10,9 milljörðum króna á árinu 2011. Tapið er
aðallega tilkomið vegna hás fjármagnskostnaðar (fimm milljarðar króna) og afskrifta á
afleiðusamningum (4,5 milljarðar króna).
Þetta hefur gerst samhliða því að velta félagsins hefur dregist saman. Hún var 27,6
milljarðar króna í fyrra en 33,6 milljarðar króna á árinu 2010. Ástæða þess er meðal
annars sú að markaðshlutdeild Símans hefur dregist mikið saman vegna harðnandi
samkeppni og kvaða frá eftirlitstofnunum sem auðvelda áttu innkomu nýrra aðila á
fjarskiptamarkað. Þau höft eru jafnt og þétt að afléttast. Skipti hafa líka sagt upp mikið
af fólki og bara á síðasta ári fækkaði stöðugildum um 68.
REKSTRARHAGNAÐUR JÓKST UM MILLJARÐ
SKIPTI Helstu eignir félagsins eru Síminn, Míla og Skjá Miðlar. Rekstrarbati varð í fyrra, meðal annars
vegna mikilla hagræðingaraðgerða. FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN