Fréttablaðið - 25.04.2012, Blaðsíða 30

25. APRÍL 2012 MIÐVIKUDAGUR6
K
annoo Ravindran,
eða Ravi eins og
hann er kallaður, er
kanadískur sérfræð-
ingur í fjármála-
afurðum sem nefnast afleiður
og hafa verið nokkuð í deiglunni
í kjölfar alþjóðlegu fjármála-
krísunnar sem skall á árið 2008.
Ravi hefur unnið með afleið-
ur í rúma tvo áratugi, bæði við
áhættustjórnun hjá fyrirtækjum
og fjármálastofnunum auk þess
sem hann hefur stjórnað fjárfest-
ingarsjóðum með fjárfestingar-
stefnu sem byggir á viðskiptum
með afleiður. Hann er frumkvöð-
ull í notkun ákveðinnar tegund-
ar afleiðna sem tryggingafélög
víða um heim nota. Þá hefur hann
síðustu ár verið gestaprófessor
við Háskólann í Reykjavík þar
sem hann hefur kennt kúrsa um
afleiður og stærðfræði fjármála.
Ravi segir að afleiður hafi í viss-
um hópum fengið á sig slæmt orð-
spor í kjölfar alþjóðlegu fjármála-
krísunnar. Hann segist skilja af
hverju en leggur þó áherslu á að
orðsporið sé ekki verðskuldað.
„Ég held að þetta skýrist af því
að það eina sem margir heyra um
afleiður er í tengslum við ein-
hver vandræði í fjármálakerfinu.
Fæstir heyra hins vegar af því
hvernig afleiður eru daglega not-
aðar til dæmis við áhættustjórnun
af gríðarlegum fjölda aðila. Þessu
má kannski líkja við flugferðir.
Það er skrifað um hvert einasta
flugslys en það er aldrei skrif-
að um flugin sem ganga fullkom-
lega þótt þau séu margfalt fleiri,“
segir Ravi og bætir við: „Það er
vissulega til dæmi um að afleið-
ur hafi komið að vandamálum, til
dæmis í tengslum við húsnæðis-
bóluna í Bandaríkjunum um miðj-
an síðasta áratug. Ég myndi þó
fremur kenna um þáttum á borð
við græðgi og skökkum hvötum í
fjármálakerfinu.“
AFLEIÐUR OFT GAGNLEGAR
Nokkur fjöldi íslenskra fyrir-
tækja notar afleiður í sinni starf-
semi, þeirra á meðal Landsvirkj-
un og Orkuveita Reykjavíkur en
í raforkusölusamningum fyrir-
tækjanna sveiflast umsamið raf-
orkuverð eftir álverði. Aðspurð-
ur um skynsemi slíkrar tengingar
svarar Ravi: „Afleiður sem þess-
ar geta klárlega verið gagnlegar.
Spurningin sem fyrirtækin standa
frammi fyrir er sú hvað álfram-
leiðandinn eigi að greiða fyrir
rafmagnið. Ættu þeir að greiða
fasta peningaupphæð eða ættu
þeir greiða í tonnum af áli. Síð-
ari valkosturinn hefur það fram
yfir þann fyrri að þá eru hags-
munir beggja aðila nákvæmlega
þeir sömu sem er yfirleitt skyn-
samlegt í viðskiptum sem þess-
um. En auðvitað ætti orkufram-
leiðandinn að fá smávegis álag á
raforkusöluverðið fyrir að taka
á sig þá aukna áhættu sem felst
í því að raunverð rafmagnsins
sveiflist.“
Ravi segir notkun afleiðna mjög
oft snúast um varnir gagnvart
áhættu. Bóndi sem hafi greitt hátt
verð fyrir aðföng sín og óttast að
afurðaverð verði lægra þegar upp-
skeran loks verður til geti þannig
keypt afleiður sem vernda hann
fyrir áhættunni en fyrir það þarf
hann vitaskuld að greiða verð. Þá
segir hann áhættustjórnun vera
hluta af daglegu lífi hvers og eins
þótt fólk leiði sjaldan hugann að
því. „Í hvert sinn sem einhver
lofar einhverju stendur sá í raun
frammi fyrir áhættustjórnunar-
vandamáli. Þarf sá að standa við
loforðið og hvernig gerir hann það
með sem minnstum tilkostnaði
fyrir sjálfan sig. Þetta er áhættu-
stjórnun og í rekstri fyrirtækja
geta afleiður auðveldað verkefnið
verulega.“
Ravi segir þó ekki þar með sagt
að allir ættu að nota afleiður.
„Fólk þarf í fyrsta lagi að skilja
hvað um er að ræða og til þess
þarf oft menntun, sérstaklega í
tilfelli flóknari áhættustjórnun-
arvandamála. Þá fylgir áhættu-
stjórnun með afleiðum kostnaður
sem getur verið meiri en ábatinn
fyrir minni aðila ef vel á að vera,“
segir Ravi en leggur þó áherslu á
að allir geti tileinkað sér vissan
hugsunarhátt sem komi að gagni
við áhættustjórnun.
„Margir og það sama gildir
meira að segja um sum fyrirtæki,
eru alltof latir við að velta fyrir
sér hvað gerist ef hlutir fara úr-
skeiðis. Þegar fólk til dæmis lánar
bílinn sinn huga fæstir að því
hvernig þeir myndu bregðast við
ef sá sem fær hann að láni myndi
svo lenda í árekstri,“ segir Ravi
og heldur áfram: „Ég þess vegna
mæli alltaf með því að til dæmis
þegar fólk er að kaupa eitthvað þá
fær það einungis að heyra kostina
frá sölumanninum eða þeim sem
fólk talar við. Við þær kringum-
stæður mæli ég með að fólk biðji
um að fá að heyra eða velti sjálft
fyrir sér hverjir gallarnir eru.“
RÉTTIR HVATAR LYKILATRIÐI
Eins og áður sagði hefur Ravi
byggt upp fjárfestingarsjóð sem
leggur áherslu á afleiðuviðskipti
en fjárfestir auk þess í nýsköp-
unarfyrirtækjum og fasteignum.
Ravi er gagnrýninn á viðskipta-
líkan flestra fjárfestingasjóða.
Þá segir hann bónus-menninguna
í fjármálakerfinu þannig upp
byggða að miðlarar séu verðlaun-
aðir fyrir að taka heimskulega
áhættu og ekki refsað fyrir mis-
tök sem kosti aðra mikla peninga.
„Hugmyndin að mínum fjár-
festingarsjóði kviknaði í kjölfar
vangaveltna minna um viðskipta-
líkan vogunarsjóða. Slíkir sjóðir
rukka sjóðsfélaga sína vanalega
um fast umsýslugjald en taka auk
þess fimmtung af hagnaði sjóðs-
ins. Ég hef aftur á móti sterka
sannfæringu fyrir því að sjóðir
eigi ekki að rukka viðskiptavini
sína séu þeir ekki að ná neinum
árangri í sínum fjárfestingum. Í
mínum sjóði rukka ég því engin
umsýslugjöld heldur tek einungis
hluta af hagnaði ef einhver verð-
ur, segir Ravi og heldur áfram:
„Ég tel enn fremur mjög mikil-
vægt að hagsmunir sjóðsins og
sjóðsfélaganna séu nákvæmlega
hinir sömu. Það er því miður of
algengt að sjóðsstjórar og miðl-
arar fari óvarlega með peninga í
sinni umsýslu einfaldlega vegna
þess að þetta eru ekki þeirra
peningar. Í mínum sjóði sé ég
þess vegna til þess að helmingur
þeirra peninga sem eru í sjóðn-
um á hverjum tíma séu mínir
eigin peningar.“
Ravi byrjaði með fjárfesting-
arsjóðinn árið 2010 og hefur að
eigin sögn náð mjög góðri ávöxt-
un fyrir sjóðsfélaga sína frá
þeim tíma. Aldrei hafi þó geng-
ið jafn vel og á þessu ári þegar
hann segir að eignir sjóðsins hafi
þrefaldast úr 5 milljónum Banda-
ríkjadala í 15 á fyrstu mánuð-
um ársins. Því hafi hann tekið
því rólega í fjárfestingum upp
á síðkastið þar sem markmiðum
ársins hafi verið náð og vel það.
Að lokum segist Ravi stunda
fjárfestingar af þeirri ein-
földu ástæðu að sér finnist það
skemmtilegt. Hann ítrekar þó að
sér finnist víða pottur brotinn í
fjármálakerfinu og telur þörf á
snjallar regluverki utan um það.
„Það regluverk á þó fremur að
snúast um að hafa hvata starfs-
fólks í geiranum rétta en að reisa
alls konar veggi og nota boð og
bönn,“ segir Ravi.
Afleiður gagnlegar við áhættuvarnir
Kannoo Ravindran, gestaprófessor við Háskólann í Reykjavík, er þekktur sérfræðingur í afleiðum. Hann segir óheppilegt að þessi fjármála-
afurð hafi á síðustu árum fengið á sig slæmt orðspor þar sem um gagnlegt verkfæri sé að ræða. Ravindran er þó að ýmsu leyti gagnrýninn á
uppbyggingu fjármálakerfisins en hann rekur eigin fjárfestingarsjóð þar sem sjóðsfélagar eru einungis rukkaðir gangi vel að ávaxta sjóðinn.
KANNOO RAVINDRAN Ravi hefur unnið með afleiður í tvo áratugi. Hann hefur unnið fyrir
fjármála- og tryggingafyrirtæki en auk þess stundað fjárfestingar. Þá hefur hann verið
gestaprófessor við Háskólann í Reykjavík um árabil og mun bráðlega gefa út alþjóðlega
kennslubók um afleiður. FRÉTTABLAÐIÐ/GVA
HVAÐ ERU AFLEIÐUR?
Afleiður (eða derivatives) í við-
skiptum eru fjármálafurðir hvers
verðmæti byggir á verðþróun
annarrar eignar eða eigna. Nafnið
vísar til þess að verðmæti þeirra
leiðir af verðþróun þessara undir-
liggjandi eigna.
Alþjóðlega viðurkennt MBA-nám
í hjarta Reykjavíkur
Bókaðu fund með verkefnastjóra; mba@ru.is
www.hr.is/mba
Magnús Geir Þórðarson
„
Gengið verður frá sölu á Actavis
til bandaríska samheitalyfja-
fyrirtækisins Watson í dag eða
á morgun ef marka má frétt Fin-
ancial Times um málið frá því
í gær. Samkvæmt heimildum
blaðsins verður kaupverðið um
4,5 milljarðar evra, jafngildi 750
milljarða íslenskra króna.
Gera má ráð fyrir að megnið
og jafnvel allt kaupverðið renni
til Deutsche Bank sem fjár-
magnaði að langstærstum hluta
yfirtöku félaga sem tengdust
Björgólfi Thor Björgólfssyni á
Actavis árið 2007.
Í frétt Bloomberg um viðskipt-
in frá því á mánudag kemur fram
að vænt kaupverð sé lægra en
sem nemur virði skuldarinnar
hjá Deutsche Bank. Muni bank-
inn í kjölfar viðskiptanna af-
skrifa 300 til 400 milljónir evra
úr bókhaldi sínu en hann hefur
þegar þurft að afskrifa skuldina
um 500 milljónir evra á síðustu
misserum.
Ragnhildur Sverrisdóttir, upp-
lýsingafulltrúi Björgólfs Thors,
vildi ekki tjá sig um málið að svo
stöddu.
Deutsche Bank mun kynna
afkomu bankans á fyrsta árs-
fjórðungi 2012 á morgun og er
þess vænst að tilkynnt verði
um söluna á Actavis áður en
ársfjórðungsuppgjörið birtist.
Sameinað fyrirtæki Actavis og
Watson verður einn stærsti fram-
leiðandi samheitalyfja í heimin-
um en Actavis er með umfangs-
mikla starfsemi í Hafnarfirði
þótt höfuðstöðvar fyrirtækisins
hafi verið færðar til Sviss.
Vænt kaupverð lægra en skuld við Deutsche Bank:
Búist við sölu Actavis
í dag eða á morgun
ACTAVIS Sameinað fyrirtæki Actavis og
Watson verður einn stærsti framleiðandi
samheitalyfja í heimi. FRÉTTABLAÐIÐ/ARNÞÓR