Morgunblaðið - 16.12.2011, Blaðsíða 26

26 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 16. DESEMBER 2011
Í nokkur ár höfum við
tekið þátt í samevr-
ópskri gæslu landamæra
Evrópu – svokallaðri
Schengen landamæra-
gæslu. Schengenreglur
krefjast þess að allir
sem koma inn á svæðið
skuli fara í gegnum
vopnaleit. Eins og margt
annað sem Evrópu-
bandalagið setur reglur
um, þá er vopnaleit frá öðru landi ekki
viðurkennd. Þetta þýðir að farþegar
frá Norður-Ameríku, þar á meðal Ís-
lendingar, geta ekki nýtt sér ganga
flugstöðvarinnar í skjóli fyrir veðri og
vindum til að komast í móttökufríhöfn
og í gegnum tollgæslu við heimkomu,
nema með vopnaleit, því að flugstöðin
telst vera hluti af Schengen-svæði.
Flugstöðin var nefnilega aldrei
hönnuð fyrir Schengen-bullið eins og
ég vil kalla það. Að krefjast á ný
vopnaleitar frá löndum eins og Banda-
ríkjunum reynist okkur afar kostn-
aðarsöm, tímafrek og óvinsæl aðgerð
af farþegum. Um leið og farþegar
stíga á land í Keflavík hefst önnur
vopnaleit. Vopnaleit Bandaríkja-
manna er líklega nákvæmari en á
flestum byggðum bólum í dag. Með
þessu er farþegum misboðið með ann-
arri vopnaleit til að komast inn í land-
ið.
Lausn yfirvalda á Keflavík-
urflugvelli til að leysa vopnaleit-
arbullið við Schengenaðildina, þ.e.
nýja vopnaleit, er að hrekja þá sem til
landsins koma frá Norður-Ameríku út
úr flugstöðinni í rútur
sem aka 500 metra með
farþega frá landgangi
inn í komufríhöfn. Auð-
vitað ættu allir farþeg-
ar að geta gengið óá-
reittir í þægindum um
ganga flugstöðvarinnar
sem skattborgarar
þessa lands hafa reist
með ærnum kostnaði,
en farþegum frá Norð-
ur-Ameríku er ekki
boðið upp á slíkt. Þeir
eru sendir í sérstaka
biðröð til að fá vegabréfaskoðun, þar
sem flugvélar leggja að, og síðan eru
þeir hraktir út úr flugstöðinni með
handfarangur út í rútur eins og áður
sagði.
Schengen-aðildin hefur líklega skil-
að okkur fleiri glæpamönnum sem
ganga óáreittir inn og út úr landinu
og fylla fangelsin. Afsökunin sem not-
uð var til að koma þessu kerfi á í ráð-
herratíð Halldórs Ásgrímssonar var
vegabréfalaus samskipti milli Norð-
ulandanna. Þetta er þó alls ekki svo,
því að með rafrænum flugmiðum þá
eru allir neyddir til að hafa með sér
vegabréf sem persónuskilríki. Hverj-
um ætti svo sem að detta í hug að fara
vegabréfslaus til útlanda?
Frakkar voru fljótir til að afnema
Schengen-kerfið þegar það hentaði
þeim, til að verja sig ágangi Túnis-
búa. Hvernig væri nú að við notuðum
tækifærið og gerðum slíkt hið sama?
Það er engin skömm að viðurkenna að
þessi samevrópska landamæragæsla
hentar okkur ekki. Góð toll- og landa-
mæragæsla á Seyðisfirði sannaði
ágæti sitt við að upplýsa innbrot í
skartgripaverslun Michaelsen fyrir
nokkrum vikum síðan. Er ekki kom-
inn tími til að taka upp vegabréfa-
skoðun eins og var við lýði á árum áð-
ur? Staðreyndin er sú að
landamæraverðir eru oft ansi naskir
að finna út hver er kominn hér til
lands í eðlilegum erindagjörðum ef
þeim er gert mögulegt að eiga sam-
skipti við þá sem eru að koma til
landsins. Auk þess er farbann algjör
markleysa í dag, því að vegabréf eru
ekki skoðuð með tilliti til afbrotaferils
í brottfararsal, aðeins er skoðað hvort
brottfararseðill samsvari vegabréfi,
eða persónuskilríki.
Yfirvöld hérlendis ættu að sjá sóma
sinn í að afnema þetta Schengen-
samkomulag og verja landamæri okk-
ar fyrir óþjóðalýð. Bretar taka ekki
þátt í Schengen og eru þeir þó í Evr-
ópubandalaginu. Þá ættu íbúar þessa
lands að geta notað flugstöðina eins
og upphaflega var ætlast til í stað
þess að vera vísað út á guð og gaddinn
í nafni einhvers vegabréfaleysis sem
er í raun bábilja.
Er ekki lengur til neitt í þessu landi
sem heitir stolt?
Schengen bullið
á Keflavíkurflugvelli
Eftir Gísla
Vilhjálmsson » Schengen-aðildin
hefur líklega skilað
okkur fleiri glæpamönn-
um sem ganga óáreittir
inn og úr úr landinu og
fylla fangelsin.
Gísli Vilhjálmsson
Höfundur er tannlæknir og fyrrver-
andi starfsmaður tollgæslu á Kefla-
víkurflugvelli
Eftir lestur á grein sem birtist í
Morgunblaðinu þann 3. desember,
þar sem fjallað er um mál Bjarna
Randvers Sigurvinssonar kennara
við Háskóla Íslands verð ég að fá að
tjá mig aðeins á opinberum vett-
vangi. Ég sat í tímum hjá Bjarna
Randveri vorið 2009 á námskeiði
sem hét Kirkjudeildafræði, þar sem
hann var að fjalla um trúarhreyf-
ingar fyrr og nú. Bjarni vann það af
fagmennsku og gætti þess að vera
heiðarlegur í umfjöllun sinni um
trúarhreyfingarnar.
Mér kemur í hug lítið dæmi úr
eigin lífi. Einu sinni lenti ég í
árekstri þar sem ég var í fullum
rétti. Mín mál fóru fyrir úrskurð-
arnefnd í vátryggingarmálum. Ég
vissi ekki að tryggingafélagið mitt
átti ekki fulltrúa í nefndinni. Mitt
mál var tekið fyrir í nefnd þar sem
ég átti ekki fulltrúa sem barðist fyr-
ir mínum hagsmunum. Eftir um-
fjöllun í nefndinni var tjóninu skipt
til helminga. Síðar fékk ég bréf frá
lögfræðingi lögreglunnar þar sem
ég var dæmdur í fullum rétti.
Þegar ég las umfjöllunina um
Bjarna datt mér sagan mín í hug.
Honum er haldið fyrir utan málið.
Að mínu mati er fjallað um hans
mál á ómálefnalegan og ólýðræð-
islegan hátt. Er siðanefnd Háskóla
Íslands ekki lýðræðisleg nefnd sem
á að fjalla um einstaka mál af sann-
girni og heiðarleika? Slík nefnd þarf
að gæta hlutleysis og taka á málum
af heilindum og óhlutdrægni. Ég
get ekki séð að það hafi verið gert
gagnvart Bjarna Randveri.
Ég hvet Háskóla Íslands til að
rétta hlut Bjarna í málinu og bæta
honum skaðann sem hann hefur
orðið fyrir (það sem hægt er að
bæta) og biðja hann afsökunar á op-
inberum vettvangi. Bjarni Randver
er góður kennari og fagmaður.
Vona ég að Háskóli Íslands muni
njóta krafta hans um ókomna fram-
tíð.
SVEINN ALFREÐSSON,
nemi við HÍ.
Óréttlæti Háskóla
Íslands gagnvart
Bjarna Randveri
stundakennara
Frá Sveini Alfreðssyni
Bréf til blaðsins
Sú umræða sem að
undanförnu hefur átt
sér stað um hugs-
anlega sölu á Gríms-
stöðum á Fjöllum hef-
ur vakið upp ýmsar
hugleiðingar um stöðu
eignarréttar og skipu-
lagsmála hér á landi.
Í fyrstu grein nú-
gildandi skipulagslaga
segir að markmið lag-
anna sé: „að þróun
byggðar og landnotkunar á landinu
öllu verði í samræmi við skipulags-
áætlanir þar sem efnahagslegar, fé-
lagslegar og menningarlegar þarfir
landsmanna, heilbrigði þeirra og ör-
yggi er haft að leiðarljósi, að stuðla
að skynsamlegri og hgkvæmri nýt-
ingu lands og landgæða, tryggja
vernd landslags, náttúru og menn-
ingarverðmæta og koma í veg fyrir
umhverfisspjöll og ofnýtingu með
sjálfbæra þróun að leiðarljósi.“
Í áranna rás hefur eignarréttur
þeirra sem eiga land og byggingar
líka verið þrengdur mjög verulega
með skipulagslöggjöf þannig að það
er alls ekki sjálfgefið að viðkomadi
eigandi geti notað eða nýtt þessar
eignir eins og hugur hans hugs-
anlega stendur til. Þetta hefur verið
gert þrátt fyrir ákvæði 72. gr.
stjórnarskrárinnar um að eign-
arrétturinn sé friðhelgur.
Fyrstu skipulagslögin hér á landi,
sem tóku gildi árið 1921, náðu ein-
ungis til þéttbýlis og kváðu á um
hvernig heimilt væri að nota (land-
notkun) og nýta (hversu mikið) land
og byggingar. Gerð skipulags-
uppdrátta var á þessum tíma alfarið
í höndum ríkisins. Síðan voru þessi
lög víkkuð árið 1978 þannig að þau
náðu til allra sveitarfélaga að
„óbyggðinni“, utan sveitarfé-
lagamarka, slepptri. Með skipulags-
lögum sem tóku gildi 1998 var öllu
landinu skipt í sveitarfélög og skipu-
lagsvaldið flutt að öllu leyti frá rík-
inu til sveitarfélaganna.
Eitthvað virðist ríkisvaldið samt
hafa séð eftir þessu valdaafsali því
með enn nýjum skipulagslögum,
sem tóku gildi 1. jan.
2011, er hér að veru-
legu leyti verið að hala í
land og þar gert ráð
fyrir Landsskipulagi
ríkisvaldsins.
Landsskipulag eins
og það er túlkað í nú-
gildandi skipulags-
lögum er stefna rík-
isins um notkun alls
landsins (og þá að öll-
um líkindum nýtingu
líka) og skal hún inni-
halda „samþættar áætlanir op-
inberra aðila um samgöngur,
byggðamál, náttúruvernd, orkunýt-
ingu og aðra málaflokka sem varða
landnotkun.“ Þannig landsskipulag
„getur tekið til landsins alls, ein-
stakra landshluta og efnahags-
lögsögunnar“ og skulu sveitarfélög
taka mið af henni við skipulag sitt í
héraði eða breytinga á því.
Hér skiptir skipulagsvaldið miklu,
en allt skipulagsvald er nú á hendi
sveitarstjórna og ríkisins. Rík-
isvaldið hefur nú þegar t.d. hlutast
til um staðarval Landspítala há-
skólasjúkrahúss í Reykjavík, á ákaf-
lega veikum forsendum með lögum
nr. 64 árið 2010 og þær raddir hafa
einnig heyrst á Alþingi að rétt sé að
ákveða þar að flugvöllur verði í
Vatnsmýri til frambúðar, sem brýt-
ur í bága við núgildandi skipulag
Reykjavíkur.
Nú hefði mátt ætla að með allri
þessari lagasetningu, notkunar- og
nýtingarmarkmiðum og skipulagi og
opinberum stofnunum til þess að
tryggja faglega framkvæmd þessara
mála, þá væri búið að þrengja eign-
arréttinn það mikið að það skipti svo
sem ekki miklu máli hver ætti við-
komandi landsvæði ef faglega væri
Að eiga land
eða selja
Eftir Gest Ólafsson
» Víða er búið að
þrengja eignarrétt á
landi svo mikið með
skipulagsákvæðum að
oft skiptir ekki meg-
inmáli hver á landið.
Gestur Ólafsson
KORTIÐ GILDIR TIL
31.01.2012
MOGGAKLÚBBURINN
– MEIRA FYRIR ÁSKRIFENDUR
Allir fastir áskrifendur Morgunblaðsins eru sjálfkrafa félagar í Moggaklúbbnum og njóta ýmissa fríðinda og tilboða.
Hægt er að fylgjast með hvað er í boði hverju sinni á mbl.is/moggaklubburinn.
Hafðu samband í síma 569 1122 hafi Moggaklúbbskortið ekki borist þér.
FÁÐU ÞÉR ÁSKRIFT Á MBL.IS/ASKRIFT
EÐA Í SÍMA 569 1122
30% AFSLÁTTUR Á „JÓL“
MEÐ MÓTETTUKÓR
HALLGRÍMSKIRKJU OG
ÞÓRU EINARSDÓTTUR SÓPRAN
28. OG 29. DES. KL. 20
MOGGAKLÚBBUR
Á sínum eftirsóttu jólatónleikum, sem nú eru haldnir í
30. sinn, býður Mótettukórinn áheyrendum sínum upp á
hugljúfa tónlist frá ýmsum löndum.
Erlendir kórfélagar leggja til jólalög frá sínum heimalönd-
um og er sungið á móðurmáli þeirra. Flutt verður íslensk
jólatónlist eftir Áskel Jónsson, Sigvalda Kaldalóns og
Hörð Áskelsson og frumflutt tvö jólalög eftir Hreiðar Inga
Þorsteinsson og Halldór Hauksson.
Stjórnandi: Hörður Áskelsson.
Framvísið Moggaklúbbskortinu í miðasölu Hallgrímskirkju.
Miðasalan er opin kl. 9-17 alla daga. Sími 510 1000.
Almennt miðaverð 3.900 kr.
Moggaklúbbsverð 2.700 kr.
Jólatónlistarhátíð Hallgrímskirkju 2011
LISTVINAFELAG.IS