Akureyri - 16.10.2014, Qupperneq 12

12 38. tölublað 4. árgangur 16. október 2014
Spurningar un
lívið og tilverunna
„Það er rosa fyrirtæki að færa svona sýn-
ingu, þetta er eiginlega alltaf algjört brjálæði.
Nógu mikið hark er að vera í því umhverfi
sem sýningar eru gerðar fyrir, að fara í ferð-
ir ofan á það er klikkun,“ segir Björn Thors
leikari sem túlkar persónu Kenneth Mána á
sýningum í Hofi um helgina.
Það er samt ekkert brjálæði yfir leikaran-
um þar sem hann fær sér kaffibolla á akur-
eyrsku kaffihúsi með blaðamanni. Hann er
óþægilega stóískur! Maður bíður eiginlega
eftir mismælunum og kækjunum, því þótt
Björn sé fjölhæfur leikari sem hafi klæðst
ólíkum hlutverkum, hafi m.a. leikið Macbeth
í Þjóðleikhúsinu finnst mér pínu sem ég sé að
drekka kaffi með Kenneth í Fangavaktinni.
Kenneth Máni Johnson hét um tíma
Ketill Máni Áslaugarson eins og áhorfend-
ur Stöðvar 2 muna. Hann vann fyrir Georg
Bjarnfreðarson í Fangavaktinni, eilífðarfangi
sem glímir við lesblindu, kæki, athyglisbrest,
ofvirkni og almennt hömluleysi. Í leikritinu
sem Borgarleikhúsið frumsýndi í síðasta
mánuði, en Norðlendingum gefst nú kostur
að njóta, er Kenneth Máni óhræddur að segja
áhorfendum frá þessu öllu saman og svara
spurningum þeirra um ,,lívið og tilverunna“.
Víst er að það er gaman að eiga þess kost að
spyrja leikarann um persónuna og verkið.
„Við erum kannski glæpamenn ... en við
erum alla vega ekki óheiðarlegir.”
Þessi orð eru ættuð úr sálarfylgnum
Kenneth Mána í Fangavaktinni. Paradoxinn
í setningunni kemur róti á staðalmyndir um
heiðarleika. Björn segir aðspurður að í fyrr-
greindum orðum felist einmitt eitt leiðarstef
sýningarinnar.
Ekki eitt illt bein til í honum
“Það er ekki til eitt illt bein í Kenneth Mána
þótt hann taki endalaust rangar ákvarðanir.
Þetta er góður og heiðarlegur drengur sem
hefur verið sviptur tækifærum til að taka
réttar ákvarðanir, hann hefur lifað lífinu án
leiðsagnar. Svo er annað þema sem er van-
máttur hans og þá ekki síst gagnvart tungu-
málinu, vangeta hans til að tjá sig, koma
hugsunum í orð. Hann býr sér því til sitt eigið
tungumál, talar skrýtna íslensku, notar þau
orð sem honum finnst henta. Í því ljósi má
segja að sýningin sé óður til tungumálsins, en
því miður fyrir Kenneth bregst honum ekki
síst bogalistin þegar mest reynir á, þegar
stóru stundirnar koma.”
Ég spyr hvað hafi orðið til þess að persóna
Kenneth Mána varð að leiksýningu. Björn út-
skýrir að eftir Fangavaktina hafi hann sjálf-
ur og fleiri áttað sig á nánast óslökkvandi
löngun landsmanna að fá að sjá meira af
Kenneth. Hið mannlega í persónunni, brot-
inn uppvöxtur og skortur á tækifærum sé
flestum kunnugleg staðreynd í umhverfinu.
Öll þekkjum við a.m.k. „einn svona“ þegar
við hugsum aftur til skólagöngu liðins tíma.
Þótt einleikurinn eða uppistandið í leiksýn-
ingunni sé kómískur sé það því ekki síst hið
harmræna sem gefi Kenneth sem persónu
vægi.
„Kenneth Máni er dramatískari fígúra en
en virðist við fyrstu sýn, það er miklu meiri
harmur yfir honum en séð verður í upphafi.
Við getum tengt hann við „týndu drengina“
svokölluðu. Hann er lesblindur, fær ekki
greiningu, fær engin úrræði, líf hans kemst
ekki í farveg. Svo er bara spurning þegar þú
ferð út í móa hvernig þú spilar úr því.“
Ég samgleðst Kenneth Mána að hafa náð
svo langt að eiga sviðið í Borgarleikhúsinu
og nú í Hofi líka. Ætli týndu drengirnir séu
ekki ansi margir, menn í endalausu basli með
líf sitt, eru á meðferðarheimilum, margir í
mikilli neyslu. Kenneth er 100% harmræn
persóna, foreldralaus, sviptur öllum tæki-
færum vegna þess að hann fær ekki aðstoð,
dettur úr skóla. Það er engin kómedía án
harms og á því byggjum við þessa sögu. En ég
lofa samt mikilli skemmtun.“
Við ræðum félagslegar tilvísanir sýningar-
innar. Sambland frásagnarleikhúss og uppi-
stands. Aftur og aftur kemur væntumþykja
leikarans á persónunni upp á yfirborðið og
kannski er það einmitt félagsleg ást á mann-
kyninu og fjölbreytileika þess sem bæði er
uppspretta sýningarinnar og helsti hvati
þess að gestir þyrpist í leikhúsið til að berja
Kenneth Mána augum, sem mörg okkar vild-
um vita meira um eftir að Fangavaktinni lauk.
Áhorfendur langar til að ættleiða Kenneth
En hvernig er að vera svona einn í heiminum,
einn á sviðinu allan tímann?
„Að vera í uppistandi er samtal, fólk veltir
fyrir sér hvort það sé hrikaleg eða geigvæn-
leg reynsla að ein heil sýning sé borin uppi af
einum leikara en auðvitað kemur her manns
að svona sýningu þótt maður sé einn á sviðinu.
Einmanalegasta augnablikið getur verið að
fara í hléið, þetta er mjög ögrandi verkefni,
algjörlega miskunnarlaust form, en ef vel
gengur áttu á sviðinu í miklu samtali við fólk,
áhorfendur gefa þér stanslaust feedback. Til-
gangurinn er að ná snertingu við salinn, og
eðli málsins samkvæmt markast hver einasta
setning af viðtökum frá áhorfendum og þess
vegna eru engar tvær sýningar eins.“
Björn segir algeng viðbrögð áhorfenda
að vilja ættleiða Kenneth Mána að lokinni
leiksýningu. „Þeir vilja pakka honum inn í
teppi og fá hann til að hætta þessari vitleysu,
fólk hefur mjög sterka björgunartilfinningu
gagnvart honum.“ Að spegla hið góða í mann-
eskjunni er einmitt eitt hlutverk leikhússins,
að sögn Björns Thors. „Við komum saman í
leikhúsinu til að gera heiminn betri, verðum
kannski eitt augnablik a.m.k. aðeins betri
manneskjur en við erum. Við höfum fengið
tíma til að eiga stund saman og vera saman,
svona sýning snýst því ekki bara um per-
formansinn á sviðinu heldur tekur fólkið úti í
sal þátt í einhverju saman.“
TEXTI Björn Þorláksson
Björn Thors, leikari Kenneth Mána, félagslega þenkjandi leikari sem leggur upp úr að leikhúsi mennsk-
unnar.
Ógleymanleg persóna úr Fangavaktinni – en ekki eitt illt bein til í Kenneth, segir Björn Thors.