Landshagsskýrslur fyrir Ísland - 01.02.1912, Blaðsíða 44

184
1 í)08 .............. þús. kr. 5668.0
1909 .......... ... — - 5778.8
1910 .............. — — 6511.8
Næslum þvi all l'jcð var í útlánum, þvi sparisjóðirríir sem verða að svara
vöxlum af öllu, sem þeir geyma verða að sjálfsögðu að lána alt úl sem þeir gela
lánað út. Gallinn á útlánunum er yfirleitt sá, að lánin fást ekki innheimt, ef inni-
eigendur vilja laka mikið á stuttum tíma, og sjóðurinn gæli ekki borgað þeim sitt,
þótt liann ætti vel tyrir því. Sparisjóðir eiga ekki ríkisskuldabrjef, því vextirnir eru
of lágir, og svo er ekki hlaupið að því að selja þau hjer; að senda þau utan tekur
langan tíma. I5eir eiga suniir eilthvað lítið eill af bankavaxtabrjefum, vextirnir eru
góðir, og það má hafa þau lil veðsetningar, en þau seljasl dræml eða hafa ekki
selsl, þegar eigandinn þarf að breyta þeim í peninga. Aður en sparisjóðirnir gálu
fengið lán i bönkunum höfðu þeir ekki mörg úrræði, ef vantraust eða peninganeyð
bar að höndum, en nú hafa þeir ávalt það úrræðið að leita bankanna. Án þess
úrræðis yrðu þeir að hafa margfalt meiri peninga í sjóði, sumir hverjir en þeirhafa.
Það er engin eíi á því, að framförin í peningaveltunni á landinu er alveg ólík því,
sem hún var fyrir 10 árum, þóll við eigum langt i land með að koma peningamál-
unum i það horf sem þau ættu að vera í. — Eignir skiftust niður á
Fasteignalán Sjálfskuldaráb. Onnur trvgging
þús. kr. þús. kr. þús. kr.
1908 ... 2604.7 710.5 2311.1
1909 .. 3864.8 698.7 785.9
1910 ... 3071.0 1333.6 2035.3
Á þessari skiftingu er sá galli, að sparisjóðsfjenu í bönkunum cr slengt ein-
hvern veginn niður i þessa dálka, sjálfir gefa þeir sem minslar skýringar um, hvern-
ig sparisjóðsfjeð er lánað, því þeir vita það ekki, það rennur alt saman við annað
starfsfje bankanna.
Af þessu sjest ekki, hvernig hinir eiginlegu sparisjóðir lána innlög sín út.
Til þcss barf að taka þá út af fyrir sig. Hjer eru þess vegna lekin innlög og útlán
sparisjóðanna í Suðuramtinu ulan Reykjavíkur, þar sem bankarnir eru báðir, og
Söfnunarsjóðurinn sem er öðrum lögum háður en sparisjóðirnir; Vesturland án Isa-
fjarðar, og Norðurland utan Akureyrar. Austurlandi er alveg sleppt.
Suðurland Veslurland Norðurland Samtals
í þús. kr. í þús. kr. i þús. kr. i þús. kr.
Innlög 1910 alls 626.9 252.5 319.0 1198.4
Lánað «egn fasteign 1910 268.9 111.1 134.3 514.3
— — sjálfskuldarábyrgð s á . 393.5 156.4 183.7 733.6
— annari tryggingu s. á 71.6 30.3 2.7 104.6
Sairítals.. . 734.0 297.8 320.7 1352.5
I’á kemur það í ljós að sjóðirnir hafa lánað 154 þús. krónum meira úl en
innlögum þeirra nemur. I’eir eiga auðvitað varasjóði sem nema 90 þús. krónum
(þegar varasjóður Söfnunarsjóðsins er ekki talinn), og þá varasjóði geta þeir lánað
út. En 64 þúsund krónur hafa sparisjóðirnir lánað hjá bönkunum til þess að lána
þær út aftur með sínu eigin fje.
Frá bankans hálfu, sem lánar sparisjóðnum til þess að hann láni það út
aftur, eru viðskiftin góð. Bankinn þekkir varla lil hlýtar lánbeiðendur í hverfum