Bændablaðið - 11.09.2014, Qupperneq 21

21Bændablaðið | Fimmtudagur 11. september 2014
Fjöldi sauðfjár á Íslandi 2013 var um 471 þúsund samkvæmt tölum MAST:
Stofninn er aðeins helmingur
þess sem var árið 1980
Fjöldi sauðfjár á Íslandi hefur
haldist nokkuð stöðugur frá
árinu 2000, eða á bilinu 450.000
til tæplega 480.000. Í fyrra
taldist sauðfjárstofninn vera
471.434 samkvæmt tölum MAST.
Samkvæmt þessu hefur sauðfé
fækkað verulega á liðnum
áratugum og er það nú aðeins um
helmingur af stofnstærðinni árið
1980 þegar sauðfjárstofninn taldi
827.927 skepnur. Sú tala var komin
niður í 749.097 árið 1981.
Sauðfé fækkaði mjög ört á Íslandi
frá árinu 1981 og fram til 1992 þegar
það taldist vera 487.545. Þá kom
smá aukning til 1994 þegar fjöldinn
var kominn í 499.335. Þá varð
aftur fækkun í stofninum til 1995
þegar hann fór í 458.367 fjár. Smá
aukning varð þá til 1999 er fjöldinn
fór upp í rúmlega 490.000 skepnur.
Síðan hefur fjöldinn verið á nokkuð
svipuðu róli í kringum 465 þúsund
fjár að meðaltali, en fæst varð féð þó
árið 2005 þegar stofninn taldi aðeins
454.950 fjár. /HKr.
Þriðjungs samdráttur
í alifuglaeldi á Íslandi
– Varphænum stórfækkar og og holdahænsnaræktin hefur hríðfallið
Samkvæmt tölum MAST voru
samtals 220.518 alifuglar á Íslandi
árið 2013 samanborið við 322.021
fugl árið 2012. Er þetta veruleg
fækkun milli ára, eða sem nemur
101.503 fuglum.
Varphænum fækkar um þriðjung
á tveimur árum
Ef litið er á sundurliðun
alifuglastofnsins, þá hefur
varphænum fækkað úr 221.167
árið 2011 í 200.169 árið 2012
og í 150.005 árið 2013. Er þetta
þriðjungsfækkun á tveim árum. Þar
er fækkun varphænsna nær öll á
Reykjanessvæðinu eða úr 185.697
árið 2011 í 161.924 fugla árið
2012 og í 81.258 fugla árið 2013.
Á Suðurlandi hefur varphænum
hins vegar fjölgað úr 16.922 2012
í 50.205 árið 2013.
Mikið hrun í ræktun
holdahænsna
Athygli vekur í tölum MAST að
ræktun svokallaðra holdahænsna
virðast óðum vera að hverfa úr
greininni og fækkaði þeim úr
50.820 árið 2012 í 8.379 árið
2013. Ef miðað er við árið 1990
má segja að algjört hrun hafi orðið
í þessari ræktun, því þá taldist
holdahænsnastofninn vera 291.190
fuglar. Frá 1990 til 1991 fækkaði
þeim í 44.065. Stofninn í fyrra er
svo einungis um 2,9% af fjöldanum
sem var 1990.
Lífungum hefur einnig fækkað
eða 68.432 árið 2012 í 58.98. árið
2013.
Andaeldi hefur snarminnkað
Ræktun á öndum er ekki svipur hjá
sjón frá því þær voru flestar árið
1991, eða 4.870. Árið 2012 voru
þær einungis 741 og voru komnar
niður í 723 árið 2013.
Lítið gæsaeldi
Eldi á gæsum hefur líka minnkað
stórlega á undanförnum áratugum.
Þannig voru 663 endur í eldi árið
1990, en þær voru einungis 222
árið 2013.
Eldi kalkúna jókst í fyrra
Kalkúnaeldi hefur verið mjög
sveiflukennt í gegnum tíðina en
komst mest í 4.505 fugla á árinu
2000.
Á árinu 2012 töldust vera hér
1.609 fuglar í eldi hérlendis, en þeim
fjölgaði í 2.208 árið 2013.
/HKr.
Nautgripastofninn á Íslandi hefur
verið nokkuð svipaður að stærð
í yfir 30 ár samkvæmt tölum
MAST, en heldur hefur þó verið
að fækka í stofninum frá 2010.
Athygli vekur í ljósi umræðu um
aukna þörf á meira nautakjöti og
mjólk á markaðnum að nautgripum
fækkaði úr 73.781 árið 2010 í
72.773 árið 2011. Þá hélt áfram að
fækka í stofninum því árið 2010
töldust gripirnir vera 71.513 og
voru komnir í 68.766 gripi árið 2013
samkvæmt nýjustu tölum MAST. Er
þetta fækkun um 2.747 gripi milli
ára og um 5.015 gripi frá 2010.
Árið 1981 töldust nautgripir alls
vera 60.611 talsins, en síðastliðið
haust töldust þeir vera 68.766 eða
rétt ríflega 13% fleiri en 1981. Á
þessu 32 ára tímabili hafa orðið
sveiflur í stofnstærðinni, en
nautgripirnir hafa þó aldrei orðið
fleiri en árið 1991 þegar stofninn
fór í 77.681 dýr.
Í þessum tölum frá MAST er
ekki greint á milli mjólkurkúa og
nautgripa sem sérstaklega eru aldir
til kjötframleiðslu. Í bakgrunnstölum
Hagstofu Íslands sem byggjast á
skýrslum bænda kemur þó fram að
af 71.513 nautgripum árið 2012 voru
mjólkurkýr 24.761 talsins. Kálfar
og holdanautgripir teljast vera um
20.000 dýr. Hlutfallið hefur haldist
svipað undanfarin ár.
Ekki liggja fyrir tölur um
hvort eða hversu mikið ásetning
nautgripa hefur aukist hjá bændum
frá því í fyrrahaust. Ljóst er þó að
töluverðan tíma getur tekið að mæta
aukinni eftirspurn á markaði. Sem
dæmi tekur um 18 til 24 mánuði að
ala naut upp í sláturstærð og það
tekur kvígur kannski á þriðja ár að
verða fullmjólkandi kýr. /HKr.
Nautgripastofninn hefur
minnkað frá 2010
Svínastofninn hefur
talsvert minnkað
Svínum í landinu fækkaði úr
3.643 fullorðnum dýrum árið
2012 í 2.531 árið 2013 samkvæmt
tölum MAST, eða um 1.112 dýr.
Kemur fækkunin aðallega fram
á Reykjanessvæðinu þar sem
þeim fækkar úr 1.416 í 814 og á
Vesturlandi þar sem þeim fækkar
úr 593 í 108.
Inni í þessum tölum eru einungis
gyltur og geltir sem notaðir eru
til eldis en ekki grísir sem gætu
hæglega sjöfaldað töluna. Í línuriti
sem birt er upp úr gögnum MAST á
DataMarket og ná til ársins 1981 má
sjá gríðarlega uppsveiflu í stofninum
eða allt að áttfalda aukningu á
árunum 1991 til 1998. Skýringin er
líklega sú að tölur fyrir þau ár eru
ekki sambærilegar við fyrri og seinni
ár þar sem þær innihalda að öllum
líkindum tölur um grísi. /HKr.
Geitum fer fjölgandi
Á síðasta ári var 891 geit í landinu
samkvæmt tölum MAST. Hefur
geitum verið að fjölga hlutfallslega
mikið frá 2002 þegar 361 geit var
í landinu. Geitur fundust í öllum
landshlutum til ársins 2005
þegar síðustu tvær geiturnar
hurfu á Vestfjörðum. Þar er nú
engin geit, en þeim hefur fjölgað
hægt og bítandi í flestum öðrum
landshlutum.
Árið 1981 töldust einungis vera
222 geitur í landinu. Allar götur
síðan hefur staðið barátta um að
forða íslenska geitastofninum frá
útrýmingu. Hægt hefur miðað en
eigi að síður hefur orðið umtalsverð
hlutfallsleg fjölgun eða rúmlega
400%. Samt er geitastofninn enn
hættulega lítill, eða aðeins 891 dýr.
Frá 2002 hefur geitum fjölgað
langmest á Vesturlandi. Þar hefur
stofninn þrefaldast og vaxið úr 108
í 318 geitur. Norðurland vestra státar
af næstflestum geitum, eða 178, og
síðan kemur Norðurland eystra með
154 geitur, en þar er þó um að ræða
fækkun um 8 geitur á milli ára.
Þar á eftir kemur Austurland með
115 geitur, Suðurland með 83 og
Reykjanessvæðið er með 43 geitur.
/HKr.
Þessi myndarlega kind í uppsveitum Rangárvallasýslu var í mestu makindum að japla á tuggunni þegar ljósmyndara
bar að garði. Mynd / Sigríður Wöhler.
Vistvæn ræktun kjúklinga hjá Matfugli á Kjalarnesi. Mynd / fr.