Bændablaðið - 11.09.2014, Page 24

24 Bændablaðið | Fimmtudagur 11. september 2014
Kornræktin í Belgsholti:
Bleyta og illgresi til vandræða
„Ég er með í kringum 64–65
hektara undir korn í sumar og
það er svipað og verið hefur
undanfarin ár. Síðasta ár var alveg
sérstaklega óhagstætt, þannig að
ég þurfti bæði að kaupa talsvert
af sáðkorni og fóðri. En ég hef nú
haldið mínu striki bara öll þessi
átta til tíu ár, því til lengri tíma
litið er kornræktin til mikilla
hagsbóta fyrir mitt bú – þótt það
komi eitt og eitt slæmt ár,“ segir
Haraldur Magnússon, sem rekur
kúabú í Belgsholti í Melasveit.
„Ætli ótíðin í fyrra hafi ekki
kostað mig fjórar til fjórar og
hálfa milljón í sáðkorn og fóður
miðað við það sem venjulegt má
teljast. Reyndar lítur þetta ekkert
sérstaklega vel út hjá mér núna þótt
það sé mun betra en í fyrra. Það er
komið talsvert illgresi í akrana og
það stefnir í að ég geti ekki losnað
við það nema eitra í þá. Það er
kominn njóli og alls kyns annað
illgresi og ég sé ekki aðra leið úr
þessu. Ástæðan er sú að það eru
komin illgresisfræ út um alla akra
– sem dreifast bara í jarðvinnunni –
og þá er ekkert við því að gera annað
en að eitra. Svo hefur tíðarfarið
vafalaust gert arfanum auðveldara
fyrir í að breiða úr sér, en það hefur
verið hér mjög rakt og frekar hlýtt
í sumar. Kornið hefur líka þroskast
seinna og þar með gefið illgresinu
betri vaxtarskilyrði. Bleytan í sumar,
í svona mýrarstykkjum eins og hér
eru, er líka óhagstæð fyrir byggið.
Hafrar, til dæmis, þola slíkt mun
betur,“ segir Haraldur.
Haraldur kvartar líka yfir gæsinni
– að hún hafi verið talsvert ágeng nú
síðsumars – en segir hins vegar að
álftin láti yfirleitt ekki sjá sig fyrr
en með haustinu. Haraldur segir að
nokkuð sé í að hann byrji að þreskja.
Hann sé með nokkur yrki í gangi,
þar á meðal fljótsprottna skeglu sem
hann ræktar heima.
Vindmyllan komin í lag
Eins og fjallað
hefur verið um
í Bændablaðinu
og víðar, setti
Haraldur upp
vindmyllu í
Belgsholti í júlí
2012. Hann
keypti mylluna
t i lbúna t i l
uppsetningar en
mastrið smíðaði
hann sjálfur.
Á ýmsu hefur
gengið með
virkni hennar á þessum tíma; spaðar
brotnuðu til að mynda af á síðasta
mastrið féll.
Þegar blaðamaður renndi í hlað
á Belgsholti virtist allt vera eðlilegt,
enda snerust spaðar hennar hægt og
örugglega. Þegar Haraldur hafði sýnt
blaðamanni ástand kornakranna, bar
svo við að myllan hafði stöðvast. „Það
eru einhver vandamál enn til staðar,“
útskýrir Haraldur. „Vandamálið
virðist vera bundið við svokallaðan
„encoder“ – en hann ákvarðar eða
stillir af afstöðu spaðanna gagnvart
vindáttinni. Ef það gerist ekki á réttan
hátt, slær einfaldlega út og hún fer í
neyðarstöðvun,“ segir hann.
Þegar blaðamaður talaði svo við
Harald fáeinum dögum síðar var
hann búinn að skipta um encoder
og hafði allt gengið eðlilega síðan.
Haraldur bindur vonir við að
myllan muni skila honum drjúgum
sparnaði á rafmagnskaupum þegar
hún verður farin að skila fullum
afköstum – eða jafnvel allt að 70
prósentum. Það mun koma sér vel
fyrir kúa- og kornræktarbú, sem
þarf meðal annars að standa straum
af kostnaði við rekstur orkufrekrar
kornþurrkstöðvar. /smh
Kornræktin á Melum í Melasveit:
Fimm hundruð hektara landrými
„Við erum að vinna landrými á
Melum og höfum verið að gera
það síðastliðin fjögur ár,“ segir
Geir Gunnar Geirsson, eigandi
svínabúsins Mela í Melasveit.
„Talsverð vinna hefur farið í að
brjóta land, ræsa fram, kalka,
gera vegi og fleira – því landið er
talsvert súrt og blautt. Við sáðum
fyrst í akra þarna í fyrra og það
var svo blautt og kalt allt síðasta
sumar að það má segja að það hafi
hreinlega orðið uppskerubrestur.
Við þresktum um 150 hektara þá
en uppskeran var auðvitað langt
undir meðaltali.
Núna í vor tókum við aðeins
meira land undir og mér sýnist að
rúmlega helmingurinn hafi spjarað
sig. Landið var bara sums staðar
of blautt – og ekki tilbúið undir
sáningu – til að það væri mögulegt
að sáning tækist sem skyldi. Eftir á
að hyggja vorum við kannski helst
til bjartsýnir í sáningu.
Landrýmið sem við höfum
þarna til kornræktar, má segja að sé
nálægt 500 hekturum. Í framtíðinni
sjáum við fyrir okkur að vera með
sáðskiptaplan og vera með um 400
hektara undir korn í gangi í einu.“
Geir Gunnar er bjartsýnn á
framtíð kornræktar á Íslandi þrátt
fyrir slæm sumur undanfarin ár.
„Ég hef verið að vonast til þess
að bændur sem ættu landnæði sem
ekki væri nýtt, myndu láta þau
til nota í kornrækt. Í framtíðinni
væri áhugavert bæði fyrir
svínabændur – og ég tala nú ekki
um fóðurfyrirtæki og ölgerðir –
að íslenskt korn yrði keypt í mun
meira mæli en nú er gert. Vonandi
verður almennileg vakning fyrir
þessu – því af þessu getur leitt alveg
gríðarleg stærðarhagkvæmni. Fyrir
heildarsamhengi landbúnaðarins á
Íslandi skiptir sjálfbærni öllu máli.“
Höfum fína aðstöðu og allt til alls
Við ætlum bara að halda áfram
núna á fullum krafti á Melum –
enda lagt mikla vinnu í þetta. Við
erum komin með fína aðstöðu og
höfum allt til alls; erum komin
með þurrkara þarna á planið, búnir
að grafa skurði, höfum áburðinn
og svínin sem eiga að éta kornið.
Bygg getur verið allt að 70 prósent
af fóðri svína, þannig að það eru
miklir hagsmunir í húfi. Það er
þó ljóst að byggræktin á Melum
dugar í raun engan veginn alveg
fyrir svínabúið.“
Geir Gunnar segir ágætt útlit
með uppskeru nú í haust. „Það var
hlýtt þótt það hefði verið blautt á
löngum köflum og mér sýnist það
vera ágæt fylling í því. Menn verða
líka að hafa í huga að í raun er þetta
ekkert öðruvísi en gerist og gengur
erlendis. Þar geta menn allt eins átt
von á uppskerubresti eins og hér.
Menn verða bara að geta haldið út
í dálítinn tíma því þegar til lengri
tíma er litið hefur reynslan sýnt að
kornrækt mun borga sig.“ /smh
Kornræktin á landsvísu:
Lítur afar vel út fyrir Norður- og Austurland
– Misjafnt útlit á Vestur- og Suðurlandi
Fyrir um mánuði síðan sagði
Jónatan Hermannsson, til-
raunastjóri Landbúnaðarháskóla
Íslands á Korpu, í viðtali hér í
blaðinu að útlitið væri gott í
kornræktinni þetta sumarið.
Taldi hann líkur á því að um
afbragðsgott kornár væri að ræða
ef það viðraði vel næstu þrjár
vikurnar.
Bændablaðið kannaði stöðuna
hjá ráðunautum um allt land.
Nú virðist ljóst að vonir um
metuppskeru um allt land verða
ekki uppfylltar. Afar vel lítur samt
út fyrir Norður- og Austurland.
Kornrækt dregist saman á
Vesturlandi
Sigurður Jarlsson, ráðunautur fyrir
Vesturland og Vestfirði, kannaði
stöðuna fyrir blaðið á hans svæðum.
„Ég hringdi meðal annars í
Magnús í Ásgarði sem er með rúma
40 ha og Svan í Dalsmynni sem er
með um 20 ha – en nokkuð margir
eru nálægt honum.
Útlit þarna er allgott, mun betra
en í fyrra enda var þá líklega hér
á Vesturlandi eitt lakasta ár frá
upphafi.
Í Ásgarði er stutt í þreskingu,
líkast til byrjað í næsta þurrkakafla
og eins er Melabúið búið að kalla
eftir þreskingu á einum 20 ha – en
annað er seinna.
Svanur í Dalsmynni var ekki
alveg jafn ánægður með útlit og
Magnús, helst var það væta í júní
sem hefur skaðað, sumir akrar
aðeins skellóttir.
Heilt yfir er útlit þokkalegt
og stefnir í gott meðalár, en samt
nokkuð misjafnt milli bæja.“
Kornrækt verið hætt í Dölum og
norðanverðu Snæfellsnesi
„Mín tilfinning er að kornrækt á
vestanverðu landinu hafi dregist
frekar saman en hitt og þá líklega
vegna tíðarfars síðustu sumra. Held
til dæmis að allir Dalamenn séu
hættir kornrækt. Líkast til enginn
heldur á norðanverðu Snæfellsnesi.
Margir hér í Borgarfjarðar- og
Mýrasýslu eru smærri í sniðum en
fyrri ár.
Hvetur Sigurður bændur til að
skrá tjón vegna ágangs álfta og
gæsa samviskusamlega svo hægt
sé að ná heildrænt utan um vandann.
Þannig fáist vonandi marktækar
upplýsingar sem hægt verði að
byggja aðgerðir á.“
Uppskeruhorfur góðar í Skagafirði
Eiríkur Loftsson kannaði stöðuna fyrir
Skagafjörð. Hann segir uppskeruhorfur
almennt góðar í Skagafirði, magn sé
í góðu meðallagi og þroski víða með
besta móti. Gisnir akrar og lakari
finnist þó einnig.
Hann segir sennilegt að svipuðu
hafi verið sáð og í fyrra í Skagafirði,
en bændur veigri sér við því að auka
við sig vegna óstöðugs tíðarfars.
Ræktendum fækkar í Eyjafirði en
uppskeruhorfur góðar
„Ég held að þeim sem ræktað hafa
nokkuð á síðustu árum vegna
óstöðugleika í tíðarfari,“ segir
Sigurgeir B. Hreinsson. „Kornskurður
er nokkuð kominn af stað og dæmi eru
um mjög góða uppskeru. Eitthvað er
og þeir sprotar eru þá með grænt og
óþroskað korn enn. Annars lítur þetta
vel út.“
Uppskera með allra besta móti
í Þingeyjarsýslum
María Svanþrúður Jónsdóttir
segist ekki hafa fregnað af beinum
uppskerutölum úr Þingeyjarsýslum
en kornskurður sé í fullum gangi og
uppskera með allra besta móti.
Uppskerumagn á Austurlandi
líklega mun meira en í meðalári
Fyrir Austurlandi urðu þau Guðfinna
Harpa Árnadóttir og Þórarinn
Lárusson til svara. Þau segja tíðarfar
hafa verið með eindæmum gott í
sumar og kornþroski þar af leiðandi
góður, eða um tveimur til þremur
vikum fyrr á ferðinni en í meðalári.
Uppskerumagn verði líklega einnig
mun meira. Tíðarfar og nýting
áburðarefna hafi meira að segja verið
það gott að „hreiður“ í ökrum séu
algengari en á undanförnum árum.
Þau segja að eitthvað minna hafi
verið sáð af korni í ár – og einnig
í fyrra – sennilega vegna þess að
bændur séu brenndir af tíðarfari.
Töluverður ágangur var af álftum og
gæsum í vor en akrar virðast hafa náð
sér ágætlega.
Gott útlit í Austur-Skaftafellssýslu
Grétar Már Þorkelsson segir að í
Austur-Skaftafellssýslu líti vel út með
kornrækt. „Því miður lítur út fyrir að
færri séu í kornrækt en í fyrra, en það
er eingöngu vegna ágangs gæsa þar
sem tjón er mikið bæði að vori og
hausti. Einn bóndi er búinn að þreskja,
en það hefði mátt bíða að hans sögn.
Það var hins vegar spurning um að
ná einhverju þar sem gæsin var mjög
aðgangshörð, þó svo að gasbyssur
hefðu verið notaðar.
Kornrækt lítur líka vel út í Vestur-
Skaftafellssýslu og er einhver aukning
í Mýrdalshreppi.“
Misjafnt á Suðurlandi
Sveinn Sigurmundsson hjá
Búnaðarsambandi Suðurlands segir
sólríka daga síðsumars hafa lagað
stöðuna mikið.
„Þorvaldseyrarbúið er búið að
þreskja þó nokkuð. Veit samt um
nokkur dæmi þar sem kornuppskera er
misheppnuð vegna bleytu framan af.
Mér sýnist að horfur séu góðar
eða allgóðar í uppsveitum þar sem
heldur minni úrkoma hefur fallið. Í
lagsveitum eru horfur misjafnari.
Sum staðar eru skaðar vegna bleytu
og útskolunar áburðarefna. Kornið er
þó að ná mun betri fyllingu en í fyrra.
Nú vantar þurrt veður til þreskingar.
Veit dæmi um mjög góða uppskeru þar
sem þresking hefur farið fram.“ /smh