Morgunblaðið - 17.11.2015, Síða 6

BAKSVIÐ
Baldur Arnarson
baldura@mbl.is
Samband íslenskra sveitarfélaga
vinnur að endurskoðun á móttöku
hælisleitenda og kvótaflóttamanna.
Karl Björnsson, framkvæmda-
stjóri sambandsins, segir að nálgast
þurfi reglur með opnum huga. Veita
þurfi fólkinu sem besta þjónustu.
Rekstur leikskóla og grunnskóla
heyrir undir þjónustu sveitarfélaga.
Nemendur af erlendum uppruna í
grunnskólum og leikskólum landsins
hafa aldrei verið jafn margir og er
útlit fyrir að þeim muni fjölga frek-
ar. Þannig fer nú saman straumur
erlendra ríkisborgara til landsins,
mikil fjölgun hælisleitenda og aukn-
ing í komu kvótaflóttamanna.
Frá ársbyrjun 2012 og til 30. sept-
ember í ár hafa 5.984 fleiri erlendir
ríkisborgarar flutt til landsins en frá
því – þar af samtals 1.860 á fyrstu
níu mánuðum þessa árs.
Hælisleitendum hefur einnig
fjölgað mikið eins og sýnt er á grafi
hér til hliðar. Á fyrstu tíu mánuðum
ársins komu hingað 275 hælisleit-
endur sem er met. Hælisleitendur
eru til dæmis orðnir fleiri í ár en
samtals árin fimm 2006-10, þegar
hingað komu 240 hælisleitendur.
Þá hefur ríkisstjórnin samþykkt
að taka á móti 55 kvótaflóttamönn-
um og er nú útlit fyrir að þeir komi í
desember. Til samanburðar komu 39
kvótaflóttamenn til landsins 2010-15.
Áshildur Linnet, verkefnastjóri
hjá Rauða krossinum, sótti fund fé-
laga Rauða krossins á Norðurlönd-
um, sem fram fór í Kaupmannahöfn.
Hún segir búist við áframhaldandi
straumi flóttamanna og hælisleit-
enda til Evrópu á næsta ári.
Metfjöldi með erlendar rætur
Það verður auðvitað að gera skýr-
an greinarmun á hælisleitendum og
flóttafólki annars vegar og innflytj-
endum hins vegar.
Á hinn bóginn munu börn kvóta-
flóttafólks sækja íslenska skóla. Þá
eiga börn hælisleitenda rétt á að
sækja íslenska grunnskóla.
Börn úr þessum hópum munu því
þurfa aðstoð við nám eins og börn
innflytjenda sem hingað koma.
Hér fyrir ofan er graf sem sýnir
fjölda nemenda í leikskólum og
grunnskólum á Íslandi sem hafa er-
lent ríkisfang. Þeir voru samtals
2.852 á síðasta skólaári – þar af 1.234
í leikskólum – og hafa aldrei verið
svo margir. Þessi tala kann að fela í
sér vanmat á fjölda barna í skólun-
um sem eiga erlendar rætur. Þannig
fengust þær upplýsingar frá skóla-
og frístundasviði Reykjavíkurborg-
ar að 1.325 börn af erlendum upp-
runa voru í leikskólum í borginni í
fyrra.
Margir buðu fram aðstoð
Málefni flóttafólks voru í brenni-
depli síðsumars þegar það hreyfði
við mörgum að sjá myndir af flótta-
fólki sem drukknaði í Miðjarðar-
hafinu á leið sinni til Evrópu.
Í kjölfarið buðust fjölmargir Ís-
lendingar til að hýsa flóttafólk eða
veita því aðstoð af öðru tagi. Fjöldi
fólks bauð sig fram sem sjálfboðalið-
ar hjá Rauða krossinum á Íslandi.
Til tíðinda dró í þessum málum 1.
september þegar ríkisstjórnin sam-
þykkti á fundi sínum, að tillögu for-
sætisráðherra, að setja á fót ráð-
herranefnd um málefni flóttafólks
og innflytjenda. Boðað var að nefnd-
in ynni hratt og gerði tillögur innan
tíðar. Rúmum hálfum mánuði síðar,
eða 19. september, samþykkti rík-
isstjórnin að verja tveimur milljörð-
um króna til flóttamannamála.
Einum milljarði á fjáraukalögum
skyldi varið til móttöku flóttamanna
hér á landi og í alþjóðlega aðstoð við
flóttamenn og einum milljarði á fjár-
lögum næsta árs.
Það kom svo fram um miðjan
október að Eygló Harðardóttir, fé-
lags- og húsnæðismálaráðherra,
hefði tekið boði sveitarfélaganna Ak-
ureyrar, Hafnafjarðar og Kópavogs
um að ganga til viðræðna um mót-
töku fyrsta hóps flóttafólks sem ís-
lensk stjórnvöld hyggjast bjóða til
Íslands.
Hinn 30. október var svo sagt frá
því að flóttamannanefnd hefði lagt
til að hingað til lands yrði boðið 55
flóttamönnum sem þá dvöldu í
flóttamannabúðum í Sýrlandi.
Hafnarfjörður leigir íbúðir
Rannveig Einarsdóttir, sviðsstjóri
fjölskylduþjónustu Hafnarfjarðar,
segir sveitarfélagið hafa gert samn-
ing við Útlendingastofnun vegna
þriggja fjölskyldna hælisleitenda,
alls 15 einstaklinga.
Hafnarfjarðarbær hafi leigt þrjár
íbúðir fyrir fjölskyldurnar. Þá verði
börnunum fundið pláss í leikskólum
og grunnskólum. Umsóknir þessara
einstaklinga um hæli séu í vinnslu.
Þeir hafa ekki stöðu flóttafólks.
Rannveig segir Hafnarfjarðarbæ
jafnframt munu taka á móti kvóta-
flóttamönnum. Nú sé rætt um að
bærinn taki á móti 17 af þeim 55
kvótaflóttamönnum sem eru á leið til
landsins í desember.
Kópavogsbær auglýsti bæði eftir
íbúðum og starfsmanni vegna mót-
töku flóttamanna og rann frestur
fyrir hvoru tveggja út í fyrradag, 15.
nóvember. Nokkrir höfðu samband
vegna íbúða en 22 sóttu um starfið.
Stóð til að ráða í stöðuna í vikunni.
Karl Björnsson, framkvæmda-
stjóri Sambands íslenskra sveitarfé-
laga, segir sambandið hafa boðið
fram þjónustu sína gagnvart sveitar-
félögum sem vildu taka á móti kvóta-
flóttafólki. Síðan hafi velferðarráðu-
neytið valið úr Akureyri, Kópavog
og Hafnarfjörð til að taka á móti
fólkinu. Fulltrúar þessara sveitarfé-
laga og sambandsins funduðu um
stöðuna í gær. Karl segir unnið að
niðurstöðu sem allir aðilar geta unað
við.
„Það standa yfir samningaviðræð-
ur um hvernig eigi að standa að
þessu, hvernig kostnaðarábyrgðin
dreifist o.s.frv. Við höfum verið að
leiða saman sveitarfélög og ráðu-
neytið. Þannig að sambandið er auð-
vitað í þjónustuhlutverki og reynir
að tryggja að samræmis sé gætt.“
Kostnaðurinn ekki þekktur
Karl segir sambandið ekki hafa
tölur um kostnað sem af þessu hlýst
fyrir sveitarfélögin.
„Það er verið að skoða það og
meta. Það er rætt um hvaða þætti
þjónustunnar sveitarfélögin eiga að
sjá um. Það er reynt að kostnaðar-
meta þessa þætti og athuga hvort
hægt er að semja um greiðslu ríkis-
ins á þessari félagsþjónustu sveitar-
félaga til lengri tíma en eins árs, svo
dæmi sé tekið.
Það eru ótal þjónustuþættir sem
geta komið við sögu. Margir gagnast
einni fjölskyldu en fáir henta þeirri
næstu. Það er því snúið að greina
þetta. Við höfum lagt áherslu á að
það þurfi að samræma reglur eins og
kemur fram í minnisblaði stjórnar
sambandsins í september. Að gera
ekki of mikinn greinarmun á hælis-
leitendum og kvótafólki.
Við teljum að það þurfi að sinna
öllu þessu fólki jafn vel. Það þarf að
aðlaga þjónustuna að þörfum hvers
og eins. Þannig að þetta er mjög
flókið. Það þarf að hlúa vel að þessu
fólki og þjóna því vel.“
Spurður um skólamálin segir Karl
að menn þurfi að „ganga opnir til
verks og vera tilbúnir að endurskoða
eldri reglur ef þær hafa ekki þjónað
nógu vel markmiðum um góða þjón-
ustu fyrir flóttafólk og hælisleitend-
ur“.
Auka þjónustu við hælisleitendur
 Samband íslenskra sveitarfélaga undirbýr nýja umgjörð um móttöku á hælisleitendum og flóttafólki
 Ekki verði gerður greinarmunur á hópunum  Metfjöldi nemenda með erlendan bakgrunn í skólum
Morgunblaðið/Ómar
Reykjavík Rauði krossinn spáir því að áfram muni margir flýja hörmungar
og stríð og leita skjóls í Evrópu. Straumurinn kallar á margvísleg viðbrögð.
Mótteknar umsóknir um hæli 2006-2015*
2006 20082007 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015
300
250
200
150
100
50
0
**Til og með 31. október 2015.
*Heimildir: Ársskýrslur Útlendingastofnunar 2008, 2009 og 2014 og svar stofnunarinnar við fyrirspurn blaðsins.
175
275**
39 42
73
35
51
76
118
172
Fjöldi barna með erlent ríkisfang í
leikskólum og grunnskólum
Á tímabilinu 2006 til 2015
Heimild: Hagstofa Íslands
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Grunnskólar 980 1.124 1.333 1.384 1.344 1.373 1.444 1.498 1.618
Leikskólar 318 367 581 629 711 863 1.031 1.147 1.234
Samtals 1.298 1.491 1.914 2.013 2.055 2.236 2.475 2.645 2.852
Breyting
milli ára
193 423 99 42 181 239 170 207
Birtingu verði hraðað
» Ásta M. Urbancic, fagstjóri
menntamála hjá Hagstofunni,
segir 15. október viðmiðunar-
dag fyrir skil á gögnum um
fjölda nemenda í grunnskólum.
Viðmiðunardagur fyrir leikskóla
sé 1. desember.
» Stefnt sé að því að hraða
birtingu allra talna um leikskóla
og grunnskóla á næsta ári.
6 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 17. NÓVEMBER 2015
Saltkaup ehf | Cuxhavengata 1 | 220 Hafnarfjörður
Sími: 560 4300 | www.saltkaup.is
Salt - Umbúðir - Íbætiefni
Baldur Arnarson
baldura@mbl.is
Rósa Ragnarsdóttir, lögfræðingur
hjá Útlendingastofnun, segir samn-
inga um nýtt húsnæði fyrir hælisleit-
endur á lokastigi. Það sé viðbót við
núverandi húsnæði.
„Það þarf að bregðast við aukn-
um fjölda hælisleitenda, þá fyrst og
fremst með því að útvega húsnæði.
Það er húsnæðisskortur á höfuð-
borgarsvæðinu, þannig að þetta
gengur hægt. Nú eru samningar á
lokastigum sem munu leysa ýmis-
legt en við getum ekki greint frá
samningunum fyrr en búið er að
klára þá og undirrita.“
Rósa segir aðspurð að 91 hælis-
leitandi dvelji nú í Reykjavík og 75 í
Reykjanesbæ. Þá muni Hafnar-
fjörður taka við þremur fjölskyldum
á næstu dögum eða um 15 manns.
Fjallað er um nýjan samning
Hafnarfjarðar í grein hér fyrir ofan.
Rósa segir börn hælisleitenda
eiga rétt á skólavist í grunnskólum.
Fjölskyldurnar í forgangi
„Skólamálin eru eitt af því sem
við erum að vinna að. Það hefur ræst
úr því. Það er alltaf grunnskilyrði að
börnin fari í læknisskoðun og að at-
hugað sé hvort þau eru með smit-
sjúkdóm eða þess háttar.
Þegar það liggur fyrir þarf að
horfa til þess að það er erfitt að setja
barn sem er í tímabundnu húsnæði í
Hafnarfirði eða í Reykjavík í skóla,
þegar það flytur fljótlega í Reykja-
nesbæ. Fjölskyldurnar eru í for-
gangi hjá okkur. Við reynum að
finna varanlegt húsnæði fyrir þær
sem fyrst,“ segir Rósa.
Semja um nýtt húsnæði
 Útlendingastofnun útvegar hælisleitendum húsnæði
 Samningar á lokastigum  Bætist við núverandi húsnæði
Morgunblaðið/Kristinn
Útlendingastofnun Tryggja þarf
hælisleitendum húsnæði á Íslandi.