Morgunblaðið - 17.11.2015, Page 18

18
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 17. NÓVEMBER 2015
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Íslendingumfinnst gjarn-an að hér á
þessari friðsælu
eyju fjarri átökum
heimsins gildi
önnur lögmál um viðbúnað og
öryggi en annars staðar.
Menn vilja trúa því að hér geti
engir þeir atburðir gerst sem
önnur ríki þurfa að þola, nú
síðast Frakkland.
Vonandi er það líka svo að
Íslendingar þurfi aldrei sjálfir
að glíma beint við slík voða-
verk. Það breytir því ekki að
um leið og menn vona það
besta verða þeir að búa sig
undir hið versta.
Hryllilegar árásir Ríkis
íslams á saklausa borgara í
Frakklandi og víðar hafa vak-
ið stjórnvöld hvarvetna til vit-
undar um nauðsyn þess að
vinna skipulega að því að efla
öryggi landsmanna og gera
það sem hægt er, innan þeirra
marka sem réttarríkið setur,
að tryggja að voðaverk verði
ekki framin og að hægt sé að
takast á við hryðjuverka-
menn, áformi þeir eða geri
árásir.
Eftir nýjustu árásirnar í
Frakklandi hittust íslenski
forsætisráðherrann, innanrík-
isráðherrann og ríkislög-
reglustjórinn til að fara yfir
og meta stöðuna. Ef marka
má ummæli þeirra má reikna
með frekari skoðun þessara
mála og er full ástæða til.
Í samtali við Morgunblaðið
sagðist ríkislögreglustjóri
hafa farið yfir með
ráðherrum hvað
helst þyrfti að
gera og að nið-
urskurður sem
verið hefði í lög-
gæslumálum væri efst á baugi
í þeim umræðum. Fjölga
þyrfti allverulega í lögregl-
unni og styrkja þær einingar
hjá embætti ríkislögreglu-
stjóra sem koma að öryggis-
málum.
Á forsætisráðherra er að
heyra að hann hafi skilning á
þessu og hann bendir á að í
nálægum löndum megi sjá „að
öryggi er orðið dýrara en það
var áður. Það getur verið að
við þurfum líka að verja meira
fjármagni til öryggismála“.
Þegar hryðjuvekamennirnir
höfðu framið illvirki sín í Par-
ís á föstudagskvöld voru þús-
undir hermanna kallaðar út til
að auka öryggið. Íslenska lög-
reglan getur ekki kallað út
neitt viðbótarlið af því tagi
verði verkefnið yfirþyrmandi.
Þess vegna er enn brýnna hér
á landi en annars staðar að
lögreglan geti mætt þeirri
ógn sem upp kann að koma og
það verður ekki gert með
veikburða lögregluliði þar
sem allt er skorið við nögl.
Fullur vilji er innan lög-
reglunnar til að vinna að efl-
ingu starfseminnar, en for-
senda þess að svo megi verða
er að skilningur ráðamanna á
því verkefni komi fram í aukn-
um fjárheimildum og öðrum
nauðsynlegum stuðningi.
Vonum það besta
en búum okkur
undir það versta}
Styrkjum lögregluna
Dagur íslenskr-ar tungu var í
gær og voru þá
veitt íslenskuverð-
laun unga fólksins í
níunda skipti.
Töluð eru á milli
sex og sjö þúsund tungumál á
jörðinni. Færri en þrjú þúsund
manns tala helming þeirra. Um
500 tungumál eru við það að
deyja út og er talið að um helm-
ingur þeirra tungumála, sem
nú eru töluð, muni hverfa á
næstu 50 til hundrað árum.
Mælikvarðinn á heilbrigði
tungumáls er ekki aðeins
hversu margir tala málið, held-
ur aldur málnotenda. Ef málið
er hætt að skila sér á milli kyn-
slóða er fátt til bjargar.
Íslenska stendur traustum
fótum. Útgáfa er með miklum
blóma. Á hverju ári koma út
mörg hundruð bækur á ís-
lensku og sömuleiðis fjöldi
blaða og tímarita. Rekinn er
fjöldi sjónvarps- og útvarps-
stöðva, stórra og smárra, þar
sem töluð er ís-
lenska. Hægt er að
hafa málfar á horn-
um sér og fárast yf-
ir slettum en eng-
um blöðum er þó
um það að fletta að
þar er töluð og skrifuð íslenska.
Íslenska er töluð í skólum
landsins (nema þá helst háskól-
um) og skilar sér að mestu
óbrengluð á milli kynslóða.
Það gefur þó ekki tilefni til að
sitja með hendur í skauti því að
víða leynast ógnir og mikilvægi
þess að hafa gott vald á móð-
urmálinu verður seint ofmetið
eins og Vígdís Finnbogadóttir,
fyrrverandi forseti og verndari
íslenskuverðlauna unga fólks-
ins, sagði í viðtali í Morg-
unblaðinu í gær: „Fátt er mik-
ilvægara hverjum einstaklingi
en að ná góðum tökum á eigin
tungumáli, geta tjáð sig í ræðu
eða riti á sómasamlegan hátt og
læra að njóta þeirra menning-
arverðmæta sem sprottið hafa
úr jarðvegi þess í aldanna rás.“
Mælikvarði á heil-
brigði tungumáls er
hvort það skilar sér
milli kynslóða}
Dagur tungunnar
É
g biðst fyrirfram afsökunar á
greininni sem fer hér á eftir. Hún
er nefnileg röfl yfir röfli um röfl,
svokallað „röfl-ception“.
Ég var búin að skrifa pistil
dagsins í dag í höfðinu á mér þegar ég mætti til
vinnu á mbl.is á föstudagskvöld. Ég hafði meira
að segja hugsað mér að sitja örlítið lengur eftir
vaktina og koma honum á blað og ég sat svo
sannarlega lengur … miklu lengur, en af öðru
og verra tilefni.
Í gær varð mér ljóst að ég yrði að skrifa um
París. Ef ég myndi halda mig við mitt upp-
runalega efni myndu margir taka því sem svo að
ég væri að hunsa voðaverkin, hefði yppt öxlum
og haldið áfram. Svipaða hugsun hafa margir ef-
laust upplifað þegar Facebook fylltist af fransk-
fánuðum prófílmyndum, að ef þeir breyttu ekki
um prófílmynd væru þeir ekki að sýna næga samkennd.
Aðrir hafa tekið tækifærinu til að sýna samkennd með
þessum hætti fagnandi. Þeir hafa fundið til vanmáttar
gagnvart illskunni og valdeflt sig með því að sýna afstöðu
sína opinberlega. Þeir vonast til að það að sjá Facebook
fyllast af frönskum fánum geti gefið Frökkum einhverja
huggun, jafnvel þótt aðeins væri í mýflugumynd.
En svo tók við næsta stig, hópur sem benti réttilega á
hversu sorglegt það væri að við sýndum ekki stríðs-
hrjáðum ríkjum sem berjast við sömu öfgahópa á hverjum
degi svipaða samstöðu. Og fyrr en varði fóru aðrir fánar
að spretta upp á prófílmyndum. Þeir sem voru
með stakan fána fengu „passive agressive“
skilaboð frá þeim sem voru með fjóra fána og
þeir fengu síðan aftur að finna til eigin fáfræði
frá fólki sem skellti átta löndum í myndina.
Brátt fóru meðlimir fyrri hópsins að ókyrr-
ast yfir því að verið væri að gefa í skyn að
franskfánunin væri ekki snilld og skutu á hinn
hópinn fyrir að vera leiðinlegir við sig. Hinn
hópurinn skaut eflaust eitthvað á móti en þeg-
ar þar var komið vorum við öll bara orðin að
gömlum kalli að öskra á ský.
Eins og samstarfskona mín orðaði það voru
allir að metast um hver sýndi réttustu sam-
stöðuna á prófílmyndunum sínum í staðinn
fyrir að gera eða tala um eitthvað sem raun-
verulega skiptir máli. Sama samstarfskona
hefur það fyrir markmið að flettingarnar á
fréttunum sem hún skrifar um sjálfsmorðssprengingar og
önnur voðaverk utan vestursins verði jafnmargar þeim
mannslífum sem voru tekin. Það markmið næst sorglega
sjaldan.
Elsku lesendur. Höfum prófílmyndirnar okkar í hvaða
fánalitum sem við viljum en áttum okkur á því að við erum
fyrst og fremst að gera það fyrir okkur sjálf. Skiptum máli
með því að lesa fréttir af þeim aðstæðum sem flóttamenn
flýja. Lesum, fáum aðra til að lesa og þrýstum þannig á
fjölmiðla að gefa málaflokknum meira vægi og á yfirvöld
að gera eitthvað í málunum. annamarsy@mbl.is
Anna Marsibil
Clausen
Pistill
Röfl yfir röfli um röfl
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
BAKSVIÐ
Kristján H. Johannessen
khj@mbl.is
Reykjavíkurborg býðurborgarbúum nú upp áþann valkost að pantagrænar tunnur undir
plast til endurvinnslu og hafa, frá því
í október síðastliðnum, rúmlega 300
pantanir borist um slíkar tunnur, en
í þær má setja bæði mjúkt plast, s.s.
plastpoka, plastfilmur og bóluplast,
og hart plast, s.s. plastbakka, frauð-
plast og plastumbúðir utan af
hreinsiefnum og matvöru.
Græna tunnan fær með þessu
nýtt hlutverk þar sem hún var áður
undir blandaðan úrgang, en losuð
sjaldnar en sú gráa. „Við höfum að
undanförnu unnið að því að skipta
þeim tunnum út og munum við koma
með aðra tunnu sem hentar þeim
sem eru með lítið magn af blönd-
uðum úrgangi,“ segir Eygerður
Margrétardóttir, deildarstjóri um-
hverfis- og úrgangsstjórnunar
Reykjavíkurborgar, í samtali við
Morgunblaðið, og vísar í máli sínu til
svonefndrar spartunnu. Er sú nokk-
uð mjórri en hefðbundin tunna og
tekur 120 lítra í stað 240.
Gjald og hirða breytist
Íbúum í höfuðborginni stendur
nú til boða val um fjórar tunnur, en
auk spartunnunnar og þeirrar
grænu eru í boði gráa tunnan fyrir
blandaðan úrgang og bláa tunnan
fyrir pappír. Í hana má m.a. setja
drykkjarfernur, pappakassa, um-
búðapappa og dagblöð.
Frá og með næstu áramótum
verður gráa tunnan undir blandaðan
úrgang hirt á 14 daga fresti, líkt og í
flestum öðrum sveitarfélögum á höf-
uðborgarsvæðinu, í stað 10 daga. Er
þetta meðal annars gert til þess að
mæta þeirri rúmmálsminnkun sem
söfnun plasts í grænu tunnuna mun
leiða af sér. Bláa tunnan undir papp-
ír og pappa verður hirt á 21 dags
fresti að jafnaði, í stað 20 daga líkt
og nú er, og græna tunnan undir
plast verður einnig sótt á 21 dags
fresti í stað 28 daga.
Gjaldskrá vegna sorphirðu í
Reykjavík hefur samhliða þessu ver-
ið endurskoðuð og mun hún einnig
taka breytingum um komandi ára-
mót. Þannig mun, samkvæmt fyr-
irliggjandi tillögu að gjaldskrá, græn
tunna, sem nú kostar 4.800 krónur,
hækka í 8.400 krónur og verður los-
unartíðnin örari, blá tunna hækkar
úr 6.700 krónum í 8.500 krónur, grá
tunna lækkar úr 21.600 krónum í
21.300 krónur og spartunnan hækk-
ar úr 10.800 krónum í 11.800 krónur.
Urða yfir 3.600 tonn af plasti
Alls féllu til 18.085 tonn af
blönduðum úrgangi frá heimilum í
Reykjavík árið 2014. Um 20% efnis í
blönduðum úrgangi í gráu tunn-
unum er plast og má því ætla að ríf-
lega 3.617 tonn af plasti hafi verið
urðuð í Álfsnesi í fyrra. Reykvík-
ingar hafa verið iðnir við að flokka
pappír að undanförnu og verði flokk-
un plasts sambærileg og pappírs,
þ.e. um 60%, mun magn plasts sem
skilar sér til endurvinnslu verða
1.520 tonn umfram það sem nú er.
„Ef við horfum svo á þann ár-
angur sem náðst hefur með bláu
tunnunni má nefna að fyrir
það átak var pappír um
27% efnis í blönduðum
úrgangi. Þetta hlutfall
hefur nú minnkað niður í
um 11%,“ segir Eygerð-
ur og bætir við að endur-
vinnsla plasts kemur í veg
fyrir sóun á orku og auðlind-
um og er flokkun og skil til
endurvinnslu ein af forsend-
unum fyrir því að minnka úr
neikvæðum áhrifum plasts á
umhverfið. „Best er þó að
haga innkaupum sínum með
það í huga að draga úr plast-
notkun heimilisins,“ segir hún.
Sorphirða borgarinn-
ar tekur breytingum
Morgunblaðið/Kristinn
Rusl Íbúar í Reykjavík geta nú valið um fjórar tegundir af tunnum, þ.e.
græna, bláa og tvær útfærslur af gráu tunnunni, allt eftir þörfum.
Reykvíkingar hafa verið iðnir við
að flokka, meðal annars pappír
og pappa undanfarin ár, en á
heimasíðu Reykjavíkurborgar
kemur fram að verulega hafi
dregið úr blönduðum úrgangi frá
heimilum eða úr 233 kg á íbúa
árið 2006 í 149 kg á íbúa árið
2014. Er þetta 36% minnkun úr-
gangs.
Þá hafa kannanir einnig sýnt
að um 52% borgarbúa vilja meiri
þjónustu við flokkun á skil á
endurvinnsluefnum við heimili
sín, jafnvel þótt þeir þurfi að
greiða sérstaklega fyrir þá þjón-
ustu.
Finna má allar helstu upplýs-
ingar um tunnurnar
fjórar sem
Reykjavík-
urborg býður
íbúum upp á á
vefsíðunni ekk-
irusl.is en þar
má að auki
leggja inn
pöntun fyrir
tunnum.
Meirihluti vill
geta flokkað
36% MINNI ÚRGANGUR