Tímarit Hjúkrunarfélags Íslands - 01.07.1968, Side 23

Á almennu sjúkrahúsi myndi engum detta í hug að segja við
nýkominn sjúkling: „Flón varstu að fótbrjóta þig! Farðu fram
úr og labbaðu, og láttu mig ekki heyra frá þér stunu eða hósta!“
Á géðsjúkrahúsi má heyra setningar sem þessar: „Seztu niður
og þegiðu! „Hagaðu þér vel eða þú verður lokaður inni!“ „Það
amar ekkert að þér nema þrjózkan!“ Geðsjúkdómur gerir engan
tillitssaman eða elskulegan í viðmóti. Þvert á móti hefur sjúkling-
urinn tilhneigingu til að vera óraunsær og upptekinn af sjálfum
sér. Þetta þarf hjúkrunarfólk að gera sér ljóst.
Refsing er skilgreind sem auðmýking, harðleikni, athöfn, sem
veldur sársauka eða þjáningu.
Flestir vita, að sársauki er eingöngu líkamlegur. Hinn sálræni
er jafn raunverulegur. Það er refsing að mótmæla því, eða gefa
í skyn áð geðtruflun sé mælikvarði á dómgreind og þjóðfélags-
aðstöðu.
Kúgun felst í svo mörgu, sem beitt er við geðsjúkling. Hann
er e. t. v. lokaður inni í lengri eða skemmri tíma. Hann býr við
niðurlægjandi aðstæður, sem skapast af reglum stofnunarinnar.
Hann er sviptur öllu persónulegu og ekki meðhöndlaður sem
einstaklingur, heldur ópersónulega eða af ókurteisi.
Sjúklingur þarf að inna af hendi lítilfjörlega vinnu fyrir lítil
sem engin laun.
Hann er meðhöndlaður af starfsliði sem tilfinningasljótt tilfelli,
en ekki sem viðkvæm mannvera, og látið í þáð skína, að hann
hafi gerzt brotlegur gegn mannlegum réttindum með því að vera
geðsj úkur.
Þar sem sumar þessara dulbúnu refsinga virðast óumflýjan-
legar, einkum á lokuðum deildum, er mikilvægt, að framkoma
starfsfólks, sem e. t. v. er ónærgætið, breytist til batnaðar! Áður
en lengra er haldið, má taka til athugunar fleiri refsiaðgerðir.
Að láta bráðgáfaðan fullorðinn sjúkling dunda við spil, sem
ætluð eru börnum, er refsing. Aðgerðai'leysi er það einnig.
Hefur þú nokkurn tíma séð deild á geðsjúkrahúsi, þar sem
sjúklingarnir sitja og aðhafast ekkert. Voru þeir ánægðir á svip?
Það er refsing að svipta sjúkling smávægilegum forréttindum að
ástæðulausu, eða nota það sem keyri á hann, ef hegðun er ekki
sem skyldi.
Það er rangt að hóta flutningi á deild, sem sjúklingurinn vill
síður fara á, hvenær sem eitthvað ber út af.
Sendiferð getur líka verið sem refsing. Sjúklingur verður ekki
ánægður við skipanir sem þessar: „Bui’staðu tennurnar". „taktu
lyfin þín“. Næstum öll yfirráðasemi er refsing. Sá, sem gengur
um deildina og hringlar lyklum, refsar sjúklingi með því að minna
hann stöðugt á innilokunina. Hjúkrunarkonan, sem hnýsist i all-
ar athafnir sjúklings og lætur óhikað 5 ljós sitt álit, refsar hon-
um með óþarfa afskiptasemi. Sá, sem ekki virðir eða vill sinna
félagsmálum sjúklinga, gefur í skyn, að það sé neðan við hans
virðingu.
Sálfræðingur, sem er svo önnum kafinn, að hann gefur sér ekki
nægilegt tóm til að sinna sjúklingnum sem einstakling, refsar
honum, því þá finnst sjúklingnum hann vera þýðigarlítil persóna.
Sjúklingur, sem neitar að þvo gólf, er dæmdur latur og ósam-
vinnuþýður. Neitunin er e. t. v. batamerki, en honum er refsað
fyrir þrjózku, sem er í raun og veru aðeins heilbrigt stolt.
Hefur nokkur heyrt um borg, þar sem öllum íbúum var bann-
að að nota gangstéttina, vegna þess að einn þeirra fleygði á hana
TÍMARIT HJÚKRUNARFÉLAGS ÍSLANDS 47