Fréttablaðið - 06.10.2017, Síða 16

Frá degi til dags
Útgáfufélag: 365 miðlar ehf. Stjórnarformaður: Einar Þór Sverrisson forStjóri: Ingibjörg Stefanía Pálmadóttir Útgefandi og aðalritStjóri: Kristín Þorsteinsdóttir kristin@frettabladid.is
aðStoðarritStjórar: Hrund Þórsdóttir hrund@stod2.is, Kjartan Hreinn Njálssson kjaranh@frettabladid.is, Kolbeinn Tumi Daðason kolbeinntumi@365.is, Ólöf Skaftadóttir olof@frettabladid.is. Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili
á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871 fréttaBlaðið Skaftahlíð 24, 105
reykjavík Sími: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is ÞróunarStjóri: Tinni Sveinsson tinni@365.is helgarBlað: Kristjana Björg Guðbrandsdóttir kristjanabjorg@frettabladid.is markaðurinn: Hörður Ægisson hordur@frettabladid.is
menning: Magnús Guðmundsson magnus@frettabladid.is lífið: Guðný Hrönn Antonsdóttir gudnyhronn@frettabladid.is ljóSmyndir: Vilhelm Gunnarsson villi@365.is framleiðSluStjóri: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is
Halldór
Hörður
Ægisson
hordur@frettabladid.is
Þjóðin og krónan hafa fylgst að í gegnum þykkt um þunnt. Krónuvinir telja hana öllum miðlum betri – sannkallaðan vin í
raun. En hún er sjaldan vinur allra á sama tíma
heldur sveiflast hún eins og strá í vindi. Allir
gjaldmiðlar sveiflast innbyrðis, þó að víðast
séu sveiflurnar miklu minni en hjá krónunni.
Er hún þá verri en aðrar myntir? Svarið er já og
skýringin felst í því að smæðarinnar vegna er
vaxtakostnaður íslenskra heimila og fyrirtækja
miklu hærri en í nágrannalöndum okkar. Það
veldur því að ungt fólk á erfitt með að koma
sér þaki yfir höfuðið.
Berum saman ástandið hér á landi og annars
staðar á Norðurlöndum. Meðal Íslendingurinn
gæti tekið sér frí tæplega 40 daga á ári og verið
jafn vel settur og nú, ef hér væru svipaðir vextir
og þar. Þetta eru 5-6 vikur sem við vinnum
aukalega vegna vaxtabyrðarinnar af krónunni.
Með öðrum orðum gætum við lengt orlofið um
helming með sama vaxtaumhverfi og annars
staðar á Norðurlöndum.
Skattafrídagurinn er haldinn hátíðlegur á
vorin af þeim sem horfa á hve stóran hluta
af launum við borgum til samfélagsins. Við
getum líka horft á krónufrídaginn. Miðað við
núverandi vexti gætum við tekið okkur frí frá
áramótum til 8. febrúar. Eftir það vinnum við
fyrir okkur sjálf.
Frá því að Viðreisn komst í ríkisstjórn hafa
vextir lækkað um 0,5 prósentustig. Þetta þýðir
að við höfum létt af almenningi heilli viku í
vaxtaþjónkun og fært krónufrídaginn fram
sem því nemur. Með áframhaldandi ábyrgri
hagstjórn, myntráði og gengisfestu getum við
lækkað vexti enn meira. Hættum að vinna fyrir
krónuna og vinnum fyrir okkur sjálf.
Ertu til í að vinna sex
vikur á ári fyrir krónuna?
2017

Þetta eru 5-6
vikur sem við
vinnum auka-
lega vegna
vaxtabyrðar-
innar af
krónunni.
Benedikt
Jóhannesson
fjármálaráðherra

Varðar það
almannahags-
muni með
hvaða hætti
lítil verðbréfa-
fyrirtæki
kjósa að
umbuna
starfsmönn-
um sínum?
Kerfislega mikilvægar bankastofnanir eru ekki eins og hver önnur fyrirtæki. Þetta þekkja Íslendingar af fenginni reynslu eftir fjármálahrunið 2008. Það er því ekki að ástæðulausu að mjög strangar reglur gilda um starfsemi þeirra, meðal annars veru-
legar takmarkanir á bónusum til starfsmanna. Óheftir
kaupaukar, eins og tíðkuðust fyrir fjármálakreppuna, ýta
enda undir óhóflega áhættusækni til skamms tíma sem
getur endað með skelfingu, ekki aðeins fyrir bankakerfið
heldur hagkerfið í heild sinni. Samkvæmt reglum Fjár-
málaeftirlitsins, sem eru mun meira íþyngjandi en innan
ESB, þá mega bónusar að hámarki nema 25 prósentum af
árslaunum starfsmanna.
Þótt þessi sjónarmið eigi tæpast við um starfsemi
smærri fjármálafyrirtækja, sem sýsla ekki með innlán
almennings, þá gilda engu að síður sömu reglur um
kaupaukagreiðslur þeirra. Öllum má vera ljóst að þetta
hefur þær óæskilegu afleiðingar að samkeppnisstaða
stóru bankanna, sem í ofanálag njóta í reynd ókeypis
ríkisábyrgðar, styrkist enn frekar enda er fastur
rekstrarkostnaður þeirra hlutfallslega mun minni en hjá
smærri fjármálafyrirtækjum. Í því skyni að halda aftur
af launaskriði hafa því mörg slík fyrirtæki farið þá leið á
undanförnum árum að gefa lykilstarfsmönnum sínum
kost á að gerast B-hluthafar og umbuna þeim þannig
í formi arðgreiðslna sem taka mið af hagnaði hvers
árs. Sambærilegt fyrirkomulag er vel þekkt hjá flestum
lögmannsstofum og endurskoðunarfyrirtækjum landsins.
Núna hefur FME hins vegar komist að þeirri niður-
stöðu gagnvart tveimur félögum – verðbréfafyrirtækinu
Arctica Finance og Kviku banka – að þau hafi brotið gegn
lögum um fjármálafyrirtæki þar sem slíkar greiðslur til
starfsmanna þeirra hafi í reynd verið kaupaukar en ekki
arðgreiðslur. Sú niðurstaða sætir talsverðri furðu, ekki
hvað síst tímasetningin. Fyrir liggur í tilfelli Arctica, sem
hefur verið sektað um 72 milljónir, að FME hefur verið vel
kunnugt um arðgreiðslufyrirkomulag félagsins allt frá því
að reglur um kaupaukagreiðslur tóku gildi fyrir sex árum.
FME er hér á nokkuð undarlegri vegferð. Varðar það
almannahagsmuni með hvaða hætti lítil verðbréfafyrir-
tæki kjósa að umbuna starfsmönnum sínum – hvort sem
það er í formi kaupauka eða arðgreiðslna? Erfitt er að
sjá hverjir þeir gætu verið. Fari slík fyrirtæki á hliðina þá
mun sá kostnaður lenda á herðum hluthafa og starfs-
manna – ekki ríkissjóði. Ólíkt stóru bönkunum þá felst
lítil sem engin kerfisáhætta í starfsemi smærri fjármála-
fyrirtækja. Það sjónarmið hlýtur að skipta sköpum þegar
stjórnvöld telja ástæðu til að setja hömlur á einkaréttar-
lega samninga fyrirtækja.
Þótt stundum mætti halda annað þá eru kaupaukar
í starfandi fjármálafyrirtækjum hverfandi. Það stoppar
samt ekki stjórnmálamenn að tala með öðrum hætti.
Þannig boðar formaður VG aukna skattlagningu á bónusa
enda þótt hún viti sjálfsagt vel að slíkar aðgerðir myndu
nánast engu skila í ríkissjóð. Sá málflutningur kann að
skila pólitískum ávinningi. Það sem meira máli skiptir –
og ætti að vera stjórnmálamönnum umhugsunarefni – er
hins vegar að hann er til þess fallinn að viðhalda van-
trausti almennings gagnvart fjármálakerfinu.   
Hvaða bónusar?
Hræðslubandalög
Tvisvar á tveimur árum hefur
sitjandi ríkisstjórn Íslands farið
veg allrar veraldar. Yfirleitt
þegar slíkt gerist hefur efna-
hagsmálum verið um að kenna
eða ósætti um þau. Undanfarin
tvö skipti hafa það hins vegar
verið mál sem varða siðferði
sem stytta aldur stjórna. Margir
spáðu því að kosningarnar nú
myndu snúast um það hver yrði
traustsins verður til að taka við
keflinu. Þó að kosningabaráttan
sé enn ung þá virðist taktíkin
vera önnur. Stuðningsmenn
framboða, og jafnvel frambjóð-
endur sjálfir, benda í allar áttir
á galla hinna og reyna að hræða
kjósendur frá þeim. Sagan
kennir okkur hins vegar að
hræðslubandalög skila litlu.
Reynslan
Landbúnaðarráðherra hefur
tekið á móti fúkyrðum bænda
og aðdáenda landbúnaðar-
kerfisins eftir að ný verðlags-
nefnd búvara tók við. Hefur það
meðal annars heyrst að hún hafi
enga þekkingu í landbúnaðar-
málum. Eflaust er hægt að setja
eitthvað út á skipaðan hóp en
ummæli þeirra sem tala um
reynsluleysi hennar dæma sig
sjálf. Ráðherrann hefur verið í
stjórnmálum í aldarfjórðung og
með þriðja lengsta þingaldurinn
af sitjandi þingmönnum. Frekar
mætti áætla að bölvarar væru
nýfarnir að fylgjast með pólitík.
joli@365.is
6 . o k t ó b e r 2 0 1 7 F Ö S t U D A G U r16 S k o ð U n ∙ F r É t t A b L A ð i ð
SKOÐUN
0
6
-1
0
-2
0
1
7

0
4
:4
1
F
B
0
6
4
s
_
P
0
6
4
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
4
9
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
0
1
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
1
6
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
1
D
E
A
-4
D
B
8
1
D
E
A
-4
C
7
C
1
D
E
A
-4
B
4
0
1
D
E
A
-4
A
0
4
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
1
A

F
B
0
6
4
s
_
5
_
1
0
_
2
0
1
7
C
M
Y
K