Fréttablaðið - 06.10.2017, Qupperneq 50

Bláu húsin Faxafeni | S. 588 4499 | Opið mán.-fös. | 11-18 | lau. 11-16
Möst C
Tískufataverslun
280cm
98cm
12.990.-
stærðir
38-56
16.990.-
stærðir
38-54
Tískuvöruverslun fyrir konur
ALLTAF VIÐ HÖNDINA
Þú getur lesið
Fréttablaðið í heild
sinni á Vísi og í
Fréttablaðs-appinu
... allt sem þú þarft
Þú færð appið á visir.is/fbl eða beint í gegnum
Leikhús
kartöfluæturnar
HHHH Borgarleikhúsið, Litla svið
Höfundur: Tyrfingur Tyrfingsson
Leikstjóri: Ólafur Egill Ólafsson
Leikarar: Sigrún Edda Björnsdóttir,
Atli Rafn Sigurðarson, Edda Björg
Eyjólfsdóttir, Vala Kristín Eiríks-
dóttir, Gunnar Hrafn Kristjánsson
Leikmynd og búningar: Brynja
Björnsdóttir
Tónlist: Katrína Mogensen
Hljóð: Baldvin Þór Magnússon
Lýsing: Kjartan Þórisson
Leikgervi: Árdís Bjarnþórsdóttir
Myndband: Elmar Þórarinsson
Leikhús sem vill tala inn í sam-
tíma sinn og samfélag þarf á leik-
skáldum að halda. Öðruvísi verður
ekki boðað til þess samtals að
fullu því þýðingar og leikgerðir
fullnægja aldrei alveg þeim sér
samfélagslegu eiginleikum sem
frumsamið leikverk getur skilað
í samtali og sviðssetningu. Kart-
öfluæturnar, nýtt leikverk eftir
Tyrfing Tyrfingsson, er um margt
þannig verk. Það tekst á við margt
af því sem er samfélaginu hug-
leikið með djörfum og óvæntum
hætti. Vald og meðvirkni, kynferði
og kynáttun, hugrekki og ótta,
sambönd og einsemd. Tyrfingur
ætlar sér mikið og kemst ágætlega
upp með það vegna þess að hann
hefur sífellt betri tök á forminu.
Ef byssa hangir á vegg í fyrsta
þætti verður að hleypa af henni
í síðasta þætti. Leikskáldið Tyrf-
ingur Tyrfingsson þekkir þessa
reglu Tsjekhovs vel, það leynir
sér ekki, og hann virkjar hana
á skemmtilegan máta. Byssan, í
þessu tilfelli exi, hangir á sínum
stað á vegg strax í upphafi og
fleiri hlutir sem lúta sama lögmáli
eru þarna líka. Tyrfingur kann
þetta og fer áreynslulaust í það
leikhúsform sem hentar hverri
sögu og hikar svo ekki við að
sprengja það í óvæntar áttir.
Kartöfluæturnar segja frá
hjúkrunarfræðingnum Lísu og
fjölskyldu hennar. Lesbísku
dótturinni Brúnu og unglingssyni
hennar Höskuldi, fyrrverandi
stjúpsyninum Mikael og Kristínu.
fyrrverandi kærustu hans. Lísa er
höfuð fjölskyldunnar og í raun
fulltrúi valdsins og karlmennsk-
unnar sem hefur með ýmsum
hætti skaðað aðra meðlimi fjöl-
skyldunnar með hvötum sínum
og sjálfselsku. Það er í raun ekki
ástæða til þess að fara út í sögu-
þráð verksins því það sem skiptir
meira máli er að Tyrfingur leysir
upp hugmyndir okkar um þann
hugmynda- og hlutverkaheim sem
við þekkjum.
Sigrún Edda Björnsdóttir fer
með hlutverk Lísu og gerir það
ákaflega vel. Hún hefur sjaldan
verið viðlíka kraftmikil og alltum-
lykjandi á sviðinu og meðleikarar
hennar gera líka vel í að halda
henni miðlægri og sterkri. Góð
frammistaða Atla Rafns er ágætis
dæmi um þetta þar sem styrkur
Mikaels mótast af nálægð eða
fjarlægð Lísu hverju sinni. Hið
sama má í raun segja um leik Eddu
Bjargar Eyjólfsdóttur sem leikur
Brúnu af bæði karlmannlegu
öryggi lesbíunnar og viðkvæmni
litlu, sviknu mömmustelpunnar.
Vala Kristín Eiríksdóttir stendur
sig með ágætum í hlutverki kær-
ustunnar Kristínar en það getur
líka verið mikil list að láta lítið
sem ekkert fyrir sér og persónu
sinni fara. Gunnar Hrafn Krist-
jánsson fer með hlutverk ungl-
ingspiltsins Höskuldar og gerir
það af stakri prýði. Mikið efni þar
á ferð.
Í anda fjölskylduverka Tsjek-
hovs er dregin upp mynd af
skemmdri fjölskyldu, auðvitað eru
allar fjölskyldur meira og minna
laskaðar, og síðan er farið í brest-
ina. Veikleikarnir koma í ljós og
flett er ofan af orsökum afleiðinga.
Leikstjórn Ólafs Egils Egilssonar,
sem er á heildina örugg, hefði
mátt hafa þessa hæglátu afhjúpun
aðeins meira í huga. Hægja aðeins
á framan af og gera allt eðlilegra
og kunnuglegra fyrir áhorfandann.
Meiri stígandi hefði styrkt upp-
gjörið og heildaráhrifin. Að auki
hefði verið gott að fá hvíld frá
skjá og myndbandsvörpun á leik-
myndina og treysta frekar á inni-
leika (eða skort á honum) á milli
persónanna. Bæði verkið og sýn-
ingin eru góð en hafa bæði þann
galla að ætla sér mikið á kostnað
einfaldleika, dýptar og innileika.
Allir eru hönnunarþættir sýn-
ingarinnar vel unnir og vandaðir.
Leikmynd og búningar Brynju
Björnsdóttur vinna með verkinu
og leikurunum og eins er í raun
með tónlist, hljóð, myndband og
ljós, allt unnið af fagmennsku og
öryggi.
Merkingarheimur verksins er
flókinn, að minnsta kosti flóknari
en svo að hann verði greindur
með viðunandi hætti í þessum
fáu orðum. Megininntakið er
þó að við erum öll kartöfluætur,
rekin áfram að nauðsyn, hvötum
og frumþörfum sjálfsbjargarvið-
leitninnar og á stundum án tillits
til umhverfis okkar og samferða-
fólks. Rekin áfram af óttanum við
einsemd og dauða af taumlausri
þrá eftir að elska og vera elskuð.
Magnús Guðmundsson
Niðurstaða: Kartöfluæturnar
í Borgarleikhúsinu er vel skrifað
íslenskt leikverk í kraftmikilli upp-
færslu.
Flett ofan af orsökum afleiðinga
Kartöfluæturnar í Borgarleikhúsinu eru vel heimsóknarinnar virði. Mynd/GríMur Bjarnason
6 . o k t ó B e r 2 0 1 7 F Ö s t u D a G u r26 m e N N i N G ∙ F r É t t a B L a ð i ð
menning
0
6
-1
0
-2
0
1
7
0
4
:4
1
F
B
0
6
4
s
_
P
0
6
3
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
5
0
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
0
2
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
1
5
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 1
D
E
A
-5
2
A
8
1
D
E
A
-5
1
6
C
1
D
E
A
-5
0
3
0
1
D
E
A
-4
E
F
4
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
1
B

F
B
0
6
4
s
_
5
_
1
0
_
2
0
1
7
C
M
Y
K