Fréttablaðið - 22.04.2020, Síða 10

Frá degi til dags
Halldór
ÚTGÁFUFÉLAG: Torg ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Helgi Magnússon FORSTJÓRI OG ÚTGEFANDI: Jóhanna Helga Viðarsdóttir RITSTJÓRI: Jón Þórisson jon@frettabladid.is, FRÉTTASTJÓRAR: Ari Brynjólfsson arib@frettabladid.is,
Garðar Örn Úlfarsson gar@frettabladid.is MARKAÐURINN: Hörður Ægisson hordur@frettabladid.is FRÉTTABLAÐIÐ.IS: Kristjón Kormákur Guðjónsson kristjon@frettabladid.is.
Fréttablaðið kemur út í 80.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í
gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871 FRÉTTABLAÐIÐ Kalkofnsvegur 2, 101 Reykjavík Sími: 550 5000, ritstjorn@frettabladid.is HELGARBLAÐ: Björk Eiðsdóttir bjork@frettabladid.is MENNING: Kolbrún Bergþórsdóttir kolbrunb@frettabladid.is
LJÓSMYNDIR: Anton Brink anton@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is

Komið hefur
á daginn að
veiran er
verst þar
sem lygin er
mest.

Dýravelferð
er nátengd
velferð
mannsins og
það er mjög
ljóst í nú-
verandi
ástandi.
Aðalheiður
Ámundadóttir
adalheidur @frettabladid.is
Það er nokkuð víst að COVID-19 sjúkdómurinn er ekki síðasti heims-faraldurinn sem mannkynið þarf að
kljást við. En hvernig tengist sú staðreynd
dýravelferð? Nú búa um 8 milljarðar manna á
jörðinni en þeir voru um helmingi færri þegar
ég fæddist fyrir rúmum 40 árum. Jarðarbúar
stefna í að verða um 10 milljarðar eftir um 30
ár. Samhliða þessari miklu fjölgun jarðarbúa
hefur kjötframleiðsla aukist mjög mikið með
tilheyrandi samneyti við dýr.
Nú er talið að það megi rekja kóróna-veiruna
frá leðurblökum til hreisturdýra og þaðan
til manna. SARS-faraldurinn, svínaflensuna,
fuglaflensurnar og fleiri faraldra má einnig
rekja til náins samneytis manns og dýra.
Vegna hrikalegra aðstæðna á matarmörkuðum
úti í hinum stóra heimi geta þeir virkað sem
gróðrarstía fyrir stökkbreyttar veirur og sem
stökkpallur veiru á milli tegunda.
Dýravelferð er velferð mannsins
Í því ljósi má velta fyrir sér hvernig við komum
í veg fyrir eða að minnsta kosti lágmörkum
hættuna á fleiri hættulegum sjúkdómum í
framtíðinni. Það þarf að huga miklu betur að
þeim aðstæðum sem dýrin búa við ásamt hinni
gegndarlausu kjötframleiðslu. Einungis þrjár
húsdýrategundir, það er kjúklingar, svín og naut-
gripir, vega meira en öll önnur dýr, þar með talið
mannfólkið, samanlagt á jörðinni. Það er bæði
upplýsandi og hrollvekjandi staðreynd.
Við munum ráða niðurlögum kórónaveirunnar
með vísindin að vopni. En við munum hins vegar
þurfa aftur að kljást við ættingja veirunnar áður
en langt um líður, ef við breytum ekki um stefnu
í samneyti okkar við dýr, aðbúnað þeirra og
framleiðslu.
Dýravelferð er nátengd velferð mannsins og
það er mjög ljóst í núverandi ástandi. Hugsum vel
um dýr. Þá farnast okkur mönnunum vel.
Næsta veira bíður okkar
Ágúst Ólafur
Ágústsson
þingmaður Sam-
fylkingarinnar
Borga fyrir að fylla
Í dag hefst at kvæðagreiðsla um
verkfall fé lags manna Efl ing­
ar í nokkrum sveitarfélögum.
Bendir allt til þess að það verði
samþykkt. Verður það að teljast
aðdáunarvert af hálfu Eflingar
að fara ekki í verkföll á meðan
það versta gekk yfir og að halda
kröfum sínum til streitu. Verður
það ærið verkefni að kreista
út krónur þegar meira að segja
æðstu embættismenn ríkisins
eru mögulega kannski hugsan­
lega tilbúnir að frysta laun sín
tímabundið. Mun það jafnvel ná
til hinna ýmsu forstöðumanna
bingóvöðva báknsins.
Verða verkfallsaðgerðir á þessum
tímapunkti jafn erfiðar og
að reyna að fá bensínstöðina til
að borga sér fyrir að fylla á bílinn
vegna stöðunnar á hráolíumark­
aði. Það má þó alltaf reyna.
Hrossalækningar
Oft hefur verið talað um
hrossalækningar þegar kemur
að efnahagsmálum. Hefur nú
verið gengið skrefinu lengra
þegar Framsóknarf lokkurinn
tef lir fram dýralækni í stórar
efnahagsaðgerðir í stað þess ráð­
herra sem mögulega hefur mesta
þekkingu á efnahagsmálum.
Ástæðan er auðvitað einföld,
það mega ekki f leiri en tuttugu
vera samankomnir á einum
stað og bæði f lokksformenn og
ofurbloggarar þurfa að komast
fyrir. Mun ráðherrann þó líklega
komast inn fyrr en síðar.
arib@frettabladid.is
Sannleikurinn á undir högg að sækja. Réttar upp-lýsingar eru æ oftar dregnar í efa og rangar upp-lýsingar flæða um allt. Á sama tíma og gegnsæið sannar gildi sitt hefur heimsfaraldurinn með átakanlegum hætti varpað ljósi á skaðsemi jafnt
þöggunar sem árása á frjálsa og óháða fjölmiðla. Komið
hefur á daginn að veiran er verst þar sem lygin er mest.
Mikilvægi vandaðra frétta er engu minna en hinna
pólitísku stjórnmála sem kippt hefur verið úr sam-
bandi. Valdhafar hafa nú aukið svigrúm til að taka
fordæmalausar ákvarðanir og borgararnir sitja heima,
kvíðnir fyrir framtíðinni, óttaslegnir vegna farald-
ursins og þyrstir í upplýsingar.
Það gefur auga leið að fjölmiðlar sem átt hafa í alvar-
legum rekstrarerfiðleikum um árabil eru illa í stakk
búnir til að takast á við það mikilvæga hlutverk að
veita áreiðanlegar og vandaðar upplýsingar á þessum
örlagatímum. Því síður þegar keppt er við villt vestur
samfélagsmiðlanna þar sem innan um frjálsa umræðu
borgaranna leynast duldar auglýsingar, pólitískur
undirróður, sögusagnir og samsæriskenningar af
óljósum uppruna, oft í virðulegum fréttabúningi.
Þessi upplýsingaóreiða veldur tvenns konar hættu.
Rangar upplýsingar eru skaðlegar í sjálfu sér en þær
geta líka skapað vítahring falsfrétta og þöggunar. Í
nýrri skýrslu samtakanna Blaðamenn án landamæra
er varað við þeim hvata sem upplýsingaóreiðan skapar
fyrir stjórnvöld til að bregðast við. Bent er á að við-
leitni til að koma böndum á hana með reglusetningu
geri sjaldan annað en bregða fæti fyrir gagnrýninn og
óháðan fréttaflutning.
Íslensk stjórnvöld eru nýfallin í þessa gryfju en
þjóðaröryggisráð ákvað á dögunum að skipa vinnu-
hóp til að kortleggja umfang upplýsingaóreiðu á tímum
COVID-19 og gera tillögur um aðgerðir gegn henni.
Lög gegn upplýsingum eru ekki fýsileg leið til að auka
veg upplýsingar. Vaxandi tekjusamdráttur fjölmiðla á
undanförnum árum hefur grafið undan gæðum frétta-
flutnings og bolmagni fjölmiðla til að veita stjórnvöld-
um gagnrýnið aðhald. Vegna viðvarandi manneklu og
lágra launa er reynsluleysi íslenskra blaðamanna orðið
nánast sjálfbært, því þeir brenna út af álagi áður en þeir
ná að öðlast víðtæka reynslu í starfi og ávinna sér traust
lesenda, viðmælenda og heimildarmanna. Það tekur
tíma og lærdóm að mynda slíkt traust. Í því fjandsam-
lega rekstrarumhverfi sem íslenskir fjölmiðlar búa við
eru reyndir blaðamenn sjaldséðir.
Það viðbótaráfall sem faraldurinn hefur valdið íslensk-
um fjölmiðlum undanfarnar vikur skapaði ekki þennan
vanda, heldur hafa íslenskir fjölmiðlar holast að innan á
mörgum árum án þess að nokkuð hafi verið að gert.
Til að sporna gegn upplýsingaóreiðunni þarf að skapa
rekstrargrundvöll fyrir frjálsa og óháða fjölmiðla til fram-
tíðar. Það þolir ekki lengri bið því í kjölfarið þarf að byggja
upp öfluga stétt blaðamanna. Það er langtímaverkefni.
Í fyrrnefndri skýrslu spyr Christophe Deloire, fram-
kvæmdastjóri Blaðamanna án landamæra, hvernig
umhverfi frjálsra fjölmiðla og upplýsingafrelsis muni
líta út árið 2030. „Það eru aðgerðir eða aðgerðaleysi
dagsins í dag sem móta svarið við þeirri spurningu.“
Óreiðunefndin
2 2 . A P R Í L 2 0 2 0 M I Ð V I K U D A G U R10 S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
SKOÐUN