Málfríður - 15.03.1987, Blaðsíða 6

fremst til að ,,geta bjargað sér“ í
viðkomandi landi virðist eiga tölu-
vert miklu fylgi að fagna. Þarna
sýnist mér komið fram það ,,nyt-
semissjónarmið" sem svo mjög er
ríkjandi í íslensku menntakerfi um
þessar mundir. Kennslan á að geta
orðið nemendum til gagns strax,
þekkingin á að vera neysluvara
fyrst og fremst. Það vill oft gleymast
að tungumál er miklu meira en
samtal tveggja eða fleiri manna.
Nemendur vilja líka geta Iesið blöð
og bækur sér til skemmtunar, enda
eru þeir ekki allir á leið til Frakk-
lands. Nýtt tungumál á að geta opn-
að nemanda glugga út í nýjan og
spennandi heim, aukið víðsýni
hans þó hann sé ekki í landinu þar
sem það er talað. Auðvitað er gott
að reyna að kenna nemendum að
tala, og það er sjálfsagt þegar hópar
eru fámennir, en ef mjög mikil
áhersla er lögð á talmál í hóp þar
sem eru t.d. 25 manns er hætt við
að lítill tími verði aflögu til annarr-
ar kennslu. Flestum kennurum
hlýtur líka að vera ljóst að nemandi
getur ekki lært að tala til hlítar jafn
erfitt mál og jafn óskylt íslensku og
franska er á þremur til fjórum árum
í menntaskóla, enda býður íslenskt
menningarumhverfi varla upp á
það. Sjaldan heyrast franskir söngv-
ar í útvarpi og í sjónvarpi heyra
franskar kvikmyndir til undantekn-
inga. Of mikil áhersla á að láta
nemendur tala getur verið til skaða
vegna þess að dæmi virðast sanna
að slíkt nám gleymist fljótt ef nem-
andi er ekki í frönsku umhverfi og
getur ekki æft sig daglega eða að
minnsta kosti hlustað á málið.
Enn má nefna kennslubækur sem
hugsanlega ástæðu fyrir því að ekki
gengur betur að kenna málið. í
mörgum framhaldsskólum hafa
lengi verið notaðar kennslubækur í
frönsku sem ef til vill mætti nefna
„sænskar vandamálabækur“ og
fjalla mjög um vandamálin sem að
frönsku þjóðfélagi steðja — út frá
sænsku sjónarhorni. Nemendur
hafa áreiðanlega minni áhuga á að
kynnast því sem aflaga fer í Frakk-
landi heldur en því skemmtilega
sem þar er að gerast og hvernig
venjulegir Frakkar lifa og starfa.
Og þá er ég líklega komin að
spurningunni sem ég hafði einsett
mér að reyna að svara: Hvað er
hægt að gera til að bæta kennsluna
og gera hana árangursríkari?
í umræðunni um tungumála-
kennslu hefur einkum verið talað
um tvennt: kennslubækur og að-
ferðir. Val kennslubókar er auðvit-
að afar mikilvægt, hún verður að
vera skemmtileg og gefa nemanda
mynd af fjölbreyttu þjóðlífi. Fyrst
ekki er til nothæf kennslubók á ís-
skemmtilega og vel skrifaða texta
handa nemendunum sem líkur eru
til að verði þeim minnisstæðir.
Söngvar og ljóð gegna til dæmis
ótrúlega mikilvægu hlutverki í
tungumálakennslu. Nemandi, sem
lærir utan að vísur og kvæði og
hlustar ef til vill á þau sungin, er
um leið búinn að læra heilmikið í
frönsku og sú kunnátta geymist
sennilega lengur en stakar setning-
ar. Myndbandakennsla er áreiðan-
lega mjög gagnleg, jafnvel til mál-
fræðikennslu, fyrir nú utan það að
með henni er hægt að leiða nem-
endur inn í franskt umhverfi.
Einnig auðveldar hún nemendum
skilning á töluðu máli, en það þarf
lensku er áreiðanlega æskilegast að
kennslubækur séu að öllu leyti á
frönsku. Hvað aðferðum viðvíkur
eru menn nú almennt komnir á þá
skoðun að málfræði og þýðingar
eigi fullan rétt á sér í kennslunni. Ég
vil taka undir þá skoðun, mín
reynsla sem kennari við frönsku-
námsbraut Háskólans hefur sýnt að
nemandi sem kann vel sína mál-
fræði lærir að tala á skömmum
tíma. Aftur á móti er mjög erfitt fyr-
ir nemanda sem getur talað svolítið
en ekki kann málfræði að læra að
skrifa rétt mál. En málfræðikennsl-
an má ekki bara vera utanbókarlær-
dómur sagnbeyginga. Kennarinn
ætti að nota sem fjölbreyttastar
kennsluaðferðir og ekki fylgja bók-
inni um of. Hann þarf að finna
6