Bæjarins besta - 12.01.2005, Page 9

MIÐVIKUDAGUR 12. JANÚAR 2005 9
10 ár liðin frá snjóflóðinu mikla í Súðavík
þeirra sem björgunarmenn
fundu í flóðinu. Einnig er rætt
við tvo menn sem komu að
björgunarstarfinu þótt á ólíkan
hátt hafi verið. Með vali við-
mælenda er ekki verið að
leggja neinn dóm á störf allra
þeirra sem komu að hinu um-
fangsmikla og árangursríka
björgunarstarfi í Súðavík dag-
ana eftir flóðin. Vonandi mun
saga fleira fólks sem að björg-
unarmálum kom verða skráð
síðar. Af nógu er þar að taka.
Einnig er rætt við núverandi
sveitarstjóra Súðavíkurhrepps.
Hann ásamt forverum sínum
hefur unnið að uppbygging-
unni eftir snjóflóðin.
Náttúran hefur tekið mikinn
toll hjá Vestfirðingum gegnum
aldirnar. Þau áföll hafa örugg-
lega sett mark sitt á fólkið
þrátt fyrir að erfitt sé að slá
því föstu með hvaða hætti það
hafi verið. Hins vegar hafa
Vestfirðingar ávallt komist í
gegnum þau áföll.
Segja má með nokkrum rök-
um að snjóflóðin sem féllu á
Vestfjörðum árin 1994 og
1995 séu verstu áföll sem yfir
þennan landshluta hafi gengið.
Árin á undan hafði byggð látið
mjög undan síga af ýmsum
orsökum. Ýmislegt í umhverf-
inu sem ákveðið er af manna-
völdum hafði verið íbúum
andsnúið. Ýmis teikn voru þó
á lofti um að vörn væri að
snúast í sókn. Þess vegna urðu
þessi flóðaár svo skelfileg.
Ekki bara fyrir aðstandendur
þeirra sem létu lífið eða þá
sem misstu heimili sín. Flóðin
gengu mjög nærri sjálfum rót-
um byggðanna. Þau ollu því
að fjölmargir gátu ekki hugsað
sér að búa á þessum slóðum
framar. Þau sneru líka hug ým-
issa þeirra sem íhugað höfðu
að flytjast hingað.
Það sem einna verst var
hvað eftirköstin snerti er sú
hreinlega sópuðust af grunn-
um sínum. Sumt af fólkinu
hentist út úr húsunum sem það
var í en björgunarmenn máttu
brjóta sig í gegnum brak til að
komast að öðrum.
Öll vinnan við björgunar-
störfin var mjög erfið vegna
veðursins og vegna þess að
allt þurfti að vinna í höndun-
um. Þá vofði það stöðugt yfir
björgunarmönnum að annað
flóð gæti fallið á svæðið. Um
kvöldið féllu síðan tvö snjó-
flóð úr Traðargili og náði
a.m.k. annað þeirra í sjó fram.
Það fyrra féll kl. 20.35 og hreif
með sér þrjú íbúðarhús við
Aðalgötu og flutti að hluta til
í sjó fram. Ekkert manntjón
varð í þessu flóði enda höfðu
húsin verið rýmd. Síðar um
kvöldið eða nóttina féll annað
snjóflóð úr Traðargilinu,
nokkru minna, og rann tunga
þess saman við tungu fyrra
flóðsins. Umfang beggja flóð-
anna úr Traðargili samanlagt
var svipað og mannskaða-
flóðsins úr Súðavíkurhlíð um
morguninn.
Eins og áður sagði létust 14
manns í þessu flóði en 34
björguðust. Við björgunar-
störfin voru unnin mikil afrek.
Þar tókust menn á við ólýsan-
legar aðstæður – aðstæður sem
enginn þeirra sem þar voru
hafði upplifað áður.
En það voru ekki einungis
björgunarmennirnir sem unnu
afrek. Við björgunarstörfin
voru notaðir leitarhundar sem
áhugafólk hafði þjálfað til þess
að leita að fólki í snjóflóðum.
Það er samdóma álit manna
að þeir hafi skipt miklu við
björgunarstarfið og án efa
bjargað mannslífum.
Verstu áföllin
í sögu Vestfjarða
Hér á eftir er rætt við tvö
staðreynd, að í endurbyggingu
þeirra samfélaga sem í flóðun-
um lentu fór gríðarleg orka.
Orka sem þörf var fyrir í annars
konar uppbyggingu. Álagið
sem lagt var á herðar þeirra er
í fararbroddi voru í þessum
byggðum var gríðarlegt og
verður trúlega engum fyllilega
ljóst öðrum en þeim sem í því
stóðu.
Snjóflóðin miklu árin 1994
og 1995 breyttu einnig áhersl-
um sem lagðar voru á rann-
sóknastarfsemi varðandi snjó-
flóð. Aukinn þungi var lagður
í þær rannsóknir og einnig
breyttist hugarfar ráðamanna
gagnvart snjóflóðum. Það var
vissulega tímabær hugarfars-
breyting. Almenningur opnaði
líka augu sín betur fyrir þeim
hættum sem felast í nábýli við
snjó og fjallshlíðar í senn.
Súðvíkingar tóku til óspillt-
ra málanna að loknum snjó-
flóðum. Hafist var handa að
byggja upp nýtt þorp á örugg-
ari stað. Þar hefur vel til tekist.
Þessi umfjöllun er ekki til
þess ætluð að ýfa upp þau
miklu sár sem snjóflóðin í jan-
úar 1995 ristu. Henni er ein-
faldlega ætlað að minnast at-
burðar sem þó að sjálfsögðu
gleymist aldrei. Minnast dags-
ins þegar íbúar þessa friðsæla
þorps voru með hastarlegum
hætti minntir á hversu mjótt
er milli lífs og dauða.
– Halldór Jónsson.
[Samantekt þessi er að hluta
til unnin úr greinargerð starfs-
manna snjóflóðavarna Veður-
stofu Íslands og af vefnum Nátt-
úruhamfarir á Íslandi eftir Helgu
Heiðu Helgadóttur.]
Minningarathöfn um þá sem fórust í snjóflóðinu fór fram í íþróttahúsinu á Torfnesi á Ísafirði.
02.PM5 6.4.2017, 09:229