Heilbrigðisskýrslur - 01.12.1908, Blaðsíða 11

0
í Akureyrarhéraði segir læknir að varnir hafi gefist vel i sveitunum. í Grímsneshér-
aði vörðust 3 hreppar. í Skaftártungum í Síðuhéraði komst veikin að eins á einn
bæ. í Vopnafjarðarhéraði vörðust sumir hlutir landsveitanna. í Strandahéraði kom
veikin á einn bæ og var stöðvuð. I Skipaskagahéraði vörðust einstaka sveitabæir.
í Þingeyrarhéraði vörðust ýmsir einstakir bæir, þar varðist allur Ingjaldssandur, 7
bæir; þar varðist og allur Önundarfjörður, og gekk þó sóttin í sveitunum bæði að
sunnan og norðan, og mikil mannaferð um fjörðinn. Jafnvel í Reykjavík vörðust
einstöku heimili sóttinni.
Vörnin var alstaðar í því fólgin, að þau heimili, sem vörðust, gættu þess:
1. að láta engan af heimilinu á mislingaaldri koma á sóttarheimili eða grunuð heim-
ili. 2. Að taka ekki á móti neinum gestum, nema þeim, sem víst var um að þeir
hefðu áður haft mislinga.
Mislingar fara ávalt fljótt yfir og sóttkveykjan getur ekki haldist lifandi i hús-
uin eða fatnaði, svo að hvert heimili er hættulaust undir eins og sóttin er þar um
garð gengin. Sóttkveikjan deyr út með sóttinni og sótthreinsun er því óþörf. ÖIl
reynsla hér á landi bendir til þess, að sóttin berist aldrei með heilbrigðum. Þess
vegna er svo hægt að verjast veikinni til sveita, og eflaust hefði það mátt takast
miklu víðar en raun hefur á orðið. Tveir læknar þykjast þó hafa orðið þess varir,
að sóttin geti borist með heilbrigðum, en það verður þó ekki talið fullsannað. Hins
vegar nú fengin þúsundföld reynsla fyrir því, að heilbrigðir menn (sem hafa haft
mislinga) bera sóttina ekki með sér húsa í milli.
2. Taugaveiki.
Árið 1907 gerðu læknar grein fyrir 241 sjúkling og 1908 334.
Veikin kemur mjög misjafnt niður á héruðin; fyrra árið varð hennar alls
ekki vart í 17 héruðum. og síðara árið ber ekki á henni í 14 héruðum. Það ernú
margreynt og margsannað, að jafnan er hægt að stöðva veikina þegar hún kemur
upp á sveitaheimili, með því að sóttkvía heimilið og sótthreinsa það þegar veikinni
er lokið. Þegar þetta mistekst, þá er það af því, að veikinni er leynt fyrir læknum
eða brotnar sóttvarnarfyrirskipanir. Veikin er langerfiðust viðfangs i kauptúnunum.
Því veldur skortur á góðum vatnsbólum og utanhússóþrifnaður með saur og sorp,
samfara þéttbýlinu. í flestum kauptúnum landsins er neyzluvatn tekið úr grunnum
og illa gerðum brunnum; víða vanta salerni og sorpi er safnað í hauga eða gryfjur.
Komi nú upp taugaveiki, er hættan mikil að jarðvegurinn sóttmengist og vatnsbólin,
og verður þá oftast óvinnandi verk að uppræta veikina til fulls, ef ekki er bætt úr
þrifnaðarskortinum. Þannig hefir veikin tekið sér bólfestu í ýmsum kauptúnum
landsins undanfarin ár t. d. Sauðárkrók, Blönduós og Stykkishólmi. Úr kauptúnum
berst hún svo út um sveitir í ýmsar áttir, án þess að við verði ráðið. Þessi hætta
vofir yfir öllum kauptúnum landsins og umhverfum þeirra. En það er segin saga
að alstaðar þar sem góðar vatnsveitur eru gerðar og viðunandi þrifnaður heimtaður
utanhúss, þar dregur stórkostlega úr taugaveikinni, svo að hún hverfur smámsaman
að mestu leyti. Þetta hefir t. d. sannast á Isafjarðarkaupstað.
3. Barnaveiki.
Barnaveiki hefir þessi tvö ár gert vart við sig i fullum helming læknahér-
aðanna. I mjög mörgum héruðum hefur veikin orðið stöðvuð með sóttvörnum, t. d.