Morgunblaðið - 06.01.2021, Page 25

MENNING 25
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 6. JANÚAR 2021
Nánari upplýsingar um sýningartíma á sambio.is
SÝND MEÐ ÍSLENSKU TALI.
TRYGGÐU ÞÉR
MIÐA INNÁ
SÝND MEÐ ÍSLENSKU TALI
Bandaríska leikkonan Tanya Ro-
berts lést á mánudag, 65 ára að
aldri. Roberts lék í kvikmyndum og
sjónvarpsþáttum á árunum 1975 til
2005 og er einna þekktust fyrir leik
sinn í Bond-myndinni A View to a
Kill. Í henni varð hún hugfangin af
Bond sem Roger Moore lék. Þá var
hún í einu aðalhlutverka þáttanna
Charlie’s Angles.
Roberts hneig niður á að-
fangadag er hún var úti að ganga
með hunda sína og var síðan alvar-
lega veik. Í fyrradag greindu ýmsir
fréttamiðlar frá láti hennar, þar á
meðal CNN, þótt hún væri þá enn á
lífi. Fjölmiðlafulltrúi Roberts, Mike
Pingel, hafði þá gert þau misstök
að að tilkynna andlát leikkonunnar
og barst sú frétt eins og eldur í sinu
um netheima. Leiðrétti hann frétt-
ina nokkru síðar en Roberts lést þó
þá um kvöldið.
Látin Roberts lék í a View to a Kill.
Leikkonan Tanya
Roberts látin
Ítalir munu minnast þess í ár, eins
og hægt er á tímum kórónuveir-
unnar, að sjö aldir eru frá dauða
höfuðskáldsins og heimspekingsins
Dante Alighieri (1265-1321) sem oft
er líka kallaður faðir ítölskunnar.
Dante fæddist í Flórens en lést í Ra-
venna. Hans verður minnst með
sýningum og viðburðum í báðum
borgum á árinu sem og í um 70 öðr-
um borgum og bæjum á Ítalíu sem
tengjast sögu hans á einhvern hátt.
Hátíðarhöldin eru hafin í Uffizi-
safninu í Flórens sem hefur opnað
vefsýningu á 88 afar fágætum og
fáséðum teikningum við höfuðverk
Dantes, Gleðileikinn guðdómlega.
Teikningarnar voru gerðar á 16.
öld af listamanninum Federico
Zuccari. Þær voru fyrst í eigu Ors-
ini-fjölskyldunnar, þá í eigu Medici-
fjölskyldunnar en komu í Uffizi-
safnið árið 1738. Þær hafa síðan að-
eins verið sýndar opinberlega tvisv-
ar, árið 1865 þegar 600 ár voru frá
fæðingu Dantes, og árið 1993.
Hreinsunareldur Ein teikninga Zuccaris.
Sjö aldir frá dauða
Dantes Alighieri
Stjórnendur hjá Ramasjang, barna-
stöð DR, sæta harðri gagnrýni í
dönskum miðlum fyrir teikni-
myndaröðina John Dillermand eftir
Jacob Ley í leikstjórn höfundar sem
hóf göngu sína í upphafi árs. Þætt-
irnir, sem ætlaðir eru fjögurra til
átta ára börnum, fjalla um barna-
legan fullorðinn karlmann sem
glímir við þann vanda að vera með
stærsta typpi í heimi sem kemur
honum iðulega í vandræði þar sem
typpið lætur afar illa að stjórn. Þess
má geta að „dillermand“ er óform-
legt orð yfir typpi á dönsku. Niels
Lindberg, dagskrárstjóri Rama-
sjang, segir þáttunum ætlað að
kenna börnum mikilvægi þess að
þora að vera öðruvísi auk þess sem
ætlunin sé að leggja áherslu á kyn-
fræðslu með húmor að leiðarljósi.
Kynjafræðingurinn Christian
Groes gefur lítið fyrir þau rök þar
sem typpið eitt er í forgrunni í þátt-
unum og ekkert fjallað um hitt kyn-
ið. Fyrir vikið séu þættirnir mis-
heppnaðir sem kynfræðsla.
Á hvolfi John Dillermand er sýndur á
dönsku sjónvarpsstöðinni DR Ramasjang.
Barnaþættir með
typpi í forgrunni
Stjórnendur sjálfseignarstofnunar-
innar Advancing Women Artists
(AWA) hafa tilkynnt að hún hætti
störfum í júní á þessu ári sökum fjár-
skorts. Frá þessu greinir NPR. Jane
Fortune lagði grunn að stofnuninni
fyrir 14 árum þegar hún rakst á mál-
verk eftir 16. aldar listakonuna Plau-
tillu Nelli og ákvað að fjármagna for-
vörslu verksins. Fortune varð í
framhaldinu hugfangin af því að finna
fleiri listaverk eftir konur endur-
reisnartímabilsins. „Ég leitaði á söfn-
um, geymslum og á háaloftum til að
skoða hvað væri í raun til. Þetta hafði
aldrei verið gert áður af því enginn
hafði spurt sig þeirrar spurningar
hvar listakonur tímabilsins væru,“ er
haft eftir Falcone. Frá stofnun hefur
AWA tekist að fjármagna forvörslu
um 70 listaverka eftir konur ásamt
því að rekja um tvö þúsund verk til
kvenkynsmálara. Á tímum endur-
reisnar á Ítalíu var konum meinað að
stunda listnám til jafns við karla, en
rannsóknir hafa leitt í ljós að konur
stunduðu engu að síður list sína.
Meðal þeirra var ítalska nunnan Nelli
sem málaði myndir sínar á endur-
reisnartímabilinu. Þessar konur féllu
hins vegar í gleymskunnar dá. „Ég sé
ekki betur en hætt sé að minnast á
verk þessara kvenna um miðja 19.
öld. Og ef enginn skrifar um þig þá
hverfur þú úr sögunni,“ segir Eliza-
beth Wicks forvörður.
Ljósmynd/Rabatti & Domingie Firenze/AWA
Síðasta kvöldmáltíðin Hluti af málverki Plautillu Nelli af síðustu kvöldmáltíðinni. Ólíkt karlkyns kollegum valdi
Nelli að mála mat á borðið. Nelli bjó og starfaði í klaustri þar sem hún var nunna á endurreisnartímabilinu.
Hvar eru konur endurreisnar?
Árleg úttekt San Diego State Uni-
versity á hlut kvenna í bandaríska
kvikmyndabransanum leiðir í ljós
að á árinu 2020 voru 16% hundrað
tekjuhæstu myndanna í Bandaríkj-
unum í leikstjórn kvenna. Til sam-
anburðar voru tölurnar 12% árið
2019 og 4% 2018. Þegar litið er til
þeirra sem starfa í lykilhlutverkum
að tjaldabaki, þ.e. leikstjóra, höf-
unda, framleiðenda, klippara og
kvikmyndatökufólks, var hlutfall
kvenna í þessum störfum 21% í
hundrað tekjuhæstu myndum árs-
ins. Til samanburðar voru þær 20%
2019 og 16% 2018. Í kynningu á
rannsókninni, sem unnin hefur ver-
ið árlega sl. 23 ár, kemur fram að
hlutfall kvenna í þessum störfum
hefur aldrei verið hærra en í ár.
„Góðu fréttirnar eru að tölurnar
þokast í rétta átt ár frá ári. Vondu
fréttirnar eru þær að engar konur
koma að stjórn 80% tekjuhæstu
myndanna,“ segir Martha Lauzen,
sem unnið hefur rannsóknina frá
byrjun. Bendir hún á að í 70% tekju-
hæstu myndanna séu færri en fimm
konur starfandi í lykilhlutverkum
að tjaldabaki.
Ofurkona Patty Jenkins leikstjóri kvik-
myndarinnar Wonder Woman 1984.
Hlutur kvenna aldrei verið meiri í kvikmyndabransanum