Fréttablaðið - 01.07.2021, Side 10

Nú er ekki
rétti tím-
inn til að
þrasa við
yfirvöld og
velta þeim
upp úr
mistökum
sínum.
ÚTGÁFUFÉLAG: Torg ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Helgi Magnússon FORSTJÓRI OG ÚTGEFANDI: Björn Víglundsson RITSTJÓRI: Jón Þórisson jon@frettabladid.is, FRÉTTASTJÓRAR: Aðalheiður Ámundadóttir adalheidur@frettabladid.is
Ari Brynjólfsson arib@frettabladid.is, Garðar Örn Úlfarsson gar@frettabladid.is MARKAÐURINN: Hörður Ægisson hordur@frettabladid.is
Fréttablaðið kemur út í 80.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í
stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871 FRÉTTABLAÐIÐ Kalkofnsvegur 2, 101 Reykjavík Sími: 550 5000, ritstjorn@frettabladid.is
HELGARBLAÐ: Björk Eiðsdóttir bjork@frettabladid.is MENNING: Kolbrún Bergþórsdóttir kolbrunb@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Anton Brink anton@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is
n Halldór
n Frá degi til dags
Kolbrún
Bergþórsdóttir
kolbrunb
Af létting allra takmarkana á samkomum hér á landi vegna COVID varð fyrr en f lestir höfðu leyft sér að vona. Reyndar voru ýmsir orðnir tortryggnir á að yfir-völd hefðu raunverulegan áhuga á að
afnema öll höft og myndu ríghalda í einhver þeirra
eins lengi og mögulegt væri. Það hefði svo sem ekki
komið á óvart ef sagt hefði verið við þjóðina: „Það er
ennþá hætta á að veiran láti á sér kræla. Við ætlum
því að viðhalda ákveðnum höftum, enda er það
ykkur sjálfum fyrir bestu.“
Þetta var ekki sagt. Einmitt vegna þess er ástæða
til að hella dágóðum skammt af hrósi yfir ríkisstjórn
og sóttvarnayfirvöld sem gengu fumlaust til verks
og sýndu að þau virða mannréttindi fólks. Þarna
gegndu bólusetningar höfuðmáli. Þjóðinni var sagt
að bólusetning væri lykillinn að örygginu og frelsinu
og þau orð voru ekki bara sögð til að friða fólk, það
var meining á bak við þau.
Á sama tíma og fólk var hvatt til að mæta í bólu-
setningu héldu einhverjir uppi svæsnum áróðri
gegn bólusetningum við COVID og eru reyndar enn
að. Sumir í þessum hópi eru á móti öllum bólu-
setningum. Aðrir í hópnum móðgast ógurlega þegar
sagt er að þeir séu á móti bólusetningum. Þeir segja
það alrangt, þeir séu bara á móti bólusetningum við
COVID. Þeir harðneita að viðurkenna þá staðreynd
að þessar bólusetningar hafa bjargað ótal manns-
lífum um allan heim. Segja þær þvert á móti hafa
drepið og eiga eftir að drepa. Það er nokkuð óhuggu-
legt að hlusta á þetta fólk sem harðneitar að taka
sönsum. Hinu má samt ekki gleyma að þessi hópur
hefur rétt á að halda fram skoðunum sínum. Það er
hluti af mannréttindum að fá að hafa heimskulegar
skoðanir og tjá þær.
COVID-höft urðu til þess að fólk var svipt athafna-
frelsi sínu. Stór hópur hneigði höfuð sitt í samþykki
og sýndi auðsveipni. Aðrir voru ekki eins þægir og
gagnrýndu aðgerðir, eins og nauðsynlegt er að gera
þegar einstaklingsfrelsi er skert. Það má vel halda því
fram að of hart hafi verið gengið í höftum á COVID-
tímanum, en um leið er rétt að hafa í huga að á
erfiðum tímum voru ríkisstjórn og sóttvarnayfirvöld
að reyna að gera sitt besta. Nú er ekki rétti tíminn til
að þrasa við yfirvöld og velta þeim upp úr mistökum
sínum. Nú er tími til að hrósa þeim. Mótmæli hóps,
sem kallar sig Coviðspyrnuna, á Austurvelli eru því
tímaskekkja. Enginn er að leggja við hlustir. Þjóðin
er farin út í sumarið til að njóta frelsisins – eins og
hún á að gera.
Eðlilegt er að í fyllingu tímans fari fram rannsókn
á aðgerðum yfirvalda í COVID, enda á það ekki að
vera sjálfsagt mál að hefta frelsi þegnanna. Alltaf er
ástæða til að standa frelsisvaktina og nauðsynlegt að
vera á verði gagnvart tilhneigingu til að setja á ný höft.
Þar verða þingmenn þjóðarinnar að standa vaktina.
Sumir þeirra gera það með ágætum, en af einhverjum
ástæðum eru þeir nær allir Sjálfstæðismenn.
Í hinum stóra hópi vinstri manna hlýtur að finnast
einn réttlátur sem er tilbúinn að gerast kröftugur
talsmaður einstaklingsfrelsis. Sá hinn sami er vin-
samlegast beðinn um að láta í sér heyra. n
Höft og frelsi
10-60%
AFSLÁTTUR
ÚTSALAN
ER HAFIN
SMÁRATORGI | KRINGLAN | GLERÁRTORGI | LINDESIGN.IS
Guðlaugur Þór
Þórðarson
utanríkis- og
þróunarsam-
vinnuráðherra.
Ógnir sem steðja að lýðræðinu hafa í auknum mæli
orðið umfjöllunarefni í samstarfi þeirra ríkja sem
við eigum mest sameiginlegt með. „Engum dettur
í hug að lýðræði sé fullkomið, raunar er það versta
stjórnarfar, sem hugsast getur, fyrir utan allt annað,“
sagði Winston Churchill forsætisráðherra Bretlands
árið 1947, en sú greining gæti allt eins átt við í dag.
Frá lokum nýlendutímans og fram undir síðustu
aldamót varð samfelld en hægfara lýðræðisþróun
í Afríku og víðar um heim. Stóra stökkið kom svo
við hrun járntjaldsins. Þetta var mikið framfara-
skeið, sem best sést á því að frá 1960 til aldamóta
lengdist meðalævi fólks í heiminum úr rúmum 50
árum í meira en 70 ár. Aðrir mælikvarðar á lífskjör og
almennar framfarir vitna jafnframt um að f lest hafi
þokast í rétta átt.
Þess vegna er það mikið áhyggjuefni að lýðræði
sé víða á fallanda fæti. Af hverjum fimm krónum
sem varið var til þróunarsamvinnu fyrir tveimur
árum, runnu fjórar til ríkja sem ekki rísa undir því að
kallast lýðræðisríki. Ári fyrr var hlutfallið 63 prósent.
Til að bæta gráu ofan á svart freista sum framlagaríki
þess að seilast til áhrifa í veikburða ríkjum með inni-
haldslitlum loforðum um skjótfengnar framfarir án
stjórnarfarsumbóta.
Við megum hins vegar ekki láta hugfallast heldur
verðum við þvert á móti að afla gildum okkar fylgis.
Víða um heim berst fólk fyrir lýðræði og mannrétt-
indum sem við teljum sjálfsögð. Ein þeirra, Svetlana
Tikhanovskaya, leiðtogi stjórnarandstöðunnar í
Belarús, heimsækir Ísland í vikunni, en Ísland hefur
eins og önnur líkt þenkjandi ríki, gagnrýnt harð-
lega meingallaðar forsetakosningar þar í fyrra og
framgöngu stjórnvalda gegn þeim sem knýja á um
sjálfsagðar umbætur.
Alþjóðasamvinna og alþjóðaviðskipti á grunni
sjálf bærni verða áfram undirstaða efnahagslegra
og félagslegra framfara, en raunveruleg framþróun
mannréttinda getur aldrei orðið undir kaldri hönd
einræðis. Lýðræðið er þrátt fyrir allt það skásta sem
við höfum. n
Blikur á lofti lýðræðis
Víða um
heim berst
fólk fyrir
lýðræði og
mannrétt-
indum sem
við teljum
sjálfsögð.
 toti@frettabladid.is
Ríkisútvarpið podcast
Opinberu starfsfólki virðist
liggja svo mikið á hjarta að það
ryðst nú fram í hlaðvarpsþátt-
um undir merkjum ólíklegustu
ríkisstofnana. Stjórnendur hjá
Póstinum eru byrjaðir að úttala
sig um hversu gaman er hjá
þeim í vinnunni í Póstkastinu
og Fjölmiðlanefnd er byrjuð að
fjölmiðla á fullu með hlaðvarp-
inu Fjórða valdið. Sukkvarp
starfsfólks ÁTVR gæti síðan
komið sterkt inn, ef þar yrði
fjallað um hóflega ofdrykkju og
fylgi f leiri stofnanir í kjölfarið
kunna opinberir hlaðvarps-
frumkvöðlar að hafa fundið
fjallabaksleið til þess að halda
ríkinu á fjölmiðlamarkaði óháð
stöðu RÚV.
Pattstaða
Fjölmiðlanefnd gengur út frá
því að sum hlaðvörp séu fjöl-
miðlar en önnur ekki og er með
Fjórða valdinu líklega komin í
bullandi samkeppni við þá sem
henni er ætlað að hafa eftirlit
með. Nefndin þarf sennilega
að krefja sjálfa sig skýringa, þar
sem starfsreglur hennar kveða
á um að það sé skýr vísbending
um að miðlun efnis falli undir
hugtakið fjölmiðill þegar fjöl-
miðlaveita hafi af því atvinnu
að miðla fjölmiðlaefni og starfs-
fólk nefndarinnar tekur tæp-
lega viðtöl við fjölmiðlafólk og
sérfræðinga á sviði fjölmiðlunar
í frítíma sínum. n
SKOÐUN FRÉTTABLAÐIÐ 1. júlí 2021 FIMMTUDAGUR