Heilsuvernd - 01.12.1971, Blaðsíða 6

Myrkur og ljós eru hinar tvær miklu andstæður, sem allir þekkja
svo vel og allir hafa kynnzt af eigin raun. Vér íslendingar, sem
búum svo norðarlega á jarðhnettinum, höfum í sannleika fengið að
kynnast ofurmætti myrkursins í ríkara mæli en flestar aðrar
menningarþjóðir, og þó þekktu feður vorir, mæður og forfeður
mátt og ógnir myrkursins miklu betur en vér, sem nú lifum. Þeir
þekktu ekki rafljósabirtuna, sem vér njótum nú í hinu langa og
dimma skammdegi. Þeirra ljósatæki voru mjög ófullkomin og
báru litla birtu, og þeir þurftu í fátækt sinni og skorti að spara
ljósmetið. Þess vegna urðu þeir oft að vera í myrkrinu og ferðast
í myrkrinu. Við þetta bættist þjóðtrúin, trúin á illar vættir, sem
fóru á vettvang eftir að skyggja tók. Af því skapaðist myrkfælnin,
sem mjög var algeng, ekki sízt meðal barna og unglinga, enda
margar þjóðsögur vorar vel til þess fallnar að auka á þessa myrk-
hræðslu. Margt barnið og unglingurinn gekk með hjartslætti,
ótta og kvíða um hin löngu og dimmu bæjargöng, eftir að skyggja
tók á kvöldin. En þegar loks var komið inn í baðstofu, þar sem
ljósið var — þótt lítið, dauft og ófullkomið væri á mælikvarða
nútímans — hvílík breyting varð ekki á? Nú var allur ótti og
hjartsláttur horfinn, í stað þess komin ró, öryggiskennd og fegin-
leiki, því að hjá Ijósinu og í ljósinu gátu engar illar vættir þrifizt.
Annað dæmi um undramátt Ijóssins þekkjum vér vel úr sögu
liðinna alda. Það er maður að villast á heiðum uppi í náttmyrkri
166
HEILSUVERND