Morgunblaðið - 11.09.2021, Blaðsíða 32

32 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 11. SEPTEMBER 2021
Ég ræddi nokkrum
sinnum um náttúruvá
á Alþingi, líka í und-
irbúnum fyrir-
spurnum. Hef talað
um nýjan og öflugan
hamfarasjóð og efldar
flóðavarnir, vöktun
eldgosa o.fl. Flutt sér-
staka tillögu að þings-
ályktun að frumkvæði
umhverfis- og sam-
göngunefndar (í heild)
um vandaða endurskoðun á til-
högun flestra þátta í rannsóknum
og forvörnum vegna náttúruvár.
Hún var samþykkt sl. vor og nefnd
er að störfum. Náttúruvá hefur auk-
ist og mun aukast á næstunni. Af
nógu er að taka undanfarin fáein ár.
Fimm til sex megineldstöðvar sýna
merki um óróleika og jafnvel kviku-
söfnun. Eldgos er uppi á Reykja-
nesskaga af óvissri lengd. Hætta er
á að ofanflóðum fjölgi með breyttri
úrkomu og hlýindum. Ágangur jök-
ulvatna eykst af sömu orsökum og
sjávarborð hækkar hraðar en áður.
Eins og allir vita starfar
almannavarnadeild undir embætti
ríkislögreglustjóra. Spurning er um
hvort umsvif allra hlutaðeigandi og
undirbúningur að viðbrögðum við
alvarlegum atburðum séu eins og
vera ber. Ég vil hvetja til þess að
lokið verði sem fyrst við að meta
stöðuna í heild, allt verklag og
skipulag skoðað og yfirfarið, fjár-
magn til vöktunar verði
endurskoðað, að
viðbragðsáætlunum og
brottflutn-
ingsáætlunum sé lokið
og þær æfðar og þeir
sjóðir sem eiga að vera
til taks verði efldir og
sameinaðir. Styrkja ber
sérþekkingu og
mannafla almanna-
varnadeildarinnar og
kanna þarf, sem er
einna mikilvægasti lið-
urinn, hvort færa skuli
almannavarnadeildina undir forsæt-
isráðuneytið og þar með efla alla
samhæfingu í þeim geira. Einnig
þarf að fjölga í því sem kalla mætti
launaðan miðkjarna björgunar-
sveitanna. Það bíða okkar mörg
verkefni sem þarf að taka til endur-
mats og inna af hendi. Reynslan sýn-
ir að best eru ráðin sem í tíma eru
tekin. Í þeim efnum er tíminn nefni-
lega alls enginn sérstakur vinur
okkar.
Almannavarnir
einu sinni enn
Eftir Ara Trausta
Guðmundsson
Ari Trausti
Guðmundsson
»Mikilvægt er að
kanna hvort færa
skuli almannavarna-
deild ríkislögreglustjóra
undir forsætisráðu-
neytið.
Höfundur er jarðvísindamaður og
þingmaður VG.
Félag talmeinafræð-
inga á Íslandi fagnar 40
ára afmæli sínu í dag.
Upphaf talkennslu á Ís-
landi má rekja aftur til
1953 þegar fyrstu tal-
kennararnir hófu störf.
Helst sóttu þeir nám til
Danmerkur og Noregs
og voru til að byrja með
félagar í Félagi sér-
kennara á Íslandi en
fóru í kringum 1975 að huga að sér-
stökum samtökum. Félag talmeina-
fræðinga á Íslandi (FTÍ) var stofnað
11. september 1981, en hét áður Félag
talkennara og talmeinafræðinga. Með
árunum fjölgaði talmeinafræðingum
og talkennurum og árið 1987 fékk
starfsheitið talmeinafræðingur lög-
gildingu og telst í dag til heilbrigð-
isstéttar. Markmið FTÍ hefur alla tíð
verið að sameina alla talmeinafræð-
inga sem stétt og fylgja eftir hags-
munum félaga og skjólstæðinga
þeirra.
Félagið hefur vaxið ört síðustu ár
og telur nú um 130 félaga. Talmeina-
fræðingar sóttu menntun sína erlend-
is lengst framan af og var stéttin lengi
vel fámenn. Með tilkomu náms-
brautar í talmeinafræði við lækna-
deild Háskóla Íslands árið 2010 hafa
nú bæst við 70 talmeinafræðingar.
Stéttin er því smám saman að verða
sýnilegri, bæði í mennta- og heilbrigð-
iskerfinu, enda er þörfin eftir þjónust-
unni gífurleg. Talmeina-
fræðingar sinna
þjónustu við skjólstæð-
inga með örðugleika
tengda tali, máli og sam-
skiptum. Talmeinafræð-
ingar sinna fjölbreyttum
skjólstæðingahópi, allt
frá ungum börnum til
fullorðinna, og sinna
þeir margvíslegum
vanda. Meðal helstu
verkefna talmeinafræð-
inga má m.a. nefna mál-
stol, stam, raddvanda-
mál, málþroskaröskun,
málhljóðaröskun, óhefðbundnar tjá-
skiptaleiðir, kyngingarvanda og
fæðuinntökuvanda. Talmeinafræð-
ingar sinna m.a. snemmtækri íhlutun
barna með seinkaðan málþroska,
börnum sem fæðast með skarð í gómi
og/eða vör, börnum með heyrn-
arskerðingu og börnum með ýmiss
konar fatlanir og skerðingar. Þeir
starfa innan skólakerfisins og heil-
brigðiskerfisins og sinna greiningum,
ráðgjöf, fræðslu og meðferð.
Barátta fyrir réttindum og kjörum
stéttarinnar hefur staðið alla tíð innan
félagsins en baráttan hefur ekki síst
snúist um velferð skjólstæðinganna,
bæði í skólakerfinu og innan heil-
brigðiskerfisins. Þar hefur verið í
mörg horn að líta. Félagið hefur í
gegnum tíðina verið með öflugt
fræðslustarf, s.s. námskeið, fyrirlestra
og gefið út metnaðarfullt fræðslurit.
Það var mikið fagnaðarefni fyrir
stéttina þegar námsbraut í talmeina-
fræði varð að veruleika eftir þrotlausa
vinnu talmeinafræðinga innan félags-
ins. Kennsla hófst árið 2010 og hefur
hópur talmeinafræðinga útskrifast
annað hvert ár síðan. Hafa 70 tal-
meinafræðingar útskrifast af braut-
inni. Það er ljóst að áfram þarf að efla
námsbrautina svo hægt sé að útskrifa
fleiri talmeinafræðinga því þörfin er
svo sannarlega til staðar.
Síðustu misseri hefur félagið unnið
að niðurfellingu starfsreynsluákvæðis
sem sett var inn í rammasamning við
Sjúkratryggingar Íslands árið 2017.
Ákvæði hefur valdið því að starfsrétt-
indi nýútskrifaðra talmeinafræðinga
hafa verið skert stórlega og komið í
veg fyrir nýliðun í veitingu talþjálf-
unar þar sem hennar er mest þörf.
Sérstaklega er ákvæðið varhugavert
nú um stundir þegar veruleg kyn-
slóðaskipti eiga sér stað í stéttinni. Því
er mikilvægt að ríki og sveitarfélög
taki nú höndum saman þannig að
hægt verði að sinna öllum þeim fjöl-
mörgu börnum sem bíða árum saman
á biðlistum eftir talþjálfun.
Félag talmeinafræðinga
á Íslandi 40 ára
Eftir Kristínu
Theódóru Þórarins-
dóttur
»Mikilvægt að ríki og
sveitarfélög taki
höndum saman svo
hægt verði að sinna öll-
um þeim fjölmörgu
börnum sem bíða á bið-
listum eftir talþjálfun.
Kristín Theódóra
Þórarinsdóttir
Höfundur er formaður Félags
talmeinafræðinga á Íslandi.
Ýmsar gerðir af heyrnartækjum
í mörgum verðflokkum,
stærðum og litum.
Allar helstu rekstrarvörur og
aukahlutir fyrir heyrnartæki
fást í vefverslun
vefverslun.heyrn.is
HEYRNARÞJÓNUSTA
2007
HLÍÐASMÁRI 19, 2. HÆÐ • 201 KÓPAVOGI • SÍMI 534 9600 • HEYRN@HEYRN.IS • HEYRN.IS
Heyrðu
umskiptin,
fáðu heyrnartæki
til reynslu