Morgunblaðið - 11.09.2021, Qupperneq 33

UMRÆÐAN 33
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 11. SEPTEMBER 2021
Ýmislegt hefur verið
rætt og ritað um opin-
bera starfsmenn á
undanförnum vikum.
Hefur því meðal annars
verið haldið fram, að
opinber rekstur sé að
þenjast út með tilheyr-
andi fjölgun opinberra
starfsmanna, og að
launaþróun þeirra leiði
launamyndun á at-
vinnumarkaði. Báðar þessar fullyrð-
ingar eiga sér enga stoð.
Laun á almenna
markaðnum hærri
Því hefur einnig verið haldið fram
undanfarið að opinberir starfsmenn
hafi hækkað í launum mun meira en
starfsmenn á almenna markaðnum.
Þeir sem halda þessu fram hafa ef til
vill ekki nægjanlega haldgóðar upp-
lýsingar. Staðreyndin er sú að kjara-
samningsbundnar launahækkanir á
öllum vinnumarkaðnum eru byggðar
á lífskjarasamningnum sem almenni
vinnumarkaðurinn samdi um í byrjun
árs 2019. Þar var samið um krónutöl-
ur en ekki prósentur. Vegna þess þá
hækka lægri launin um töluvert
hærri prósentu en hærri launin. Allir
fá þó sömu hækkun í krónum talið og
það var áherslan í kjarasamning-
unum. Þetta er ekki flókið reiknings-
dæmi.
Annað sem hefur áhrif á mælingar
á launasetningu opinberra starfs-
manna er sú staðreynd að við stytt-
ingu vinnuvikunnar reiknast tíma-
kaup opinberra starfsmanna hærra
því vinnan er innt af hendi á færri
klukkustundum en áður
og hver klukkustund
því mæld af Hagstofu
Íslands sem hækkun á
launavísitölu. Launin
hafa þó ekkert hækkað.
Réttindi gefin til að
jafna laun milli
markaða
Annað sem stingur í
augu er að hlutfall launa
af rekstri ríkisins stend-
ur í stað. Í því samhengi
er nauðsynlegt að rifja
upp að samkvæmt samkomulagi
BSRB, BHM og KÍ við ríkið frá árinu
2016 á að jafna laun ríkisstarfsmanna
við það sem gerist á almenna mark-
aðnum. Á móti gáfu opinberir starfs-
menn eftir réttindi sín í lífeyriskerf-
inu. Stéttarfélögin hafa þannig staðið
við sinn hluta samkomulagsins en
ekki er enn komin niðurstaða í hvern-
ig leiðréttingum á launum opinberra
starfsmanna verður háttað. Ljóst er
að leiðréttingin mun að minnsta kosti
kalla á um 16 prósenta leiðréttingu að
meðaltali.
Opinberum
starfsmönnum fækkar
Á vef fjármála- og efnahagsráðu-
neytisins opinberumsvif.is koma fram
upplýsingar um þróun á starfs-
mannahaldi ríkisins á undanförnum
árum. Þar má meðal annars sjá að
launakostnaður sem hlutfall af heild-
arútgjöldum hefur verið í kringum 30
prósent á undanförnum árum og
stendur nú í 32,4 prósentum miðað
við árið 2020. Sérstaka athygli vekur
að hlutfallslega hefur opinberum
starfsmönnum fækkað. Árið 2014
voru starfandi 113,5 opinberir starfs-
menn á móti hverjum 1.000 íbúum í
landinu. Þeir eru núna 109,5. Miðað
við sama tímabil hefur hlutfall op-
inberra starfsmanna á vinnumarkaði
lækkað úr 28 prósentum í 27 prósent.
Tekið er fram að flest launafólk hjá
ríkinu vinni í velferðar-, mennta- og
heilbrigðiskerfinu. Það er að segja í
þeim kerfum sem tryggja að sam-
félagið veiti þjóðinni öryggi, velferð
og þekkingu og þar með forsendur
fyrir heilbrigðu atvinnulífi. Það hefur
margoft komið fram að okkar fá-
menna þjóð vill traustan samfélags-
legan rekstur og í þeirri framþróun
sem samfélagið hefur verið í á und-
anförnum árum vekur það sérstaka
athygli að opinberum starfsmönnum
hafi ekki fjölgað. Sagan þar að baki er
eflaust sú að álag í opinberum störf-
um hefur stóraukist og á sama tíma
hefur starfsmönnum tekist að end-
urskipuleggja vinnubrögð og verk-
ferla.
Í umræðu um starfsmenn og rekst-
ur í okkar mikilvægustu samfélags-
legu stoðum er æskilegt að halda til
haga staðreyndum. Við höfum núna
aðgang að vel framsettum upplýs-
ingum og það er ekki til of mikils
mælst að gera þá kröfu að umræðan
taki mið af bestu þekkingu á hverjum
tíma.
Eftir Þórarin
Eyfjörð
» Ljóst er að leiðrétt-
ingin mun að
minnsta kosti kalla á um
16 prósenta leiðréttingu
að meðaltali.
Þórarinn Eyfjörð
Höfundur er formaður Sameykis
stéttarfélags í almannaþjónustu.
thorarinn@sameyki.is
Villandi umræða
um laun á milli markaða
Í Morgunblaðinu
31. ágúst sl. birtist
stutt grein eftir Er-
ling Hansson sem ber
yfirskriftina „Stefna
Sósíalistaflokksins“
og er tilefni greinar,
sem ég skrifaði í
Morgunblaðið um
Sósíalistaflokk Ís-
lands og birtist þar
25. ágúst sl.
Í grein minni stendur: „Alllengi
hefur legið fyrir baráttustefna SÍ í
17 liðum. Það vekur athygli að
hvergi er minnst á sósíalisma í
þessu plaggi.“ Í þessu plaggi er
ýmislegt fleira sem mér fannst
ábótavant og kem ég að því síðar.
Ég bætti við: „SÍ setur á dagskrá
endurreisn verkalýðsbaráttunnar
og setur fram framsæknar kröfur í
nokkrum málaflokkum svo sem í
húsnæðismálum, skattamálum,
heilbrigðismálum og sjávarútvegs-
málum.“ Þessa getur Erlingur
ekki en birtir þess í stað langan
kafla um stefnuskrá flokksins.
Raunar er ekki hægt að tala um
neina stefnuskrá flokksins, miklu
frekar lista aðskilinna stefnumála
sem lesandinn þarf að raða saman
til þess að fá heildarstefnu.
Allt bendir þó til að SÍ berjist
fremur fyrir umbótum á kapítal-
ismanum, að stefna hans sé innan
kratískra umbóta fremur en bylt-
ingarsinnaðs sósíalisma. Hún er
hættuleg endurbótastefnan (krat-
isminn), sú hugsun að endurbæta
megi kapítalismann gegnum ríkis-
stjórnir stig af stigi yfir til sósíal-
isma. Gunnar Smári Egilsson hef-
ur talað um „framtíð þar sem
alþýðan taki völdin sem tilheyra
henni“. En þetta er án skýringa og
áþreifanlegs innihalds.
Ég spurði í grein minni hvort SÍ
ætlaði að koma á réttlátu sam-
félagi í gegnum Alþingi og núver-
andi ríkiskerfi. Ég hef ekki séð SÍ
taka fram að sú leið sé ófær. Það
vantar að SÍ skilgreini þingræð-
islega baráttu í heildarstarfinu og
fyrst og fremst takmarkanir henn-
ar. Það er blekking að halda að
róttæk stefnumál náist fram með
atkvæðaseðlinum og réttum flokk-
um í stjórn. Stefnumálin verða
léttvæg á Alþingi nema bak við
þau sé samtakaafl til þess að knýja
þau fram. Að slíku samtakaafli býr
SÍ ekki. Það sem íslensk alþýða
þarf á að halda er flokkur sem
gengur á undan og skipuleggur
baráttu hennar.
„Í sókn sinni að völdum hefur
verkalýðurinn ekkert annað vopn
en samtök sín“ var skrifað (Marx
og Lenín). Þegar SÍ varð til 2017
fór einnig fram andstöðuframboð
innan Eflingar – stéttarfélags sem
gaf vonir um að nú væri að fæðast
stéttabaráttuflokkur. Efling hefur
staðið fyrir sínu, náði fram með
verkfalli meginkröfum sínum í
samningi við Samband íslenskra
sveitarfélaga 10. maí 2000. Fram-
boðslistar SÍ, ekki síst í Reykja-
vík, hafa ekki mikinn verkalýðs-
svip, sérstaklega ekki efri hluti
þeirra, heldur mennta- og milli-
stéttarsvip. Almennt launafólk, fé-
lagslega virkt, er þar lítt á blaði.
Því er hætt við að þungamiðja
kosningabaráttunnar verði skrif á
samfélagsmiðlum.
Afstaða SÍ í utan-
ríkismálum birtist
seint. Raunar engin
fyrr en í júlí í sumar
eftir rúmlega fjögurra
ára starf, sem vekur
grun um ósætti. Í ut-
anríkisstefnu SÍ er
ekki minnst á heims-
valdastefnu, ekkert
um NATO, eina hern-
aðarbandalag heims-
valdastefnunnar og
helsta fulltrúa hern-
aðar, yfirgangs og út-
þenslu auðblokkanna. Ekki orð um
að Ísland eigi að ganga úr NATO.
Ekki orð um herverndarsamning-
inn við Bandaríkin og ört vaxandi
framkvæmdir honum tengdar. Þar
er hins vegar sagt að Ísland ætti
að koma á friðarbandalagi í sam-
starfi við nágrannaþjóðirnar. Þetta
finnst Erlingi greinilega ekki nógu
gott, breytir því nágrannaþjóð-
unum í meðal þjóða. Í plagginu er
heldur ekkert minnst á ESB-EES,
skrifræðisstofnunina sem byggð er
á og utan um vesturevrópskt
verslunarauðvald og heims-
valdastefnu, sem lýtur strangri
markaðshyggju og Ísland er meira
og minna undirlagt gegnum EES-
samninginn.
Seinni hluti greinarinnar er svo
eftir Erling sjálfan og þar byrjar
ruglið fyrir alvöru. Hann vitnar í
grein mína í Morgunblaðinu frá 7.
des. 2020, þar sem stendur að 6.
þing bolsévika hafi verið haldið
dagana 26. júlí til 3. ágúst 1917.
Auðvitað notaði ég það tímatal
sem þá var í gildi í Rússlandi. Á
þessu hneykslast Erlingur. Á
þessu þingi voru Trotskí og nokkr-
ir sálufélagar hans teknir í bolsé-
vikaflokkinn. Í grein frá 14. nóv-
ember 2020 fullyrti Erlingur að
Trotskí hefði setið í fangelsi þegar
6. þingið samþykkti inngöngu hans
í flokkinn. Í síðustu grein Erlings
stendur: „Trotskí fór í fangelsi 5.
ágúst samkvæmt gamla tímatalinu
sem notað var þá í Rússlandi“, þ.e.
daginn sem þinginu lauk. Nú er
allt í einu í lagi að nota gamla
tímatalið. Í raun skiptir ekki
nokkru máli hvorum megin
hryggjar Trotskí lá. Og enn ritar
Erlingur: „Valdataka bolsévika fór
fram 24. okt. 1917 samkvæmt því
tímatali sem þar tíðkaðist. Æ síð-
an var hennar minnst 7. nóvember
eins og allir vissu en Ólafur þykist
ekki vita. Ólafur veit það lítið um
rússnesku byltinguna að eftir hann
birtist grein í Mbl. 30. október
2017 undir yfirskriftinni „Rúss-
neska byltingin 100 ára“. Á vef SÍ
birtist líka ræða, sem Ólafur hélt á
opnum fundi á Akureyri af þessu
sama tilefni. Það mætti segja mér
að Ólafur þykist vita heilmikið um
rússnesku byltinguna.“
Örlögin láta ekki að sér hæða.
Þrátt fyrir allt er hugsanlegt að
þeir Ólafur og Erlingur kjósi sama
flokkinn í haust.
Eftir Ólaf Þ.
Jónsson
» Það er blekking að
halda að róttæk
stefnumál náist fram
með atkvæðaseðlinum
og réttum flokkum í
stjórn.
Ólafur Þ. Jónsson
Höfundur er skipasmiður.
Erlingur enn á ferð
Þegar stórt er
spurt er fátt um svör.
Í þessu tilfelli raunar
ekkert svar. Þannig
hafa stjórnmálin á Ís-
landi þróast, ekki síst
síðustu árin og miss-
erin. Þetta er þvert á
það sem gerist í flest-
um vestrænum ríkj-
um. Þar sem tveggja
flokka kerfi til hægri
og vinstri er ekki til
staðar myndast þá tvær blokkir til
hægri og vinstri, önnur blá en hin
rauð. Þannig geta kjósendur nokk-
urn veginn verið vissir um hvers
konar stjórnarfar þeir eru að kjósa
næsta kjörtímabil. Á Íslandi er
þessu þveröfugt farið. Þar hefur
verið lenskan að lýsa yfir að ganga
óbundin til kosninga þannig að
kjósandinn íslenski hefur ekki hug-
mynd um hvers konar stjórnarfar
hann er að kjósa. Enda eru svikin
kosningaloforð hvergi meiri en á
Íslandi og þar með traust almenn-
ings á stjórnmálunum í lágmarki.
Skýrasta dæmið er samsetning nú-
verandi ríkisstjórnar. Hverjum
heilvita manni datt í hug sem t.d.
kaus Sjálfstæðisflokkinn síðast að
viðkomandi væri að kjósa róttækan
sósíalista sem forsætisráðherra og
ennþá róttækari sósíalista sem for-
seta Alþingis, með tilheyrandi út-
þenslu hins opinbera bákns! Eng-
um! Og allra síst öfgasinnuð
gæluverkefni vinstrimanna undir
forystu Vinstri-grænna eins og t.d.
í loftlagsmálum, náttúruvernd-
armálum, stóraukinni heimild á
fóstureyðingum í anda marxisma,
umturnun á íslenskum mannanöfn-
um, kynrænt sjálfræði, og nánast
galopin landamæri.
Þannig að Ísland slær
nú algjört a.m.k Norð-
urlandamet í móttöku
hælisleitenda og
flóttafólks með rót-
tækustu No Borders-
útlendingalögum sem
þekkjast í dag, með
tilheyrandi ofurkostn-
aði. Og svo á nú að
fylla landið af Afgön-
um vegna upplausnar
þar í landi sem okkur
ber engin ábyrgð eða
skylda til, þegar
helstu innviðir Íslands eru í algjör-
um lamasessi, og það í miðjum
Covid-faraldri.
Um hvað á svo að kjósa?
Þessi lýsing á glundroðanum í ís-
lenskum stjórnmálum leiðir auðvit-
að til þess að kjósandinn hefur
ekki hugmynd um hvað hann er að
kjósa 25. sept. nk. Áframhaldandi
mið/vinstristjórn eða hvað? Áfram-
haldandi valdasetu núverandi for-
sætisráðherra sósíalista með að-
komu annarra flokka? Sem yrði
mjög í þökk hérlendra glóbalista
og alþjóðasinna, en slík vinstri-
mennska hefur aldrei grasserað
meira í íslenskri pólitík en nú. Því
mótspyrnan frá borgaralegri, þjóð-
legri og kristinni pólitík, já frá
hægri, er nánast engin orðin í dag.
Engin! Fjölmargir eru því farnir
að líta á Sjálfstæðisflokkinn sem
stærsta flokk sósíaldemókrata á
Norðurlöndum miðað við íbúa-
fjölda! Ekkert borgaralegt og þjóð-
legt kristið íhald til þar á bæ leng-
ur!
Hvað eigum við svo að kjósa?
Já, við sem teljum okkur íhalds-
samt þjóðhyggjufólk spyrjum okk-
ur eðlilega hvað við eigum að
kjósa. Hvað með Evrópumálin?
Schengen, EES, orkupakka ESB?
Jarðakaup útlendinga! Nánast al-
gjör þögn um slík fullveldismál,
enda hefur Alþingi enn ekki dregið
umsókn Íslands að ESB til baka!
Hvers vegna ekki? Við í Frels-
isflokknum birtum á vordögum
ítarlega stefnuskrá byggða á þjóð-
legum, borgaralegum og kristnum
gildum, sbr. www.frelsisflokk-
urinn.is. Sú stefnuskrá var þögguð
rækilega niður af helstu fjölmiðlum
landsins undir forystu RÚV sem
þverbrýtur hlutleysi sitt á hverjum
einasta degi, þrátt fyrir ítrekaðar
tilraunir formanns Frelsisflokksins
til að láta rödd okkar heyrast þar!
Enda þar öll þjóðleg pólitísk við-
horf bönnuð! Já þvílíkt lýðræði! Á
sama tíma fá róttækir, alþjóðasinn-
aðir og afdankaðir öfgasósíalistar
og anarkistar (Píratar) ótakmark-
aðan aðgang að fjölmiðlum. Eink-
um RÚV! Já hefur þá glóbalismi
náð heljartökum á íslenskum
stjórnmálum og fjölmiðlum í dag?
Ef svo er, ja þá er svo sannarlega
illa komið fyrir íslenskri þjóð!
Hvað á íhaldssamt kristið
þjóðhyggjufólk að kjósa?
Eftir Guðm. Jónas
Kristjánsson » Já við sem teljum
okkur íhaldssamt
þjóðhyggjufólk spyrjum
okkur eðlilega hvað við
eigum að kjósa. Hvað
með Evrópumálin,
Schengen, EES og
orkupakka ESB?
Guðmundur Jónas
Kristjánsson
Höfundur er bókhaldari og ritari
Frelsisflokksins.
gjk@simnet.is
ÞÚ FINNUR ALLT Á FINNA.IS
VEISTU
UM GÓÐAN
RAFVIRKJA?