Morgunblaðið - 27.09.2021, Qupperneq 2

2
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 27. SEPTEMBER 2021
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 569 1100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Ágúst Ingi Jónsson aij@mbl.is Andrés Magnússon andres@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson
menning@mbl.is Viðskipti Stefán E. Stefánsson vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/sendagrein Prentun Landsprent ehf.
2021 ALÞINGISKOSNINGAR
FRÉTTASKÝRING
Andrés Magnússon
andres@mbl.is
Eitthvað var um símhringingar milli
ríkisstjórnarflokkanna í dag, en eig-
inlegar þreifingar um framhald á
stjórnarsamstarfinu eru ekki hafnar.
Velflestir nýbakaðir þingmenn
reyndu að sofa út í gær, en síðan var
tekið til skrafs og ráðagerða innan
flestra flokka, þar sem rædd var
bæði sókn og vörn.
Gengið er út frá því sem vísu að
fyrst verði látið reyna á að endur-
nýja núverandi stjórnarsamstarf,
enda virðast flestir sammála um það
– bæði í stjórn og stjórnarandstöðu –
að kosningaúrslitin feli fyrst og
fremst í sér stuðningsyfirlýsingu
meirihluta kjósenda við ríkisstjórn-
ina.
Forystumenn ríkisstjórnarinnar
töluðu enda mjög á þann veg á seinni
hluta kosningabaráttunar, að ríkis-
stjórnarsamstarfið væri eitt kosn-
ingamálanna og gengu raunar nokk-
uð langt í því samhengi, þótt þeir
gleymdu sjaldnast hefbundnum yf-
irlýsingum um að vitaskuld gengju
þeir óbundnir til kosninga. Stöku
stjórnarþingmenn, jafnvel ráð-
herrar, gáfu þó eitt og annað til
kynna um að annars konar samstarf
kæmi til greina eða væri jafnvel
æskilegt.
Þreifingar í dag
Það má telja næsta víst að eigin-
legar þreifingar um áframhaldandi
stjórnarsamstarf Framsóknar,
Sjálfstæðisflokks og Vinstri grænna
hefjist í dag. Stjórnarþingmaður,
sem Morgunblaðið ræddi við, taldi
að það ætti að geta gengið hratt fyrir
sig, formenn stjórnarflokkanna
þekktust orðið vel og milli þeirra
ríkti gagnkvæmt traust.
Hins vegar er ljóst að stjórnar-
samstarfið heldur ekki bara áfram
sisona, allir hafa formenn flokkanna
þriggja haft á orði að semja þurfi um
nýjan stjórnarsáttmála sem endur-
spegli bæði það sem mætti afgangi á
liðnu kjörtímabili og helstu kosn-
ingaáherslur flokkanna á síðustu
vikum.
Við blasir að um það allt eru flokk-
arnir ekki á eitt sáttir í öllum málum,
þó einnig sé bent á að í mörgum
málaflokkum ríki samstaða um það
sem koma skal. Eflaust verður þó
eitthvað þráttað um forgangsröð og
fjárveitingar.
Metnaður Sigurðar Inga
Hið vandasamasta verður án
nokkurs vafa hvernig flokkar skipta
með sér verkum í ríkisstjórn.
Sigurður Ingi Jóhannsson, for-
maður Framsóknarflokksins, getur
með réttu vísað til stóraukins þing-
styrks flokks síns og að hið aukna
umboð flokksins frá kjósendum þurfi
að endurspeglast við ríkisstjórnar-
borðið.
Þingmenn, sem blaðið ræddi við,
telja að Sigurður Ingi muni hreyfa
þeirri hugmynd að hann verði for-
sætisráðherra. Hitt sé annað mál
hversu mikil alvara sé þar að baki,
slík krafa geti nýst honum í öðrum
samningum um skiptingu ráðuneyta.
Framsókn hafi að mörgu leyti ver-
ið „þögli félaginn“ í ríkisstjórnar-
samstarfinu en geti nú gert auknar
kröfur af nýjum metnaði, sem fylgi
kosningasigrinum.
Talið er að Vinstri græn felli sig
ekki við aðild að ríkisstjórn nema
Katrín Jakobsdóttir verði áfram for-
sætisráðherra. Því til stuðnings er
bent á miklar persónuvinsældir
hennar, sem nái langt út fyrir raðir
stuðningsmanna flokks hennar. Þar
fyrir utan er rætt um að nú styttist
aftur í kjarasamnninga, sem viðbúið
er að reynist erfiðir. Þá kunni að
skipta sköpum að hafa vinstrimann í
forsætisráðuneytinu.
Ekki er útilokað að samstarfs-
flokkarnir fallist þau rök, „en það
mun kosta,“ eins og einn viðmæl-
enda blaðsins orðaði það.
Fjármálaráðuneytið í sjónmáli
Helst er talið að Sigurður Ingi hafi
þá áhuga á fjármálaráðuneytinu,
sem talið er næstvaldamesta ráðu-
neytið, þótt ekki sé víst að Bjarna
Benediktssyni, formanni Sjálfstæð-
isflokksins, getist að hugmyndinni.
Hann fer eftir sem áður fyrir
stærsta flokknum á þingi.
Utanríkisráðuneytið kæmi vita-
skuld einnig til greina, það þykir
mikið virðingarembætti, en á hinn
bóginn þykir það ekki henta flokks-
formönnum vel, embættið útheimti
mikil ferðalög erlendis og slík frá-
vera fari ekki vel saman við pólitísk
forystustörf heima fyrir.
Þetta getur reynst býsna snúið og
viðbúið að enginn verði fullsáttur við
niðurstöðuna. Aftur á móti er rétt að
hafa í huga að í kosningabaráttunni
viðruðu bæði Bjarni og Sigurður
Ingi hugmyndir um uppstokkun
ráðuneyta og flutning á málaflokk-
um milli þeirra. Frumleiki í þeim
efnum kynni að vera lykillinn að því
að um semjist, svo flestum líki.
Fleiri kostir í boði
Líkt og sjá má hér að ofan eru þó
ýmsir aðrir kostir til þess að mynda
starfhæfa og lífvænlega ríkisstjórn.
Þeir eiga það allir sameiginlegt að
innifela í sér Framsóknarflokk eða
Sjálfstæðisflokk, nú eða báða. Varla
verður farið að ræða þá strax, en við
samningaborðið getur verið gott að
hafa þá í bakhöndinni. Sem hótun ef
ekki annað.
13
16
5
6
3
6
8
6
24,4%
17,3%
5,4% 8,3%
8,8%
9,9%
12,6%
8,6%
Þingsæti og nokkrir líklegir ríkisstjórnarmeirihlutar
Samkvæmt úrslitum Alþingiskosninga 25. september 2021
J
J
J
J J
J
J J
J
BDV
37 þingmenn
BDF
35 þingmenn
BFSV
33 þingmenn
BCD
34 þingmenn
CDFV
35 þingmenn
BCFPS
36 þingmenn
Alls eru möguleg ríkisstjórnarmynstur 14 talsins ef tillit er tekið til yfirlýsinga Pírata og Samfylkingar, þar sem samstarf við tiltekna
flokka aðra er útilokað. Þær mögulegu ríkisstjórnir eru þó mislíklegar í ljósi pólitískra ástæðna, en eins skiptir máli fyrir lífvænlega
ríkisstjórn, að meirihlutinn sé rúmur. Þrátt fyrir að 32 þingmanna meirihluti sé tæknilega nægur er almennt litið svo á að rýmri
meirihluta þurfi til þess að ríkisstjórn standi af sér pólitískar uppákomur og átök innan stjórnar. Eins er oftast talið að meiri friður ríki á
stjórnarheimilinu eftir því sem stjórnarflokkar eru færri. Til hægri gefur að líta sex meirihluta, sem uppfylla þau skilyrði.
Sjálfstæðisflokkur
Framsókn
Miðflokkur
Viðreisn
Flokkur fólksins
Samfylking
Vinstri græn
Píratar
Margir kallaðir en fáir útvaldir
- Gengið er út frá að fyrst verði rætt um endurnýjað stjórnarsamstarf - Ýmsir aðrir kostir í stöðunni
- Sigurður Ingi sagður sækjast eftir forsætisráðuneyti - Rætt um uppstokkun ráðuneyta og stólaskipti
Logi Einarsson, formaður Samfylk-
ingarinnar, segist hafa fundið tals-
verðan meðbyr fyrir kosningar og
að flokkurinn hafi ætlað sér meira.
Skoðanakannanir höfðu margar
bent til þess að fylgi Samfylking-
arinnar yrði meira en kom á dag-
inn, en flokkurinn tapaði einu þing-
sæti.
„Í venjulegu árferði held ég að
þjóðin átti sig á því að það þurfi að
gera miklar breytingar á ýmsu hjá
okkur,“ segir Logi og bætir við að
hann telji að heimsfaraldurinn hafi
leikið hlutverk og haft áhrif á gengi
flokksins í kosningunum.
„Ég hugsa að þegar þjóðin er bú-
in að ganga í gegnum eitt og hálft
ár í Covid, hafi hún ekki lagt í nema
það sem hún þekkti þegar hún kom
í kjörklefann, þótt hún væri tilbúin
að gefa okkur svörin í skoð-
anakönnunum,“ segir formaðurinn.
„Mér finnst brýnasta verkefnið
að fólk sem aðhyllist félagshyggju,
jöfnuð og réttlæti samstilli krafta
sína. Það er flóknara þegar Vinstri
græn, okkar pólitísku nágrannar,
hafa verið hinum megin við línuna.“
Að hans mati er íslenska flokka-
flóran fjölbreytt en þeir taki þó
fylgi hver af öðrum.
Þurfi að miðla stefnunum bet-
ur
Logi bendir á að stjórnmál séu
ekki skammtímakeppni, heldur séu
þau eilífðarverkefni. Samfylkingin
sé með góða grunnstefnu sem höfði
til þjóðarinnar, en þurfi þó að finna
leiðir til að miðla henni betur og
skapa meiri stuðning við hana.
„Þjóðin ákveður og við sýnum því
auðmýkt og virðum það, erum með
sprækan og reynslumikinn þing-
flokk sem er tilbúinn í verkefni
kjörtímabilsins.“
Faraldurinn hafi leikið hlutverk
- Segir félagshyggjufólk þurfa að samstilla krafta sína
Morgunblaðið/Eggert
Árferði Logi segir frambjóðendur
sýna auðmýkt gagnvart vali þjóðar.