Morgunblaðið - 11.02.2022, Síða 9

FRÉTTIR 9Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 11. FEBRÚAR 2022
Átaksverkefni Samtaka iðnaðarins sem ber yf-
irskriftina Ár grænnar iðnbyltingar var hrundið
formlega af stað í gær við athöfn í Hellisheið-
arvirkjun. Fjórða iðnbyltingin og grænar lausnir
verða áberandi í starfi SI á næstunni þar sem
hvatt verður til aðgerða í loftslagsmálum í krafti
þekkingar. „Okkar forskot byggir ekki síst á
þeirri miklu reynslu og þekkingu sem Íslend-
ingar hafa í því að búa til og nýta endurnýj-
anlega orku, og nú þegar vinna fjölmörg íslensk
iðnfyrirtæki að lausnum sem stuðla að minni kol-
efnislosun,“ sagði Árni Sigurjónsson formaður
SI við athöfnina í gær. Á myndinni hér eru, frá
vinstri talið, Sigurður Hannesson fram-
kvæmdastjóri SI, Guðlaugur Þór Þórðarson, um-
hverfis-, orku- og loftslagsráðherra, Guðni Th.
Jóhannesson forseti Íslands, Áslaug Arna Sig-
urbjörnsdóttir, háskóla-, iðnaðar- og nýsköp-
unarráðherra, Árni Sigurjónsson og Edda Sif
Pind Aradóttir framkvæmdastýra Carbfix.
sbs@mbl.is
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Grænni byltingu ýtt úr vör í Hellisheiðarvirkjun
Tugur skipa var í gær að loðnu-
veiðum undan Breiðamerkursandi,
norðan Hrollaugseyja, átta íslensk
og tvö færeysk. Góður afli fékkst í
nótina og útgerðarmaður sem rætt
var við í gær sagði spennandi daga
fram undan. „Okkar skip mok-
veiddu, fengu hvort um sig þúsund
tonn af góðri loðnu í tveimur köst-
um á nokkrum klukkutímum,“
sagði Ásgeir Gunnarsson, fram-
kvæmdastjóri veiða hjá Skinney-
Þinganesi.
Fyrirtækið gerir út uppsjávar-
skipin Ásgrím Halldórsson SF og
Jónu Eðvalds SF og voru þau
væntanleg til Hafnar síðdegis í
gær, en aðeins er um tveggja
klukkutíma sigling á miðin fyrir
Hornfirðingana. Loðnan verður
flokkuð og hængurinn frystur fyrir
markaði í Austur-Evrópu, að sögn
Ásgeirs. Hrognafylling var í gær
um 13% og er reiknað með að
hrognaloðna verði tilbúin til fryst-
ingar efir tæpa viku.
Fyrstu skipin voru komin á mið-
in við Hrollaugseyjar á miðviku-
dag. Þá var lítið að frétta og loðn-
an dreifð enda enn mikil alda eftir
óveðrið í byrjun vikunnar. Í gær-
morgun voru aðstæður orðnar mun
betri og loðnan hafði þétt sig í torf-
ur.
Undanfarið hafa flest íslensku
skipin verið á trolli út af norðan-
verðum Austfjörðum. Þaðan héldu
síðustu skipin upp úr hádegi í gær
og stefna þeirra allra er á miðin
fyrir Suðausturlandi. Norsku skip-
in voru hins vegar flest að veiðum
úti af Berufirði. aij@mbl.is
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Vertíð Eitt þeirra skipa sem voru á
loðnuveiðum undan Jökulsárlóni.
Góður
loðnuafli
fékkst í nót
- Náðu skammtinum
á nokkrum tímum
Ríkisstjórnin fjallar á fundi sínum í
dag um minnisblað Þórólfs Guðna-
sonar sóttvarnalæknis. Þar eru lagð-
ar fram tillögur um nýjar aðgerðir.
Fram kom í máli bæði Þórólfs og
Willums Þórs Þórssonar heilbrigð-
isráðherra að ekki stæði til að af-
nema sóttkví og einangrun, eins og
áður hafði staðið til samkvæmt svo-
nefndu skrefi tvö í afléttingu að-
gerða. Willum staðfesti þetta í óund-
irbúnum fyrirspurnatíma á Alþingi í
gær.
„Nú er meginspurningin á þess-
um viðkvæma tímapunkti hvort við
eigum, eins og boðað er í skrefi tvö,
að hætta með einangrun og sóttkví.
Ég segi það bara hér og nú, af því að
við vorum að breyta einangruninni á
mánudaginn, að við eigum að halda í
hana, það er mitt mat,“ sagði Willum
Þór m.a. í svari sínu við fyrirspurn
Guðmundar Inga Kristinssonar,
þingmanns Flokks fólksins.
Guðmundur lýsti áhyggjum sín-
um af því ef fella ætti niður reglur
um sóttkví og einangrun, á sama
tíma og yfir 2.000 smit greindust
daglega og um 250 starfsmenn
Landspítalans væru smitaðir. Fram
kom á covid.is í gær að 2.167 kór-
ónuveirusmit hefðu greinst innan-
lands sl. miðvikudag. Af þeim voru
aðeins 19 prósent í sóttkví við grein-
ingu. 14 smit voru greind við landa-
mæraskimun. Tæplega tíu þúsund
manns sæta nú einangrun vegna
virks Covid-19-smits. Svipaður fjöldi
er í sóttkví hér á landi.
Landspítalinn tilkynnti í gær að
kona á tíðræðisaldri hefði látist af
völdum Covid sl. miðvikudag. Þar
með hefur 51 látist hér á landi
vegna sjúkdómsins. Í gær lágu 15
inni á spítalanum vegna veikinda af
völdum Covid-19-sýkingar. Hafði
þeim fækkað um fjóra frá því fyrir
viku, þegar 19 manns lágu inni.
Áfram sóttkví og einangrun
- 51 andlát vegna Covid-19 - Ríkisstjórnin ræðir aðgerðir - 2.167 innanlandssmit
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Sýnataka Yfir 2.000 smit greinast nú daglega og örtröð er í sýnatöku.
Guðni Einarsson
gudni@mbl.is
Gangainnskot á Reykjanesskaga
geta mögulega ógnað mikilvægum
innviðum höfuðborgarsvæðisins og
Suðurnesja, hvort sem þau leiða til
eldgoss eða ekki. Slík gangainnskot
gætu haft mikil
áhrif á kerfi sem
fæða vatnsveitur,
hitaveitur og
jarðvarmavirkj-
anir. Einhver
þeirra gætu
mögulega spillst
til frambúðar yrði
gangainnskot á
slæmum stað, að
mati Páls Einars-
sonar, jarðeðlis-
fræðings og prófessors emeritus.
Engin merki eru þó um að slíkur at-
burður sé yfirvofandi.
„Eldgosið í Geldingadölum var
bara hluti af flókinni atburðarás á
Reykjanesskaga,“ segir Páll. Þegar
hafa orðið kvikuinnskot á 3-4 stöðum
á skaganum þótt kvikan hafi til þessa
aðeins náð til yfirborðs á einum stað.
Umbrotin hófust í nóvember 2019
með jarðskjálftahrinu við Fagra-
dalsfjall. Landris hófst svo við Þor-
björn í janúar 2020 og á mánuðunum
þar á eftir komu þrjú kvikuinnskot.
Þeim fylgdi aukin jarðskjálftavirkni
á flekaskilunum þar sem Norður-
Ameríkuflekinn og Evrasíuflekinn
mætast. Mögulega varð einnig inn-
skot á Reykjanesi.
Landris hófst vestan við Krýsuvík
í ágúst 2020 og stóð fram á haust. Því
fylgdu jarðskjálftar, sá sterkasti 5,7
stig vestan við Vigdísarvelli. Enn dró
til tíðinda 24. febrúar 2021 þegar
varð jarðskjálfti upp á 5,65 stig við
Litla-Hrút. Þá var nýr gangur að
ryðja sér til rúms í jarðskorpunni
milli Keilis og Borgarfjalls. Því
fylgdi jarðskjálftavirkni með upptök
við báða enda gangsins.
Þessi gangur náði til yfirborðs og
leiddi til eldgoss í Geldingadölum að
kvöldi 19. mars 2021. Um leið hætti
gangurinn að þenjast út og dró mikið
úr jarðskjálftum. Nýir eldgígar opn-
uðust svo við Fagradalsfjall 5., 7., 10.
og 13. apríl. Einn gaus eftir 13. apríl
og þar til eldgosinu lauk 18. sept-
ember eftir sex mánaða gos.
Nýr gangur fór að myndast aust-
an við Fagradalsfjall 21. desember
2021. Því fylgdi aukin jarðskjálfta-
virkni við flekaskilin. Þenslan hélt
áfram í sjö daga en stöðvaðist og
kvikan náði ekki til yfirborðs.
Ýmsar sviðsmyndir
Páll segir að hægt sé að draga upp
ýmar sviðsmyndir af því sem getur
gerst á Reykjanesskaga í ljósi þess
sem áður hefur gerst þar.
Þar er fyrst að nefna að kvikuinn-
skot hætti um sinn og hlé verði á at-
burðarásinni. Einnig getur kviku-
söfnun við neðri mörk jarðskorp-
unnar tekið sig upp aftur og mögu-
lega leitt til eldsumbrota á svipuðum
slóðum og fyrr austan við Fagradals-
fjall. Þá getur orðið kvikusöfnun og
innskotsvirkni annars staðar í eld-
stöðvakerfum Reykjanesskagans.
Páll nefnir í því sambandi t.d. Krýsu-
vík, Heiðmörk, Rauðavatn, Brenni-
steinsfjöll, Bláfjöll, Sandskeið eða
Reykjanes, Svartsengi og Þráins-
skjöld.
Nái kvikugangur að brjóta sér leið
til yfirborðs verður eldgos. Páll segir
að á Reykjanesskaga séu eldgos yfir-
leitt lítil til meðalstór, þótt stór gos
geti vissulega orðið. Flest gos eru
hraungos. Eins geta orðið sprengi-
gos í hafinu t.d. við strönd Reykja-
ness með tilheyrandi öskufalli.
Enn er talið að vænta megi jarð-
skjálfta að stærð 6-6,5 stig með upp-
tök á austanverðum skaganum t.d. í
Brennisteinsfjöllum. Hvenær það
verður er alls óvíst.
Geta mögulega ógnað innviðum
Páll
Einarsson
- Gangainnskot geta skemmt kerfi sem fæða vatnsveitur, hitaveitur og jarðvarmavirkjanir - Flókinni
atburðarás á Reykjanesskaga ekki lokið - Enn búist við sterkum jarðskjálfta við höfuðborgarsvæðið
Morgunblaðið/Eggert
Geldingadalir Páll segir eldgosið í fyrra vera hluta af flókinni atburðarás.