Morgunblaðið - 15.02.2022, Síða 14

14
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 15. FEBRÚAR 2022
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Fjölmiðlar
breytast
með öðru.
Blöð finna fyrir já-
kvæðri samkeppni
enda gefur ný
tækni óteljandi
tækifæri. Blöð hafa þó enn sinn
sjarma og eiga trygga „banda-
menn“ enda tengja þau dálítið
öðruvísi en miðlar á miklum
hraða gera, svo gagnlegir sem
þeir eru.
Á Íslandi er hefð fyrir því að
landsmenn láti heyra í sér í
gegnum blöð, en slíkur aðgang-
ur er fjarri því að vera sjálf-
sagður víðast annars staðar. Í
gær voru margar aðsendar
greinar og mjög áhugaverðar,
hver um sitt ólíka viðfangs-
efnið. Þær voru sendar og var
fengur að þeim öllum. Athygl-
isverðar greinar voru í miðju
blaðsins, en hér skulu nefndar
til dæmis þrjár sem lentu sam-
an á síðu 16. Guðmundur G.
Þórarinsson benti þar á fróðleg
atriði tengd Úkraínu og ógn-
inni sem varpar skugga víða.
Jón Þ. Hilmarsson endurskoð-
andi ræddi um „peningaþvætti“
sem er óskiljanlegt orð um það
sem þyrfti að vera ljóst, annars
staðar er það kallað, án til-
gerðar, „peningaþvottur“. Nú
er algengt að ákærum varðandi
„peningaþvætti“ sé eins og
hengt aftan í ákærur um hefð-
bundið ámæli sem saksóknarar
ætla að sé refsivert. Dæmin eru
orðin mörg um að hefðbundnu
og skiljanlegu áfelli er sópað út
af borði réttarins, en dæmt fyr-
ir „þvættið“, þótt
hvorki sá sakfelldi
né aðrir sem vilja
kynna sér niður-
stöðuna og hvað
leiddi til hennar
skilji fyllilega hvað
snýr upp og hvað niður. Það er
rétt hjá endurskoðandanum að
fyrir löngu varð tímabært að
finna leið út úr ógöngunum.
Á sömu síðu skrifar Werner
Ívan Rasmusson og furðar sig á
hversu margir í þessu landi
hafi hengt sig á „loftslags-
málin“, og virðast fæstir þeirra
hafa á því sjálfstæða skoðun,
eða þá telja að manngerða
veðrið sé „inn“ og borgi sig
ekki að hafa afstöðu fyrir eigin
afli. Werner segir meðal ann-
ars: „Fyrir síðustu alþingis-
kosningar tókst talsmönnum
stjórnmálaflokkanna að telja
okkur kjósendum trú um að
loftslagsmálin væru aðal-
kosningamálið, og virtust bæði
stjórnarliðar og stjórnar-
andstæðingar sammála um það.
En það leiddi til þess að fjölda
óleystra vandamála þjóðar-
innar bar ekki á góma. Öllum
má þó ljóst vera að Alþingi Ís-
lendinga hefur engin völd eða
áhrif hvað varðar loftslag jarð-
ar. Nægir ekki að benda á að
við erum aðeins 0,36 milljónir,
en á jörðinni búa
7.999.999.999.640 milljónir
manna eða sem næst átta þús-
und milljónir. Aðgerðir okkar
gagnast andrúmsloftinu ekkert
og eru hrein sýndar-
mennska …“
Werner Í. Rasmus-
son: „Hvern er verið
að blekkja og hvað
hangir á spýtunni?“}
Aðsendur raunveruleiki
Hlutabréfa-
markaðir
tóku dýfu í gær af
ótta við yfirvofandi
stríðsátök í Úkra-
ínu, sem sagt hefur
verið að geti hafist
hvenær sem er. Macron forseti
Frakklands hitti rússneska
starfsbróður sinn á löngum
fundi við langt borð í Kreml í
liðinni viku og taldi sig hafa náð
nokkrum árangri í því samtali.
Ekkert hefur þó bent til að svo
hafi verið, Rússar halda áfram
að byggja upp herafla sinn og
halda uppi þrýstingi.
Biden forseti Bandaríkjanna
átti rúmlega klukkustundar
langt símtal við Pútín forseta
um helgina. Í tilkynningu frá
Hvíta húsinu kemur fram að Bi-
den hafi verið ómyrkur í máli,
sem er þá töluverð breyting frá
fyrri umræðum hans um þessi
mál og verður að telja óvíst að
Pútín leggi sama mat á sam-
talið. Símtalið gaf í öllu falli
ekki tilefni til bjartsýni, að
sögn talsmanns Pentagons.
Í gær flaug Scholz kanslari
Þýskalands til Kænugarðs til
viðræðna við Sel-
enski forseta. Í dag
er svo ætlunin að
hann haldi áfram
til Moskvu að ræða
við Pútín. Scholz
segist ætla að vera
mjög afgerandi um samstöðu
Vesturlanda komi til þess að
Rússar sendi her sinn inn í
Úkraínu. Þó er hætt við að Pút-
ín taki ekki mikið mark á orðum
Scholz, sem hingað til hefur
ekki viljað taka undir það að
Nord Stream 2-verkefnið verði
stöðvað komi til innrásar og
hefur neitað að senda Úkraínu
hergögn til að verjast yfirvof-
andi innrás.
Afstaða Þýskalands hefur
ekki verið sannfærandi og
skýrist meðal annars af því að
landið hefur komið sér í þá
stöðu að vera algerlega háð
Rússlandi um orku. Á meðan
afstaða Þjóðverja í orkumálum
breytist ekki eru allar líkur á að
þeir verði áfram tvístígandi
gagnvart yfirgangi forseta
Rússlands og að hann meti það
rétt að hann hafi lítið að óttast
úr þeirri átt.
Vestræn ríki sýna
ekki þá samstöðu
eða festu sem
æskilegt væri}
Lítt sannfærandi skilaboð
Ú
tflutningstekjur hugverkaiðn-
aðar námu tæpum 16 prósentum
af gjaldeyristekjum þjóðarinnar
árið 2020. Fátt er því til fyrir-
stöðu að hugverkaiðnaður geti
fest sig enn frekar í sessi sem ein mikilvægasta
útflutningsgrein landsins. Það er þó mikilvægt
að halda rétt á spilunum til að sú framtíðarsýn
gangi eftir. Heimur hugverkaiðnaðar er kvikur
og samkeppnin er hörð. Ísland verður ekki
meðal fremstu hugvitsþjóða heims án þess að
stjórnvöld séu á tánum og skapi hér umhverfi
sem greiðir veg frjórra frumkvöðla, sem ís-
lenska þjóðin er svo lánsöm að vera rík af. Hug-
myndirnar vantar ekki. Mitt hlutverk er að
passa að þær hljóti brautargengi.
Árið 2022 mun vanta ríflega 800 sérfræðinga
í hálaunastörf sem krefjast sérhæfðrar mennt-
unar samkvæmt nýrri greiningu Íslandsstofu.
Samkvæmt henni stefnir í 41 prósent fjölgun stöðugilda
sem krefjast sérhæfðrar menntunar milli áranna 2021 og
2022.
Sérfræðiþekking skiptir jafn miklu máli og gott stuðn-
ingsumhverfi og fjármögnunarumhverfi til nýsköpunar,
þar sem grettistaki hefur verið lyft undanfarin ár. Þegar
eru komnar fram vísbendingar um stórauknar fjárfest-
ingar í nýsköpun, hjá sprotum og fyrirtækjum sem eru
lengra komin. Það er ekki síst að þakka þeirri nýsköp-
unarstefnu og aðgerða á sviði nýsköpunar sem Sjálfstæð-
isflokkurinn hefur staðið fyrir undanfarin ár. Þar má sér-
staklega nefna hækkun á endurgreiðslum vegna
rannsókna og þróunar. Við munum halda
áfram að gera betur í umhverfi frumkvöðla hér
á landi enda mun það ýta undir frekari hag-
sæld til frambúðar.
Það vantar þó eitt púsl í þessa mynd; mann-
auðinn. Skortur er á sérfræðingum og mörg
fyrirtæki þekkja þann veruleika að þurfa að
leita eftir sérhæfðri þekkingu, menntun og
reynslu út fyrir landsteinana þegar fullreynt
er að fá Íslendinga í sérfræðistörf.
Barist er um sérfræðinga í þessum greinum
um allan heim. Staðsetning skiptir æ minna
máli og fólk getur í auknum mæli starfað hvar í
heiminum sem það vill. Fara þarf í markvissar
aðgerðir til þess að laða erlenda sérfræðinga
til landsins, til dæmis með skattaívilnunum og
að skapa eftirsóknarvert vinnuumhverfi. Til
lengri tíma þarf auk þess að hvetja ungt fólk til
að sækja sér menntun í tæknigreinum. Það
verður til að mynda gert með sérstöku hvatningarátaki
inni í menntastofnunum landsins, allt niður á grunnskóla-
stig.
Markaðssókn Íslands í útlöndum á svo ekki einungis að
sækja ferðamenn til okkar fallega lands. Ísland á líka að
vera land nýsköpunar í augum heimsins. Þar sem er gott
að sækja landið heim en líka að setjast hér að, vinna sér-
hæfð störf í góðu starfsumhverfi og fjárfesta í einstökum
tækifærum. Búa til verðmæti og festa rætur.
Við erum í dauðafæri. aslaugs@althingi.is
Áslaug Arna
Sigurbjörns-
dóttir
Pistill
800 sérfræðingar óskast
Höfundur er háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra.
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
í kynferðisbrota- og ofbeldismálum.
Til samanburðar eru tölur fyrir tíma-
bilið frá 2015. 17 börn voru á skrá
sem sakborningar vegna kynferðis-
brota og 114 vegna ofbeldisbrota.
Ólögráða brotaþolar voru 118 í kyn-
ferðisbrotamálum og 129 vegna of-
beldisbrota. Borið saman við fyrri ár
er yfirleitt um talsverða fjölgun að
ræða, stundum verulega.
Hjá Greiningar- og ráðgjafar-
stöð ríkisins biðu 226 börn á yngri
barna sviði eftir þverfaglegri grein-
ingu og 100 á eldri barna sviði. Höfðu
220 í fyrrnefnda hópnum beðið í þrjá
mánuði eða lengur og 100 í síðar-
nefnda hópnum.
Á Barna- og unglingageðdeild
Landspítalans biðu 77 börn eftir því
að komast að hjá teymum á göngu-
deildum A og B. Höfðu 59 þeirra beð-
ið lengur en þrjá mánuði. Á biðlista
eftir transteymi BUGL voru 39 börn
og höfðu 27 þeirra beðið lengur en
þrjá mánuði. Hjá átröskunarteymi
biðu 17 börn og höfðu níu þeirra verið
á lista lengur en í þrjá mánuði.
Hjá Sýslumanninum á höfuð-
borgarsvæðinu biðu 152 börn eftir úr-
lausn samkvæmt 46. grein b í barna-
lögum en hún varðar umgengni við
aðra þegar annað foreldra barns er
látið eða bæði. Höfðu 143 þeirra
beðið lengur en þrjá mánuði. Þá
biðu 8 börn eftir viðtali samkvæmt
74. gr. barnalaga en hún snýr að
liðsinni sérfræðinga í mál-
efnum barna.
Umboðsmaður barna
starfar samkvæmt lögum og
hefur það hlutverk að
standa vörð um hagsmuni,
þarfir og réttindi barna.
Fjöldi barna er á
biðlistum eftir aðstoð
„Á síðustu misserum hefur
verið aukin áhersla á snemm-
tæka íhlutun í málefnum
barna en forsenda hennar er
að börn þurfi ekki að bíða
mánuðum og jafnvel árum
saman eftir aðgengi að marg-
víslegri bráðnauðsynlegri þjón-
ustu,“ segir Salvör Nordal,
umboðsmaður barna, við
Morgunblaðið.
„Það má segja að tölurnar
sem við erum að birta komi
ekki á óvart en það er samt
sláandi þegar upplýsingarnar
eru birtar saman á einum stað
að sjá hve staðan er víða
slæm. Sjálfsagt eru skýring-
arnar fleiri en ein, meðal ann-
ars skortur á sérfræð-
ingum og á fjármagni.
Stjórnvöld þurfa að
veita upplýsingar um
hvernig þau ætla að
tryggja að börn fái
þá þjónustu sem
þau þurfa á að
halda, þegar þau
þurfa á henni
að halda,“
sagði Salvör
ennfremur.
Staðan víða
sögð slæm
BÖRN Á BIÐLISTUM
Salvör Nordal
Dæmi um biðtíma barna eftir þjónustu opinberra aðila Heimild: Umboðs-
maður barna
Þjónusta Fjöldi á biðlista Fjöldi barna sem hafa beðið lengur en 3 mánuði
Barna- og
fjölskyldustofa
Stuðlar, meðferðardeild 7 1 14%
Fjölkerfameðferð (MST) 13 11 85%
SÓK-meðferð 4 0 0%
Barnahús
Meðferð, flokkur 1 23 1 4%
Meðferð, flokkur 2 13 4 31%
Meðferð, flokkur 3 2 2 100%
Þroska- og hegðunarstöð 6-18 ára sem bíða eftir greiningu 738 544 74%
Greiningar- og ráðgjafar-
stöð ríkisins
Yngri barna-svið 226 220 97%
Eldri barna-svið 100 100 100%
Barna- og unglinga-
geðdeild LSH
Göngudeild A og B teymi 77 59 77%
Transteymi BUGL 39 27 69%
Átröskunarteymi BUGL 17 9 53%
SVIÐSLJÓS
Guðmundur Magnússon
gudmundur@mbl.is
F
jöldi barna bíður eftir
margvíslegri þjónustu
opinberra aðila samkvæmt
yfirliti sem embætti um-
boðsmanns barna hefur birt á heima-
síðu sinni. Slíkar upplýsingar hafa
ekki áður verið aðgengilegar en til
stendur að þær verði framvegis upp-
færðar reglulega. Upplýsingarnar
miðast við stöðu mála í desember síð-
astliðnum.
Einna mest sláandi er að hjá
Þroska- og hegðunarstöð biðu 738
börn á aldrinum 12 til 14 ára eftir
greiningu, þar af höfðu 544 beðið í
þrjá mánuði eða lengur.
Á meðferðardeild Stuðla voru
sjö börn á biðlista eftir þjónustu og
eitt barn beið eftir að komast að í
langtímameðferð á Lækjarbakka. Sjö
börn biðu eftir fósturforeldrum, 13
biðu eftir svonefndu MST-úrræði
sem er fyrir þau sem eiga við erfiðan
hegðunarvanda að stríða og 4 börn
biðu eftir svonefndu SÓK-úrræði sem
er sálfræðiþjónusta fyrir börn vegna
óviðeigandi kynhegðunar. Öll þessi
mál heyra undir Barna- og fjöl-
skyldustofu.
Þá biðu 38 eftir meðferð á vegum
Barnahúss, þar af 23 í flokki sem
metinn er í brýnustu þörf. Eitt
barnanna hefur þurft að bíða lengur
en þrjá mánuði eftir meðferð.
Í yfirlitinu er einnig að finna töl-
ur um fjölda ólögráða barna (þ.e.
yngri en 18 ára) sem í desember voru
með stöðu sakbornings eða brotaþola