Morgunblaðið - 15.02.2022, Qupperneq 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 15. FEBRÚAR 2022
Kaja organic, Kalmansvellir 3, kajaorganic.com,
kajaorganic@gmail.com
Byggmjólk
Eina íslenska
jurtamjólkin
Sölustaðir: Hagkaup, Fjarðarkaup, Melabúðin, Vegan búðin
Fiskkompaní, Frú Lauga, Brauðhúsið og Matarbúr Kaju á Akranesi
Hvað vinnst með
því að sparka flug-
velli úr Vatnsmýri?
Ólyginn telur að lík-
lega sé lýðræði á Ís-
landi skárra en hjá
Pútín. Sé það rétt er
vonandi enn skráð í
bækurnar að 2001
var herflugvöllur
Breta í Vatnsmýri
kosinn burt eigi síðar
en 2016 í lýðræðislegri kosningu.
Öllum, sem sækjast eftir kjöri í
Reykjavík, ber því að miða við það
ella finna sér annað að sýsla. En
svörum nú spurningunni.
Reykvíkingar eignast
öfluga miðborg
Reykjavík fékk Vatnsmýri úr
Seltjarnarneshreppi 1. janúar
1932 fyrir vaxandi borg. Landið
fór undir herflugvöll 1941 og var
svo afhent Flugfélagi Akureyrar
1946. – Borgarbúar geta loks eign-
ast öfluga nýja miðborg, eina með
öllu.
Stjórnlaus útþensla stöðvast.
Þegar Reykvíkingar endurheimta
Vatnsmýrina stöðvast skaðleg og
stjórnlaus útþensla byggðar (Ur-
ban Sprawl) á höfuðborgarsvæð-
inu (HBS). Byggðin á HBS er nú
fjórfalt víðáttumeiri og tvöfalt
óskilvirkari og dýrari í rekstri en
ella hefði orðið án flugvallar.
Pendlun minnkar. Akstur inn og
út kvölds og morgna (pendlun)
vegna umframstarfa í Vesturborg-
inni minnkar. Íbúar í nýrri mið-
borg í og við Vatnsmýri taka
smám saman við þessum störfum.
Þörf fyrir einkabílaakstur
minnkar
Þegar pendlun minnkar og
fjöldi borgarbúa getur gengið,
hjólað og tekið strætó fækkar bíl-
um á hverja 1.000 íbúa og akstur
dregst saman. Til verða tugþús-
undir núllbíla, sem menga ekkert
og kosta ekkert.
Mengun minnkar. Svifryks-
mengun af útblæstri og sliti ak-
brauta dregst saman vegna minni
aksturs en minnkar einnig með
fjölgun rafbíla.
Útblástur co2 minnkar. Kolefn-
isfótspor minnkar vegna færri bíla
og minni aksturs en einnig vegna
fjölgunar rafbíla.
Lífsgæði aukast. Fleiri borg-
arbúar njóta betra borgar-
umhverfis, meiri nándar við vinnu,
þjónustu, menntun, menningu og
afþreyingu og þeir fá aukinn tíma
til að njóta samvista, lista og
sköpunar.
Lýðheilsa batnar. Minni meng-
un, bættar neysluvenjur (skyndi-
bitar og bensínstöðvar), meiri
hreyfing og minni streita draga úr
sjúkdómum og auka lífsgæði.
Loftslagsmarkmiðin nást. Með
nýrri miðborg í Vatnsmýri og
minni akstri og losun CO2 aukast
líkur á að borg og ríki efni alþjóð-
legar loftslagsskuldbindingar í
Parísarsáttmálanum fyrir árið
2030.
Framboð byggingarlands vex.
Reykjavík endurheimtir besta
mannvistar- og byggingarland á
HBS undir þétta og blandaða nýja
miðborg fyrir 40-60.000 íbúa og
störf.
Skortáhrif húsnæðismarkaðar á
hbs hverfa. Betri tök nást á hús-
næðismarkaði og aukið gagnsæi
fæst á byggingarkostnaði og fram-
boði. Áhrif á gjaldmiðil og verð-
bólgu minnka eða hverfa.
Íbúðaframboð vex. Stöðugleiki
næst á fasteignamarkaði og mögu-
leikar skapast á að fullnægja land-
þörf fyrir íbúa og störf á HBS í
a.m.k. 20 ár. Tækifæri skapast til
að þróa byggingariðnaðinn og
lækka byggingarkostnað.
Leiguverð lækkar. Aukið fram-
boð og lægri fram-
leiðslukostnaður hús-
næðis leiðir til lægra
leiguverðs.
Rekstrarkostnaður
heimila minnkar.
Mestu munar að mörg
heimili geta fækkað
bílum sínum um einn
ef ekki tvo.
Rekstrarkostnaður
atvinnulífs minnkar.
Þegar byggðin hættir
að þenjast út og tekur
að þéttast batna skilyrði atvinnu-
rekstrar, einkum vegna auðveldari
samskipta, aðfanga og dreifingar
vöru og þjónustu.
Rekstrarkostnaður sveitar-
félagsins minnkar. Í þéttri byggð
eru innviðir hagkvæmari og skil-
virkari en í strjálli byggð, m.a.
vegna styttri gatna, stíga, veitna,
þjónustuleiða o.s.frv. Lægri út-
gjöld leiða til lækkunar útsvars.
Skilyrði almannasamgangna
batna. Í þéttri byggð vestan
Kringlumýrarbrautar skapast góð
skilyrði fyrir skilvirkar og sjálf-
bærar almenningssamgöngur, sem
verða kjarninn í góðum og ódýrari
strætó á öllu HBS.
Fleiri geta gengið og hjólað. Í
þéttri byggð eru það grundvall-
arlífsgæði og lýðheilsumál að geta
gengið, hjólað og tekið strætó í
stað þess að aka í einkabíl; tími
sparast vegna styttri leiða og
minni tímasóunar við að vinna fyr-
ir og aka of mörgum óþörfum bíl-
um.
Lofthelgin yfir nesinu end-
urheimt. Með endurheimt lofthelg-
innar yfir nesinu vestan Elliðaáa
gjörbreytast forsendur skipulags
og þróunar byggðar á 22 ferkíló-
metra (2.200 ha) svæði. Áhrif af
þéttri nýrri miðborg munu ná frá
Vatnsmýri til austurs yfir
Kringlumýrarbraut og allt að
Elliðaám.
Bætt skilyrði fyrir nýsköpun
Með því að fjarlægja flug-
brautir, sem hafa heft samskipti
Háskóla Íslands, Háskólans í
Reykjavík, Landspítala og ýmissa
hátæknifyrirtækja, verður til frjó-
samur akur sköpunar og sam-
legðar í nýrri miðborg í Vatns-
mýri. Fjórða iðnbyltingin kemst á
flug.
Einangrun rofin. Seltjarn-
arnesbær og Vesturbær Reykja-
víkur losna úr hálfgerðri ein-
angrun áratugum saman við það
að margar leiðir opnast í gatna-
kerfinu í nýrri miðborg í Vatns-
mýri.
Kjörnir fulltrúar Reykvíkinga af
landsmálalistum fjórflokksins í
borgarstjórn og á Alþingi ganga
kerfisbundið gegn almannahag.
Það hafa þeir gert árum og ára-
tugum saman með því að hunsa
brýnustu hagsmuni kjósenda
sinna, einkum varðandi herflugvöll
í Vatnsmýri. Þannig brjóta þeir
stöðugt og vísvitandi gegn grunn-
gildum lýðræðisins og gegn siða-
reglum um störf kjörinna fulltrúa.
Rökrétt er að banna landsmála-
framboð í Reykjavík á meðan mis-
vægi atkvæða viðgengst.
Að sparka
flugvelli
Eftir Örn
Sigurðsson
Örn Sigurðsson
» Fulltrúar fjórflokks-
ins í borgarstjórn
og á Alþingi ganga gegn
almannahag. Banna
ætti landsmálaframboð
í Reykjavík á meðan
misvægi atkvæða
viðgengst.
Höfundur er arkitekt, í
framkvæmdastjórn Samtaka
um betri byggð (BB).
arkorn@simnet.is
Ég hef mikla trú á
fólki. Mér er mikið í
mun að fólk fái notið
hæfni sinnar og þekk-
ingar. Ef við ætlum að
byggja upp heilbrigð
samfélög með virkri
þátttöku allra verðum
við að bera virðingu
fyrir fjölbreytni. Allir
hafa eitthvað fram að
færa og innst inni vilja
allir vera virkir þátttakendur í sam-
félaginu með því að leggja sitt af
mörkum. Við verðum því að passa
upp á að útiloka ekki hæfa ein-
staklinga frá þátttöku á vinnumark-
aði eingöngu vegna þess að þeir hafa
ekki farið „hefðbundna“ leið í lífinu.
Fyrir ekki svo mörgum árum, þegar
ég var að ljúka framhaldsskóla, var
auðvelt að fá vel launuð og spennandi
störf á almennum vinnumarkaði. Það
freistaði margra, mín þar á meðal, að
taka sér frí frá námi, öðlast starfs-
reynslu og þar með lífsreynslu, þéna
pening og jafnvel kaupa sér íbúð.
Sum okkar sneru aftur á skólabekk
að nokkrum árum liðnum, önnur
menntuðust á vinnumarkaðnum.
Öflugt þekkingarsamfélag
Samfélag okkar hefur þróast í að
verða öflugt þekkingarsamfélag og
því fylgir að kröfur um háskóla-
menntun á vinnumarkaði verða æ
meiri. Það gerir einstaklingum, sem
eru eingöngu með grunnmenntun eða
jafnvel stúdentspróf, erfiðara fyrir að
skipta um starfsvettvang. Með raun-
færnimati, hvort sem er til inngöngu í
háskóla eða til stytt-
ingar háskólanáms,
virðum við þá þekkingu
og þá reynslu sem þeir
hafa áunnið sér á vinnu-
markaði og þannig ger-
um við þeim kleift að
þróast áfram svo lengi
sem starfsorka þeirra
varir. Það getur reynst
erfitt fyrir sjálfsvirð-
inguna að þurfa að end-
urtaka nám sem ein-
staklingar hafa þegar
tileinkað sér á vinnu-
markaði með óformlegum hætti. Það
væri til mikils að vinna að geta boðið
þessum hópi styttingu á námstím-
anum, í grunnnámi á háskólastigi, þar
sem sú þekking og hæfni sem þeir
hafa aflað sér í gegnum störf sín og
reynslu af vinnumarkaði væri metin
að verðleikum; metin til raunfærni.
Það yrði þeim mikil hvatning til frek-
ara náms.
Raunfærnimat við
Háskólann á Akureyri
Í lokaverkefni mínu í meistaranámi
í menntunarfræðum við Háskólann á
Akureyri gerði ég fyrstu tilraun hér á
landi við að meta raunfærni ein-
staklings með langa sögu á vinnu-
markaði til ECTS-háskólaeininga og
þar með til styttingar háskólanáms.
Raunfærnimatið fór fram í fjölmiðla-
fræði við Háskólann á Akureyri, en
fjölmiðlafræðin er grunnnám til BA-
prófs. Um fræðilegt nám er að ræða
og því var það áskorun fyrir mats-
aðila að meta starf af almenna vinnu-
markaðnum til ECTS-eininga. Sú til-
raun tókst vel og getur verið
fyrirmynd frekari þróunar raun-
færnimats til styttingar háskólanáms
fyrir fjölda einstaklinga sem eiga eft-
ir að fá hæfni sína metna á ýmsum
sviðum. Að mínu mati ætti raun-
færnimat til styttingar náms í há-
skóla að vera jafn sjálfsagt framboð
námstækifæra hér á landi eins og
hver önnur grein í háskólanámi.
Áskorun til háskóla
Raunfærnimat ögrar vissulega
hefðbundnu námi, hefðbundinni
kennslu og hefðbundnu námsmati.
Það snýst um að meta, fordómalaust,
þá þekkingu, færni og hæfni, að hluta
til eða að öllu leyti, sem einstaklingar
hafa öðlast í óformlegu námi á vinnu-
markaði. Grunnhugmyndin er að
veita viðurkenningu á fyrra námi,
hvar, hvenær og hvernig sem það
nám hefur átt sér stað. Við spörum
fjármuni þar sem sá tími sem varið er
í skólagöngu er styttur út frá raun-
færnimatinu. Með raunfærnimati til
styttingar náms á háskólastigi og til
ECTS-eininga er þó alls ekki verið að
vega að háskólasamfélaginu á nokk-
urn hátt, draga úr vægi þess eða
gjaldfella það nám sem í boði er. Ég
skora því á háskóla að fara alvarlega
að huga að því að bjóða upp á raun-
færnimat til styttingar náms, en sam-
kvæmt tilmælum frá Ráðherraráði
Evrópusambandsins frá árinu 2012
er mælt með því að öll lönd Evrópu-
sambandsins og EFTA-landanna inn-
leiði raunfærnimat á öllum skólastig-
um, þar á meðal háskólastiginu, fyrir
árið 2018. Nú er árið 2022.
Stytting háskólanáms
með raunfærnimati
Eftir Soffíu
Gísladóttur » Það getur reynst
erfitt fyrir sjálfs-
virðinguna að þurfa að
endurtaka nám sem
einstaklingar hafa
tileinkað sér á
vinnumarkaði með
óformlegum hætti.
Soffía Gísladóttir
Höfundur er forstöðumaður
Vinnumálastofnunar á Norðurlandi
eystra og Austurlandi og MA í
menntavísindum.
Þarftu að láta
gera við?
FINNA.is