Morgunblaðið - 23.03.2022, Blaðsíða 24

24 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 23. MARS 2022
STIGA
ST5266 P
40 ár
á Íslandi
Hágæða
snjóblásarar
Fjölbreytt úrval
Askalind 4 | Kópavogi | Sími 564 1864 | vetrarsol.is
VETRARSÓL er umboðsaðili
Gulltryggð gæði
Ragnheiður Birgisdóttir
ragnheidurb@mbl.is
„Þetta er saga ungrar konu frá Pól-
landi. Á meðan hún er að ganga í
gegnum skilnað verður hún líka fyr-
ir árás ókunnugs manns. Svo hún er
í ástarsorg og áfalli. Hún notar tæki-
færið til þess að flytja til Íslands og
hefja nýtt líf langt frá vandamálum
sínum. Hér byrjar sagan,“ segir
pólski rithöfundurinn Ewa Marci-
nek um verk sitt Ísland pólerað sem
kom út fyrr í mánuðinum.
„Hún vinnur á veitingastað og þar
á hún í samskiptum við viðskiptavini.
Hún er að reyna að skilja nýja um-
hverfið sitt, læra íslensku og finna
vináttu og ást í Reykjavík.“
Verkið skrifaði Ewa á ensku og
Helga Soffía Einarsdóttir þýddi það
yfir á íslensku. Í verkinu blandast
saman tungumálin íslenska og
pólska. „Það er raunveruleiki út-
lendinga sem búa á Íslandi. Mér
finnst mjög skemmtilegt að hugsa
um það hvernig tungumálið er í
svona aðstæðum. Pólska er ekki ná-
lægt íslensku svo ég þarf oft að
semja smá sögu til þess að útskýra
fyrir sjálfri mér hvað nýtt orð á ís-
lensku þýðir.“
Leikur sér með staðreyndir
Ewa segir bókina byggja að miklu
leyti á hennar eigin reynslu. „Þetta
er mjög persónuleg saga. Ég held ég
geti sagt að þetta sé sjálfsævi-
söguleg bók. En ég nota ljóð og
prósa til þess að leika mér með stað-
reyndir og smáatriði.“ Verkið er ein-
mitt blanda af ljóðum og örsögum
sem mynda heildstæða frásögn.
„Ég skrifaði mikið af ljóðum þeg-
ar ég kom til Íslands en mig langaði
að segja meira svo ég byrjaði að
skrifa smásögur til þess að útskýra
betur. Maður getur leikið sér með
ljóðum en ég hafði meira að segja.“
Verkið hefur verið í vinnslu í að
minnsta kosti sjö ár.
„Ég byrjaði að skrifa Ísland póler-
að árið 2015, tveimur árum eftir að
ég kom til Íslands. Ég tók námskeið
í skapandi skrifum hjá angelu rawl-
ings á Borgarbókasafninu og hún
hvatti mig til að skrifa á ensku og
leika mér með íslensku. Ég var bara
nýbyrjuð að læra íslensku svo það
var skrítið en mjög fyndið og
skemmtilegt ferli.“
Verkið Ísland pólerað var sett upp
sem leikverk í Tjarnarbíói árið 2020.
Pálína Jónsdóttir bjó til leikgerð upp
úr bókinni sem þá var ekki komin út.
Þær Ewa standa saman að leikfélag-
inu Reykjavík Ensemble.
Ewa hafði sem sagt átt handritið
að Ísland pólerað til í dágóðan tíma.
Vinir hennar höfðu lengi hvatt hana
til að senda handritið til bókaforlags
en hún var efins um að verki á ensku
eftir pólskan höfund yrði vel tekið.
„Ég var smá stressuð en upplifunin
af samstarfinu á Forlaginu hefur
verið frábær. Sigþrúður Gunn-
arsdóttir, ritstjórinn minn, var bara
frábær og mér fannst ég mjög vel-
komin.“
Eins og ein stór fjölskylda
Ewa hefur verið nokkuð ötul í ís-
lensku menningarlífi undanfarið.
Fyrir utan að standa að Reykjavík
Ensemble er hún einn af stofn-
endum Ós pressunnar, útgáfu sem
hópur rithöfunda, bæði íslenskir og
af erlendum uppruna, stendur fyrir.
Ós gefur út samnefnt tímarit þar
sem finna má skrif rithöfunda á hin-
um ýmsu tungumálum.
„Við erum eins og ein stór fjöl-
skylda af rithöfundum af erlendum
uppruna. Það eru til dæmis tveir
stórkostlegir Pólverjar hérna, Mao
Alheimsdóttir og Jakub Stachowiak.
Þau skrifa bæði á íslensku.“
Ewa segist langa til að skrifa á ís-
lensku og það komi vonandi einn
daginn.
Síðastliðið ár hafa bókmenntir
innflytjenda orðið áberandi í ís-
lensku bókmenntalífi. Sem dæmi má
nefna að Mao og Jakub hlutu ný-
ræktarstyrk Miðstöðvar íslenskra
bókmennta. Ljóðabók Jakubs er
komin út en verk Mao er enn
væntanlegt.
Þá vakti verkið Pólífónía af er-
lendum uppruna mikla athygli fyrir
jólin. Það er ljóðaúrval eftir fimmtán
skáld af erlendum uppruna, en rit-
stjórn var í höndum Natösku Stolya-
rovu. Þar á Ewa nokkur ljóð. Þá
hafa skrif hennar einnig verið birt í
Tímariti Máls og menningar.
Hún segir mikilvægt að innflytj-
endur eigi sína fulltrúa í íslenskum
bókmenntum einfaldlega vegna þess
að þeir séu stór hluti samfélagsins.
„Fimmtán prósent þeirra sem búa
hér eru af erlendum uppruna. Það er
mjög mikilvægt að deila raunveru-
leika þeirra, því það er í raun raun-
veruleiki sem við deilum öll sem bú-
um hér á landi. Af hverju ættum við
að farast á mis við þessi fimmtán
prósent? Það er stór prósenta nú
þegar. “
Erfitt að snúa aftur
Ewa játar því að sagan sem sögð
er í bókinni lýsi nokkuð dæmigerðri
upplifun þeirra sem að flytja frá Pól-
landi til Íslands. „Þessi saga er
fyrsta ár þessarar konu á Íslandi og
allt er nýtt. Hún er bara að vinna, að
reyna að skilja og að reyna að finna
sinn stað hérna.“
Hún segir ástæðu þess að hún hafi
sjálf sest hér að vera frekar týpíska.
„Ég kom til Íslands til þess að vera
eitt sumar. Ég var í samstarfi við
Bíó Paradís og kom til þess að vinna
hjá bíóinu í þrjá mánuði. Og týpíska
sagan er að ég kom til þess að vera í
þrjá mánuði en ég varð eftir. Ef þú
spyrð pólska innflytjendur þá komu
flestir hingað til þess að vera hér í
stuttan tíma og vinna sér inn pening.
En eiginlega allir verða eftir.“
Svarið er einfalt þegar Ewa er
spurð hvers vegna svo sé: „Lífið er
svo gott hérna. Ekki veðrið, en lífið
er frábært. Það er erfitt að snúa aft-
ur til Póllands þegar fólk hefur lært
að búa hér og lært um menningu
landsins. Það er mjög margt mjög
gott við Ísland.“ Hún nefnir sem
dæmi femínismann sem sé áberandi
hér á landi og það félagslega öryggi
sem hér sé að finna.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Höfundurinn „Þetta er mjög persónuleg saga. Ég held ég geti sagt að þetta sé sjálfsævisöguleg bók. En ég nota ljóð
og prósa til þess að leika mér með staðreyndir og smáatriði,“ segir skáldkonan Ewa Marcinek um Ísland pólerað.
Raunveruleiki sem við deilum öll
- Ísland pólerað er skáldsaga eftir Ewu Marcinek - Pólskur rithöfundur sem hefur búið í Reykjavík
síðan 2013 - Lýsir raunveruleika konu sem flytur frá Póllandi til Íslands til þess að hefja nýtt líf
Egill Sæbjörnsson myndlistarmaður er einn sýnenda á
viðamikilli samsýningu sem var opnuð í samtíma-
listasafninu í Rómaborg í gær, Galleria Nazionale
d’Arte Moderna e Contemporanea. Á opnunardeginum
framdi Egill gjörning í formi fyrirlestursins From
Magma to Mankind en vídeóverk hans sem tengist
gjörningnum er sýnt áfram.
Egill flutti gjörninginn fyrst fyrir tveimur árum og
hefur hann verið síðan verið á nokkrum sýningum.
Yfirskrift sýningarinnar í Róm er Intertwingled –
The Role of the Rug in Arts, Crafts and Design. Á sýn-
ingunni eru verk um 60 listamanna nokkurra kynslóða, þar á meðal eftir
Ettore Sottsass, Claudio Parmiggiani, Alighiero Boetti, Eduardo Chillida,
Giorgio de Chirico, Jackson Pollock, Daniel Schwartz og Jönu Sterback.
Egill með gjörning í safni í Róm
Egill Sæbjörnsson
Á tónleikum í Heimssviðs-
tónleikaröðinni í Norðurljósasal
Hörpu í kvöld, miðvikudagskvöld, kl.
19.30 kemur fram finnski píanóleik-
arinn Johannes Piirto. Hann hefur
hlotið mikið lof gagnrýnenda fyrir
færni, frjálsan leik og dýpt í túlkun.
Piirto hefur komið fram með
þekktustu sinfóníuhljómsveitum
Finnlands, unnið með mörgum
heimsþekktum stjórnendum og
hljóðfæraleikurum og komið fram í
virtum tónleikahúsum víða. Þá hefur
hann sigrað í alþjóðlegum píanó-
keppnum.
Á dagskrá tónleika Piirtos í kvöld
eru Scape eftir Önnu Þorvalds-
dóttur, Kyllikki op. 41, Tre lyriska
stycken för piano eftir Sibelius, 4
Klaverstykker eftir Grieg og frum-
flutningur nýs verks eftir Piirto
sjálfan. Eftir hlé leikur hann svo
Kreisleriana eftir Schumann.
Heimssviðið er tónleikaröð á veg-
um Hörpu þar sem ungt tónlistar-
fólk hvaðanæva er kynnt til leiks.
Tónleikaröðin hófst síðastliðið haust
og er hluti af 10 ára afmælisdagskrá
Hörpu. Heimssviðið er styrkt af
Classical Futures Europe, í gegnum
ECHO, sem eru samtök evrópskra
tónlistarhúsa.
Ljósmynd/Kaapo Kamu
Píanistinn Johannes Piirto hefur vakið athygli fyrir hæfileika sína.
Piirto í Hörpu
- Finnski píanóleikarinn snjalli kemur
fram í Heimssviðs-tónleikaröðinni
Samtök ritdóm-
ara í Bandaríkj-
unum hafa veitt
árlegar viður-
kenningar í ýms-
um flokkum út-
gefinna bóka,
National Book
Critics Circle-
verðlaunin. At-
hygli vekur að
hið marglofaða sagnasafn After-
parties eftir Anthony Veasna So,
sem fjallar um líf Kambódíumanna
í Bandaríkjunum, var valið besta
frumraunin. So lést úr ofneyslu
fíkniefna átta mánuðum fyrir út-
gáfu bókarinnar en hann var þá 28
ára gamall.
Frank: sonnets eftir Diane
Seuss var valin besta ljóðabók
ársins, Jeremy Atherton hreppti
verðlaun fyrir bestu sjálfsævisög-
una, Gay Bar: Why We Went Out,
og Rebecca Donner er höfundur
bestu ævisögunnar að mati gagn-
rýnenda, All the Frequent
Troubles of Our Days: The True
Story of the American Woman at
the Heart of the German Resist-
ance to Hitler. Þá var The Love
Songs of W.E.B. Du Bois eftir
Honorée Fanonne Jeffers valin
besta skáldsagan og How the
Word Is Passed eftir Clint Smith
besta „óskáldaða“ frásögnin en
hún fjallar um það hvernig Banda-
ríkjamenn hafa unnið með og úr
arfleifð þrælahaldsins.
Anthony Veasna So
Frumraun
Sos best
- Höfundur látinn