Morgunblaðið - 18.05.2022, Side 13

13
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 18. MAÍ 2022
Útkall Þyrla Landhelgisgæslunnar hefur allajafna í nógu að snúast og sinn-
ir áhöfn hennar fjölbreyttum verkefnum sínum af mikilli kostgæfni.
Eggert
Dagurinn í dag er til-
einkaður konum sem
starfa í siglingum, við
sjósókn eða sjávar-
útvegi. Er það í fyrsta
sinn en Alþjóðasigl-
ingamálastofnunin,
IMO, hefur valið þenn-
an dag til þess að vekja
athygli á stöðu kvenna í
siglingum.18. maí
verður framvegis
helgaður þeim.
Hjá því verður ekki litið að jafn-
rétti er ein af grundvallarforsendum
sjálfbærni til framtíðar. Alþjóða sigl-
ingamálastofnunin, IMO, hvetur að-
ildarríki sín til að fjölga konum í sigl-
ingum og vekja athygli á mikilvægi
jafnréttis, fimmta heimsmarkmiðs
Sameinuðu þjóðanna í siglingum og
sjávarútvegi, sem á öllum öðrum
sviðum. Einkunnarorð dagsins í dag
eru: „Þjálfun, sýnileiki og viðurkenn-
ing; Brjótum niður múra starfsgrein-
anna.“
Í engri starfsstétt er jafnmikill
kynjahalli og í sjómennsku. Örfáar
konur hafa útskrifast úr skipstjórn
eða vélstjórn. Einungis 1% skip-
stjórnarmenntaðra eru konur. Til
samanburðar eru konur handhafar
tæplega 12% flugskírteina. Af 2.542
sem hafa útskrifast af lokastigi vél-
stjórnar, eru sjö konur. Það er þó ör-
lítið bjartara framundan, því nú eru
7% af nemum í skipstjórn konur.
Skýringin á miklum mun á heild-
arlaunum kynjanna í sjávarbyggðum
er ekki síst háar tekjur karla á sjó.
Samkvæmt Hagstofu voru tæp 9% af
þeim sem unnu við fiskveiðar konur.
Þær voru aftur á móti 43% af þeim
sem unnu við fiskvinnslu. Laun við
landvinnslu eru brot af því sem fólk
fær fyrir sambærilegt starf á sjó, þar
sem ríkir jafnrétti og greitt er sam-
kvæmt aflahlut.
Siglingar eiga sér ár-
þúsunda langa sögu og
eru nátengdar sögu
lands og þjóðar. Margar
konur voru meðal lands-
námsmanna, Nægir að
nefna Þuríði sundafylli
og Auði djúpúðgu.
Fram eftir öldum sóttu
konur sjóinn og margar
þeirra gátu sér gott orð,
svo sem Þuríður for-
maður. En sagan
gleymist hratt og með
vélbátavæðingu fækk-
aði þeim höndum sem
þurfti á sjó. Framlag kvenna fluttist
inn á heimilin svo siglingar urðu í
hugum flestra hefðbundið karlastarf.
Það er þó að breytast hratt.
Í nútímasamfélagi hefur tækni-
væðing leyst af hólmi mörg þau verk-
efni sem áður þörfnuðust vöðvaafls,
ekki síður á sjó en á landi. Þá hafa
orðið jákvæðar breytingar. Heimilið
er sameiginlegur vettvangur og
barnauppeldi er samfélagslegt verk-
efni. Kynjamúrar í starfsvali falla
hver af öðrum og það hafa opnast fjöl-
margir möguleikar fyrir konur til að
hasla sér völl í starfsstéttum sem áð-
ur voru nær einokaðar af körlum, þar
með talið á sjó. Meðal nýrra mögu-
leika mætti nefna skipstjórn og vél-
stjórn á skipum í ferðaþjónustu, á
þjónustubátum í laxeldi, hafnsögu,
við löggæslu á hafinu, á fiskiskipum
eða við farmflutninga. Þá eru ótalin
störfin sem eru að verða til vegna ný-
sköpunar í sjávarútvegi með full-
vinnslu aflans, líka þess sem áður var
hent og er nú ígildi gulls. Mörg tæki-
færi eru í sjávarbyggðum fyrir ungt,
vel menntað fólk, sem vert er að
vekja athygli á.
Markmið mitt með þessum skrifum
er ekki hvað síst að beina athygli
ungra kvenna að þeim fjölbreyttu
starfsmöguleikum sem eru á sjó,
hvort sem er við fiskveiðar, flutninga,
rannsóknir eða nýsköpun tengda
sjávarútvegi. Með fleiri og fjölbreytt-
ari atvinnutækifærum fyrir konur,
tryggjum við ekki einungis bætta
stöðu kynjanna, heldur rennum
sterkari stoðum undir sjávar-
byggðirnar þar sem kynjahalli hefur
verið viðvarandi vegna einhæfni
starfa. Leiða má að því sterkar líkur
að valdefling kvenna á öllum sviðum
ýti undir blómlegt samfélag, ýti undir
framleiðni og vöxt og gagnist öllum
hagsmunaaðilum, hvort sem heima
eða á alþjóðavettvangi. Við vitum að
þau fyrirtæki, sem vinna að jafnrétti,
skila betri afkomu og að fyrirtækja-
menning verður betri. Ítrekað hefur
verið sýnt fram á það að bestur ár-
angur næst þar sem kynin standa
hlið við hlið og vinna saman að mark-
miðum og árangri. Á það við í sigl-
ingum líkt og á öllum öðrum sviðum.
Því höfum við í ráðuneyti mínu und-
anfarin ár leitað leiða til að hvetja
konur til að hasla sér völl í siglingum
og sjávarútvegi undir kjörorðunum;
Fyrirmyndir, tækifæri og stuðn-
ingur. Árangur af því starfi er sýni-
legur í umfjöllun um siglingar og
sjávarútveg þar er sífellt oftar leitað í
þekkingu sjókvenna.
Ég vil hvetja stofnanir og fyrirtæki
sem hafa sjóinn að vettvangi til að
brjóta hefðir og opna dyr sínar og
skapa hvetjandi umhverfi þar sem
konur njóta jafnræðis á við karla í
störfum á sjó.
Eftir Sigurð Inga
Jóhannsson »Með fleiri og fjöl-
breyttari atvinnu-
tækifærum fyrir konur
tryggjum við ekki ein-
ungis bætta stöðu
kynjanna, heldur renn-
um sterkari stoðum und-
ir sjávarbyggðirnar.
Sigurður Ingi
Jóhannsson
Höfundur er innviðaráðherra.
Brjótum hefðir,
fleiri konur á sjó
Í stjórnmálum
skiptast á skin og skúr-
ir, líkt og í lífinu sjálfu.
Niðurstaða sveitar-
stjórnarkosninganna
síðastliðinn laugardag
var ekki sérstakt tilefni
til mikils fagnaðar fyrir
Sjálfstæðismenn þegar
litið er yfir landið allt.
En þó eru þar undan-
tekningar – glæsilegur
árangur víða um land.
Á laugardaginn var það enn og aft-
ur staðfest að Sjálfstæðisflokkurinn
er langöflugasta stjórnmálaaflið í
sveitarstjórnum – ber höfuð og
herðar yfir aðra stjórnmálaflokka.
Alls fékk flokkurinn 113 fulltrúa
kjörna í 35 sveitarfélögum þar sem
flokkurinn bauð fram. Í 21 sveitarfé-
lagi er Sjálfstæðisflokkurinn stærst-
ur, víða langstærstur og með hreinan
meirihluta. Sjálfstæðisflokkurinn
bætti við sig fylgi í 11 sveitarfélögum.
Í fyrsta skipti frá 2010 bauð flokkur-
inn fram í Húnaþingi vestra. Í sam-
einuðu sveitarfélagi, Blönduósi/
Húnavatnshreppi, fóru sjálfstæðis-
menn fram en síðast var framboð á
þeirra vegum á Blönduósi árið 2006. Í
báðum þessum húnvetnsku sveitar-
félögum gekk vel og er flokkurinn
stærstur í þessum sveitarfélögum.
Spádómar rættust ekki
Að meðaltali stóð fylgi Sjálfstæðis-
flokksins, í þeim 35 sveitarfélögum
þar sem flokkurinn bauð fram, í
36,6%. Fyrir fjórum árum var þetta
meðaltal um 40%. Fylgið minnkaði
því um tæp 3,6% frá 2018. Ekki sér-
lega góð niðurstaða en langt í frá að
geta kallast pólitískt
áfall, sem margir and-
stæðingar Sjálfstæðis-
flokksins voru farnir að
láta sig dreyma um. Að
þessu leyti stóð flokkur-
inn af sér pólitískt
gjörningaveður sem
óvildarmenn kyntu
undir með aðstoð nokk-
urra áhrifamikilla fjöl-
miðla. Spádómar um
pólitíska jarðskjálfta
rættust ekki.
Ekki þarf að fara
mörgum orðum um góðan árangur
Framsóknarflokksins, ekki síst í
Reykjavík og raunar víðar á höfuð-
borgarsvæðinu. Hvernig kjörnum
fulltrúum flokksins gengur að vinna
úr þeim árangri á eftir að koma í ljós.
Staða Framsóknarflokksins á höfuð-
borgarsvæðinu gjörbreyttist síðasta
laugardag. Á liðnu kjörtímabili var
flokkurinn aðeins með tvo kjörna full-
trúa (í Hafnarfirði og Kópavogi) en
þeir eru nú orðnir 13 talsins.
Í sveitarstjórnarkosningum hefur
staðan í landsmálum auðvitað áhrif,
þótt þau séu misjöfn og sjálfsagt oft
ofmetin. Staðbundin hagsmunamál
skipta miklu og trúverðugleiki fram-
bjóðenda vegur líklega þyngra en í al-
þingiskosningum.
En ef niðurstaða sveitarstjórnar-
kosninganna er með einhverjum
hætti mælikvarði á stöðu ríkis-
stjórnarflokkanna, þá geta þeir
sæmilega vel við unað. Á höfuðborg-
arsvæðinu eru þeir með 43 kjörna
fulltrúa af 74 (þar af er Sjálfstæðis-
flokkurinn með 29) eða tæplega sex
af hverjum tíu.
Meirihluti fellur í annað sinn
Að sama skapi hlýtur niðurstaðan
að vera umhugsunarefni fyrir stjórn-
arandstöðuna. Viðreisn ríður ekki
feitum hesti frá kosningunum eftir
harða stjórnarandstöðu á þingi. Það
litla sem flokkurinn virðist hafa áork-
að er að veita vatni á myllu Pírata í
Reykjavík. Sama má segja um Sam-
fylkinguna.
Aðrar kosningarnar í röð missir
Samfylkingin í Reykjavík, undir for-
ystu Dags B. Eggertssonar, meiri-
hluta í borgarstjórn. Frá því að hann
varð borgarstjóri árið 2014 hefur
Samfylkingin misst 11,6% – farið úr
31,9% atkvæða í 20,3% síðasta laug-
ardag. Fyrir fjórum árum náði Dagur
að setja Viðreisn undir vinstri sam-
steypuvagn sem varadekk (og Við-
reisn tekur út sína refsingu). Ekki er
hægt að útiloka að hann nái að spila
svipaðan leik á komandi dögum. Líkt
og fyrir fjórum árum yrði þá ákall
kjósenda um breytingar að engu haft.
Ná ekki eyrum
Því er ekki að neita að sjálfstæðis-
menn um allt land vonuðust til að nið-
urstaðan í Reykjavík yrði betri en
raun varð á. Flokkurinn má svo sann-
arlega muna fífil sinn fegurri í höfuð-
borginni.
Sjálfstæðismönnum hefur ekki
tekist að ná eyrum borgarbúa í mörg
ár. Í grein undirritaðs, sem birtist
hér í Morgunblaðinu 5. febrúar 2014,
fjallaði ég um stöðu Sjálfstæðis-
flokksins í höfuðborginni í aðdrag-
anda kosninga. Þar hélt ég því fram
að borgarbúar ættu erfitt með að átta
sig á því fyrir hvað sjálfstæðismenn í
Reykjavík standa:
„Á undanförnum árum hafa
borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins
gefið kjósendum misvísandi skilaboð.
Engu er líkara en að frambjóðendur
flokksins í komandi kosningum ætli
að halda því áfram. Borgarstjórnar-
flokkur og frambjóðendur Sjálfstæð-
ismanna hafa ekki komið fram sem
ein heild – samhentur hópur með
sömu sýn á framtíðina. Afleiðingin er
sú að kjósendur eru ringlaðir.“
Ég fæ ekki betur séð en að skrifin
frá 2014 eigi því miður of vel við á
kosningaárinu 2022. Reykjavíkur-
verkefni Sjálfstæðisflokksins er enn
óklárað. Þrátt fyrir það kemst enginn
flokkur með tærnar þar sem Sjálf-
stæðisflokkurinn hefur hælana í
sveitarstjórnum. Síðastliðinn laugar-
dag sannaðist enn og aftur að Sjálf-
stæðisflokkurinn er flokkur þéttbýlis
og dreifbýlis – sveitarstjórnar-
flokkurinn um allt land!
Eftir Óla Björn
Kárason
» Sjálfstæðisflokkurinn
er langöflugasta
stjórnmálaaflið í sveit-
arstjórnum – ber höfuð
og herðar yfir aðra
stjórnmálaflokka – með
113 fulltrúa kjörna.
Óli Björn Kárason
113 kjörnir fulltrúar
Fylgi Sjálfstæðisflokksins eftir sveitarfélögum
Kosningar 2022
Fulltrúar Fylgi
Akranes 3 36,1%
Akureyri 2 18,0%
Árborg 6 46,4%
Blönduós/Húnavatnshr. 4 37,7%
Bolungarvík 3 46,5%
Borgarbyggð 2 25,4%
Dalvíkurbyggð 2 32,8%
Fjallabyggð 2 32,3%
Fjarðarbyggð 4 40,6%
Garðabær 7 49,1%
Grindavík 2 24,8%
Grundarfjörður 4 52,0%
Hafnarfjörður 4 30,7%
Hornafjörður 3 38,3%
Hrunamannahreppur 3 56,5%
Húnaþing vestra 2 31,2%
Hveragerði 2 32,8%
Ísafjarðarbær 2 24,7%
Fulltrúar Fylgi
Kópavogur 4 33,3%
Mosfellsbær 4 27,3%
Múlaþing (m.v. 2020) 3 29,2%
Norðurþing – Húsavík 2 23,9%
Rangárþing eystra 3 42,4%
Rangárþing ytra 3 49,4%
Reykjavík 6 24,5%
Reyknanesbær 3 28,1%
Seltjarnarnes 4 50,1%
Skaftárhreppur 1 25,9%
Skagafjörður 2 22,8%
Snæfellsbær 4 52,9%
Suðurnesjabær 3 29,5%
Vestmannaeyjar 4 44,1%
Vesturbyggð 3 48,3%
Vogar 3 39,1%
Ölfus 4 55,9%
Samtals 113 36,65%
Höfundur er þingmaður Sjálfstæðis-
flokksins.