Morgunblaðið - 25.06.2022, Page 24

24 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 25. JÚNÍ 2022
Á netinu sé ég að
Landlæknisembættið
íslenska hefur staðið
sig mjög vel í fræðslu
um sjálfsvíg hér á
landi, um fjölda þeirra
og annað þeim tengt.
Það hefur einnig birt
ágæta leiðsögn handa
fjölmiðlum um hvernig
staðið skuli að frétta-
flutningi af slíkum at-
burðum. Það er og ekki síst, að emb-
ættið hefur birt á netinu
leiðbeiningar til fólks sem er í slíkri
sálarneyð, að sjálfsvíg er ofarlega í
huga. Loks er hjálparsími Rauða
krossins, 1717, afar dýrmætur í þess-
um efnum.
Það vekur athygli mína, að þjóð-
kirkjunnar er hvergi getið í þessum
efnum. Hún auglýsir enga hjálp.
Samt vinna prestar mikilvægt og gott
starf á þessu sviði og eiga þar langa
og farsæla sögu.
Mín eigin reynsla af þessum vett-
vangi segir mér, að stundum verði
ýmsir sálrænir erfiðleikar mönnum
ofviða af því að þeir kunna ekki að
biðja, hafa aldrei lært hvernig hægt
er að leita andlegs styrks í bæn til
Guðs, styrks sem oft vinnur krafta-
verk. Ég þekki gildi þessara hluta af
því að ég hef margsinnis orðið vitni að
því hvernig einlæg bæn brotins
manns, karls eða konu, hefur róað
hug hans, létt byrðar hans og end-
urvakið gleði hans, er hann hefur
skynjað að nýtt, ósýnilegt, andlegt afl
hefur fundið sér leið inn í líf hans og
umbreytt þar mörgu.
Þess vegna hvet ég alla til bænar og
ekki síst foreldra til að kenna börnum
sínum bænir. Ekki bara falleg vers,
heldur sýna þeim einnig hvernig þau
geti talað við Guð með sínum eigin
orðum. Það eiga þau að geta gert hvar
sem er. Ég man hve fermingarbörnin
mín voru oft hissa, er ég sagði þeim að
þau gætu farið með bæn inni á klósetti
eða í strætó á leiðinni í
skólann. Guð er alls stað-
ar, þess vegna er hægt
tala við hann hvar sem
er.
Ég tel að kirkjan
þurfi að vera sýnilegri á
þessu sviði. Það yrði
örugglega vel þegið af
almenningi, ef öðru
hvoru yrði boðið til eins
kvölds námskeiðs í
sóknum landsins um
bænahald, þar sem rætt
væri yfir kaffibolla um gagn, þörf og
framkvæmd einstaklingsbundinnar
bænar og svo fengju þátttakendur
blað með prentuðum bænum í nesti
með sér heim. Úr þeim mætti svo
velja eftir smekk.
Það barn sem hlýtur slíka leiðsögn
að heiman, eignast með henni ein-
hvern sterkasta fáanlegan skjöld til
varnar, þegar erfiðleikar lífsins knýja
dyra og verða á stundum illskeyttir.
Hver unnin barátta skapar svo auk-
inn þroska og hæfni til að verjast enn
betur í næstu orrahríð ævinnar. Allt
skapar þetta andlega sterkan ein-
stakling, sem verður fjölskyldu sinni
og samfélagi dýrmætur um leið og
hann finnur sína eigin lífshamingju.
Kristin bæn hentar þó ekki öllum
til sáluhjálpar og margir finna sér
aðrar leiðir, sem reynast þeim vel. En
ég hef séð, að oft hefur bænin bjarg-
að. Vanmetum ekki slík lífsgildi.
Leitið til prestanna ykkar ef ein-
hverjar spurningar vakna. Þeir munu
glaðir biðja með ykkur, sé þess óskað,
og koma til móts við ykkur eins og
unnt er.
Eftir Þóri
Stephensen
Þórir Stephensen
»Ég hef séð að oft
hefur bænin
bjargað. Vanmetum
ekki slík lífsgildi.
Höfundur er fyrrverandi
dómkirkjuprestur.
Bænin getur bjargað
Leirdalur 17, 260 Reykjanesbæ
Nánari upplýsingar á skrifstofu s. 420 6070 eða eignasala@eignasala.is
Glæsileg 4ra herb. neðri hæð með bílskúr og sólpalli í mjög
nýlegu tvíbýli í Dalshverfi Reykjanesbæ.
Nýr grunn- og leikskóli í göngufæri.
Jóhannes Ellertsson
Löggiltur fasteignasali
s. 864 9677
Júlíus M Steinþórsson
Löggiltur fasteignasali
s. 899 0555
Bjarni Fannar Bjarnason
Aðstoðamaður fasteignasala
s. 773 0397
Verð 74.900.000 Birt stærð 139,5 m2
Opið hús mánudaginn 27. júní kl. 17:15-17:45
Skannaðu mig
Uppistaðan í helgi-
riti okkar í kirkjunni
eru sögur, frásagnir
og upplifanir fólks af
lífinu, bæði gleði og
harmi. Hver saga gef-
ur okkur spegil til að
horfa á okkur sjálf,
tengsl okkar og líf, svo
við getum fetað okkur
áfram í þeirri trú að
við séum að ganga veg
sem færir blessun og
ljós inn líf okkar og samferðafólks-
ins. Hver saga gefur okkur færi á að
taka skref áfram, en þá verðum við
að hlusta og leyfa henni að hreyfa við
okkur.
Í dag, þegar Samtökin 78 og Þjóð-
kirkjan kynna niðurstöður verkefn-
isins „Ein saga, eitt skref“, þá verð-
um við líka að hlusta og leyfa
frásögnum af slæmu viðmóti þjóð-
kirkjunnar og presta hennar gagn-
vart hinsegin fólki að hreyfa okkur. Í
kirkjunni halda mörg að í dag sé
staðan önnur og gjörbreytt frá því
sem var, að fordómar og útilokum
tilheyri einhverri forneskju – en það
er bara rúmur áratugur síðan þjóð-
kirkjan barðist gegn einum hjúskap-
arlögum. Eins sjáum við sem til-
heyrum hinsegin samfélaginu og
störfum fyrir kirkjuna að fordóm-
arnir eru enn til staðar. Það eitt að
við í Glerárkirkju skyldum mála
regnboga við kirkjuna okkar fyrr í
sumar olli því að fólk hafði samband
til að láta vita að það myndi ekki
taka meiri þátt í safnaðarstarfi okk-
ar. Við erum ekki komin lengra en
það.
Það er kjarninn í trúarsýn okkar
að allt fólk sé skapað í mynd Guðs.
Við berum öll í okkur þennan heilaga
neista guðdómsins auk þess sem orð
og líf Jesú kenna okkur
hvernig við eigum að
mæta samferðafólki
okkar – í kærleika og
væntumþykju. Þær
sögur sem við fáum að
heyra í dag sýna okkur
að samfélag þjóðkirkj-
unnar hefur ekki verið
opið eða tekið vel á móti
öllum. Sögurnar segja
okkur frá brotnu
trausti, útilokun, sárs-
auka og vanlíðan. Því
þurfum við að hlusta.
Ef við sem reynum að fylgja Kristi í
okkar lífi og feta þann veg friðar og
kærleika sem hann boðar getum
ekki hlustað á þessar sögur og leyft
þeim að hreyfa okkur í nýja átt þá
erum við að fara á mis við boðskap-
inn. Þá erum við að tapa sjónum á
því grundvallarstefi trúar okkar að
hver einastasta manneskja sé dýr-
mæt sköpun Guðs sem eigi skilið að
vera mætt af virðingu og kærleika.
Ég fagna því að okkur sé gefið
tækifæri til að hlusta, til að meðtaka
þann skaða sem þjóðkirkjan hefur
valdið hinsegin samfélaginu og ég
vona að við leyfum okkur að eiga
hugrekkið til að taka skrefið og vera
sannarlega kirkja með opinn faðm.
Kirkja sem mætir öllu fólki af þeirri
virðingu og kærleika sem við þráum
sjálf að upplifa.
Hlustum og tökum skref í rétta
átt.
Tökum skrefið
Eftir Sindra Geir
Óskarsson
Sindri Geir
Óskarsson
» Það er kjarninn í
trúarsýn okkar að
allt fólk sé skapað í
mynd Guðs.
Höfundur er sóknarprestur
Glerárkirkju.
Skólamunastofa
Austurbæjarskóla
byggist á miklu safni
muna uppi á háalofti
skólans, sem lengi hef-
ur nýst sem góð
geymsla, en er óboðlegt
kennsluhúsnæði nema
stund og stund. Fyrst
og fremst er hún þó
byggð á ræktarsemi og
árvekni ótal stjórnenda,
kennara og starfsmanna og vænt-
umþykju gamalla nemenda. Þetta eru
í fyrsta lagi munir úr langri sögu skól-
ans, en í öðru lagi gjafir til Hollvina-
félags Austurbæjarskóla frá nem-
endum og erfingjum látinna kennara.
Þar má nefna hluti úr fórum rithöf-
undarins Stefáns Jónssonar, einnig
sýnishorn frá upphafi vinnubók-
argerðar á Íslandi, en vagga hennar
var í Austurbæjarskólanum. Þeir grip-
ir eru þjóðargersemi. Helgi Grímsson,
sviðsstjóri skóla- og frístundasviðs,
hefur engan rétt til að ráðstafa þeim
gjöfum eitt eða neitt. Þeir eru eign
Hollvinafélags Austurbæjarskóla.
Skólamunastofan raungerir
menntastefnu Reykjavíkurborgar
með afar skýrum hætti. Þar segir:
„Aðgengi að menningararfi eru lífs-
gæði og grundvöllur þekkingar, virð-
ingar og aukins skilnings á fortíð og
samtíð. Reykjavíkurborg leggur
rækt við verndun menningararfs.“
Enn fremur: Reykjavík „vill skapa
rými fyrir hið óvænta og ótamda“.
Skólamunastofan er einmitt sjálfs-
prottin, óvænt og ótamin. Svo vitnað
sé í lýðræðisstefnu Reykjavíkur segir
þar, að miðað sé að því „að efla lýð-
ræðislega þátttöku borgarbúa og
formgera enn frekar möguleika íbúa
til þess að hafa áhrif á málefni sem þá
varða. Forsenda fyrir farsælli
ákvarðanatöku um borgarmálefni eru
vandaðar upplýsingar, víðtæk þátt-
taka og samtal fulltrúa mismunandi
sjónarmiða.“ Það er einhver grund-
vallarmisskilningur hjá Helga Gríms-
syni að hann geti ráðið örlögum
Skólamunastofunnar með samtölum
við aðra embættismenn. Það gera
kjörnir fulltrúar í samstarfi við stjórn
Hollvinafélagsins og fleiri aðila í anda
lýðræðisstefnunnar. Sú
aðferð er „forsenda fyrir
farsælli ákvarð-
anatöku“. Helga ber ein-
ungis að hrinda í fram-
kvæmd þeim
ákvörðunum sem kjörn-
ir fulltrúar taka að lok-
um. Ekki stjórnar hann
borginni. Hvað aðkomu
skólastjóra varðar er
rétt að minna á auglýs-
ingu um stöðu hans frá
2014, en þar er m.a. leit-
að „að einstaklingi sem getur veitt
skólasamfélaginu faglega forystu á
lýðræðislegan hátt og leitt skólann
inn í framtíðina með virðingu fyrir
ríkri menningarlegri arfleifð“. Enn
fremur „að starfið byggist á sterkum
hefðum“. Mér sýnist skólastjórinn
hafa dæmt sig úr leik með því að
hirða ekki um hefðirnar og annað
sem minnir á sögu skólans. Þar vottar
ekki fyrir virðingu.
Eitt af meginhlutverkum Hollvina-
félagsins er að halda utan um þessa
sögu. Austurbæjarskólinn er fyrsta
húsið í Reykjavík sem kynt er með
heitu vatni úr iðrum jarðar. Fyrsti
græni skólinn? Sjálfbærni er lykilorð í
allri stefnu stjórnvalda. Varla eru
plastblómin á göngum skólans hluti af
grænum skrefum Reykjavíkurborgar,
eða hvað? Hvað varðar orð Helga
Grímssonar í Morgunblaðinu 21. júní
sl. um að Austurbæjarskólann sár-
vanti pláss fyrir tölvur og þvíumlíkt er
vert að rifja það upp, að eftir ár flytur
unglingadeild skólans yfir í Vörðuskól-
ann. Þá losnar öll norðurálman. Skól-
ann vantar ekkert pláss nema kannski
um stundarsakir. Reyndar er heilli
kennslustofu splæst á námsráðgjaf-
ann, önnur er einungis notuð sem
fundaherbergi. Spennistöðin sem skól-
inn hefur afnot af á skólatíma stendur
ónotuð. Það mætti nýta það húsnæði
til einhvers. Fundi mætti halda uppi á
lofti í Skólamunastofunni. Allir hefðu
gott af hreyfingunni, sem myndi bæta
„heilsu og vellíðan á öllum æviskeið-
um“, eins og segir í lýðheilsustefnu
borgarinnar. Helgi Grímsson virðist
hins vegar alltaf hafa haft horn í síðu
Skólamunastofunnar, sem er ein-
kennilegt, þar sem hann er gamall
skáti eins og Arnfinnur Jónsson, fyrsti
formaður Hollvinafélagsins, en einnig
gamall nemandi Guðmundar Sighvats-
sonar, annars formanns félagsins.
Hvað gengur honum til?
Hvað framtíðina varðar ætti Skóla-
munastofan tvímælalaust að verða
grunnur að Skólamunasafni Reykja-
víkur, sem aftur yrði hluti af Borg-
arsögusafni. Þá þyrfti gott húsnæði
með aðgengi fyrir alla, starfsfólki
sem hugsar á skapandi hátt og virkri
safnakennslu þar sem börn geta
handleikið gamla muni og kennslu-
tæki. Með því að fara höndum um
hlutina öðlast skilningur á eðli þeirra.
Þess vegna þarf að vera nóg til af
munum og bókum. Einnig gætu eldri
borgarar átt þarna unaðsstundir, alz-
heimersjúklingar kveikt á perunni í
kunnuglegu umhverfi, kynslóðirnar
unað sér saman. En Austurbæj-
arskólinn sjálfur er líka ígildi safns.
Svo merkileg er þessi bygging, að
saga hans þarf alltaf að vera sýnileg
og nemendur meðvitaðir um hana.
Annað er ekki í boði.
Boltinn er hjá Framsókn-
arflokknum. Þaðan koma um þessar
mundir menningarmálaráðherra,
barnamálaráðherra, formaður skóla-
og frístundaráðs og verðandi borg-
arstjóri. Dugnaðarforkurinn Sigrún
Magnúsdóttir hefði rúllað þessu
verkefni upp ein. Varla vilja hin fjög-
ur verða eftirbátar hennar. En í milli-
tíðinni: Ekki setja munina ofan í
kassa, sem settir verða í geymslu úti í
bæ. Látið Skólamunastofuna í friði
þangað til verðugt húsnæði finnst.
Annars gerist ekkert og munirnir
gleymast.
Eftir Pétur Hafþór
Jónsson
Pétur Hafþór Jónsson
» Skólamunastofa
Austurbæjarskóla
ætti að verða grunnur
að Skólamunasafni
Reykjavíkur, sem hluti
af Borgarsögusafni í
húsakynnum með að-
gengi fyrir alla.
Höfundur situr í stjórnum Hollvina-
félags Austurbæjarskóla og Íbúa-
samtaka miðborgarinnar.
peturhafthor@icloud.com
Skólamunastofa
Austurbæjarskóla