Morgunblaðið - 19.07.2022, Blaðsíða 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 19. JÚLÍ 2022
Hágæða
vinnuföt
í miklu úrvali
Sérmerkjum fyrir fyrirtæki
Mikið úrval af öryggisvörum
Verkfæri og festingar
vinnuföt fást einnig í
HAGI ehf • Stórhöfða 37 • 110 Reykjavík • S. 414 3700 • hagi@hagi.is • hagi.is • Hagi ehf HILTI
Opið: 8-18 virka daga – 10-12 laugardaga
Þjóðkirkja Íslands er
sögð vera í lægð nú um
stundir. Þeim, sem
stofnaði hana í önd-
verðu, mun þó ekki
verða skotaskuld úr að
reisa hana við að nýju,
þegar Honum líst.
Borin von?
Frá fyrsta degi var
staða kirkjunnar álitin
hæpin, að ekki sé meira sagt. Tólf
menn af alþýðustétt höfðu fengið þau
fyrirmæli að prédika, að Jesús frá
Nasaret væri Kristur, að heittrúar-
maður, sem tekinn hafði verið af lífi,
væri Guðs sonur og að Honum, sem
hafði dáið yfirgefinn og vanmáttugur
fyrir allra augum, væri gefið allt vald
á himni og jörðu. Þetta skyldu þeir
prédika í borg, þar sem meistara
þeirra hafði þegar verið hafnað, boða
það meira að segja fólki, sem hrópað
hafði: „Krossfestu, krossfestu.“ Allir
skynsamir menn hlutu að sjá, að slíkt
verkefni hlaut að vera vonlaust frá
upphafi.
Dauðann sigraði fyrir oss
Og þó lánaðist þetta! Allt svarta-
gallsraus manna datt dautt. Hér var
nokkuð að verki, sem stjórnmála-
menn og fyrirfólk var ekki vant að
taka með í reikninginn. Þessa þáttar,
sem mönnum sást yfir, hafði Gam-
alíel gamli beðið Ráðið að minnast,
þegar hann sagði íhugandi: „Sé þetta
ráð eða verk frá mönnum, verður það
að engu, en sé það frá Guði, þá megn-
ið þér ekki að yfirbuga þá. Og það má
eigi verða, að þér berjist við sjálfan
Guð.“
Kirkja vors Guðs er gamalt hús
Þá og því aðeins er hægt að pré-
dika, að líflátinn spá-
maður hafi sigrað dauð-
ann, að hann hafi í raun
og sannleika sigrast á
dauðanum. Og þá og því
aðeins er hægt að fara á
stúfana og gera fólk að
lærisveinum hans, að
hann sé í raun og sann-
leika Herra lifenda og
dauðra. Þetta er hið
mikla tækifæri kirkj-
unnar – og raunar hinn
eini valkostur hennar:
Að trúa á hinn upprisna
Drottin sinn, ganga án vafninga í
þjónustu hans, boða orð hans klárt
og kvitt, og án þess að draga nokkuð
undan, eða eins og segir í vígsluheit-
inu „að prédika Guðs orð hreint og
ómengað, eins og það er að finna í
hinum spámannlegu og postullegu
ritum og samkvæmt vitnisburði vorr-
ar evangelísk-lúthersku kirkju í játn-
ingum hennar“. Og sinna verki
Drottins óttalaust, jafnvel þótt það
kosti, að við „mótumst eftir honum í
dauða hans“. Öll tilvist kirkjunnar
byggist á þessu undri: að hann, sem
var dáinn, er risinn upp frá dauðum
og er nú með þeim, sem honum heyra
til, alla daga – allt til enda veraldar-
innar. Og kirkjan er sjálf hluti af
þessu kraftaverki.
Guðs mun þó bygging ei hrynja
Kirkjan væri ekki til, ef kraftur
upprisu Krists væri ekki að verki í
henni. Þegar Kristur reis upp frá
dauðum, hófst nýtt tímabil, hvorki
meira né minna. Í fyrsta lagi náði
saga heimsins í raun lokamarki sínu.
Þegar líkami Krists, sem var særður,
blóði storkinn og líflaus, með þorn-
aðan rómverskan hráka í andlitinu,
kom út úr gröfinni ummyndaður að
nýju, hafði hin fallna og forgengilega
sköpun í fyrsta sinn náð „dýrðarfrelsi
Guðs barna“. Þessi nýi veruleiki,
þegar dauðinn var uppsvelgdur af líf-
inu, er lokamark gjörvallrar verald-
arsögunnar. „Vér væntum eftir fyr-
irheiti hans nýs himins og nýrrar
jarðar, þar sem réttlæti býr,“ segir
postulinn um það mál. Þessi endur-
fæðing, sem umbreytir öllu, og þar
sem hið dauðlega uppsvelgist af lífinu
og þetta hið forgengilega hefur
íklæðst óforgengileikanum, sú end-
urfæðing hefur nú ræst og er orðin
að veruleika í upprisu Jesú Krists,
frelsara vors. Í þessum punkti, og
honum einum, hefur lífið nýja nú
þegar opinberast í þessum hverfula
heimi. En hinn sami kraftur er og alls
staðar að verki í leyndum. Þar sem
heimurinn eignast hlutdeild í lífi
Krists, er það undir formerki leynd-
ardóms Guðs.
Börn sín vill hún Kristi klæða
Þar sem hinn upprisni er, þar er og
lífið nýja. Í veröldinni miðri, þeirri
veröld, sem er undirorpin illsku,
þjáningu, ósigrum, – þar er kraftur
upprisunnar að verki. Enn þá er
hann samt hulinn og verkar í leynd-
um, alveg á sama hátt og guðdómur
Krists var falinn undir mannlegu
gervi hans. En þessi kraftur er samt
óvefengjanlega til staðar. Hann tek-
ur á sig mynd, sem hver maður getur
séð og hvert eyra getur heyrt. Þessi
ytri mynd er Orðið, sakramentið,
guðsþjónustan, söfnuðurinn, emb-
ættið. Allt það, sem hinn upprisni
gerir, allt það, sem hann dregur til
sín, allt það, sem hann réttlætir og
helgar, allt það, sem hann með ein-
hverjum hætti notar sem farveg fyrir
náð sína, náðarmeðalið, allt er það
gegnsýrt af hinum leyndu kröftum
upprisunnar. Og samnefnari alls
þessa, þessa nýja lífs upprisunnar í
hinum gamla heimi syndarinnar og
dauðans, – það er hin heilaga, al-
menna kirkja.
Stöndum vörð um þjóðkirkju Ís-
lands!
Íslenska kirkjan
Eftir Gunnar
Björnsson » Samnefnari þessa
nýja lífs uppris-
unnar í hinum gamla
heimi syndarinnar og
dauðans, – það er hin
heilaga almenna kirkja.
Gunnar Björnsson
Höfundur er pastor emeritus.
Grunnt er á Vísinda-
grunni
gruggugt í viskunnar
brunni
þó karlarnir kunni að
keppa við Unni
kannski þeir fari frá
hlunni.
Þau eru orðin
nokkuð mörg, sumrin
sem stórhvelin náðu
að éta meira en millj-
ón tonn af þorski úr árgangi sem
byrjaði með um 200 þúsund tonn-
um. Af hrognum og sviljum. Þetta
gerist þó eingöngu ef skilyrði ljós-
tillífunar eru sæmileg. Það hlýtur
að teljast mikið afrek hvalanna að
ná að veiða 500% af ĺífmassa ár-
gangs þorsks á innan við hálfu ári
án þess að það ylli miklum skaða
fyrir vísitölu eins árs þorska eða
hefði teljandi áhrif á nýliðafjöldann
tveimur árum síðar. Ef hvalirnir
væru íslenskir menn væru þeir
örugglega búnir að fá fálkaorðuna
fyrir afrekið að sýna fram á að
hægt er að veiða 500% úr árgangi
sem hefur náttúrulegan dánar-
stuðul 99,8% með skekkjumörkum
upp á 0,2% frá hrognum til eins
árs. Árangur árgangsins að lifa af
tæp 600% afföll af lífmassa sínum
hlýtur þó að vera enn meiri. Að-
eins einn árgangur þorsks hefur
hærri náttúrulegan dánarstuðul en
fyrsta árs þorskar og það er síð-
asta árið sem þorskar lifa í við-
komandi árgangi en þá er stuðull-
inn 100% með 0,0%
skekkjumörkum.
Fiskifræðingar hafa valið að
nota fastan náttúrulegan dánar-
stuðul í útreikningum sínum á
stofni sem stundar sjálfrán þegar
við á og þar sem skörun árganga
getur verið mjög breytileg. Þeir
völdu um 20% stuðul og byggja
mat sitt á áhrifum veiða á stofn-
stærð á þeirri tölu. Einnig notuðu
þeir þessa tölu í aldurs/aflagrein-
ingar árganga þannig að hugsan-
legar breytingar á náttúrulegum
dánarstuðlum koma allar fram sem
vitlausir bíómassar í endanlegum
stofnformum þeirra og gerir þau
ónothæf til skilnings. Auk þess
virðast þeir neita að horfast í augu
við að auknar veiðar lækki
náttúrulega stuðulinn. Fiskifræð-
ingar stunduðu áratugum saman
smáfiskavernd til að
byggja upp öldrun í
þorskstofninum og
reyna að fá mikið af
stórum fiski sem ódýrt
er að veiða fyrir stór-
útgerðina. Þeir notuðu
reglur sem lokuðu
veiðum þegar viðkom-
andi smáfiskaárgangur
var stórt hlutfall af
afla en létu sig litlu
varða örlög þeirra sem
varla sáust sökum
fæðar.
Þótt ég leyfi mér að blanda sam-
an lífmassa og stakafjölda í ofan-
greindum samanburði ætti hann að
duga til að bera saman aðferðir
náttúrunnar og Hafró fyrir þá sem
vilja skilja stöðuna.
Allir sem koma nálægt sjávar-
útvegi þurfa að gera sér grein fyr-
ir að jafn mikil ábyrgð fylgir því
að vernda stofn eða stofnhluta og
að veiða hann. Allt kjaftæði um
sjálfbærar veiðar er innihaldslaust
orðagjálfur nema það sé viður-
kennt. Einfalda reglan er sú að ef
þú veiðir gerir þú þeim gagn sem
eru neðar í fæðukeðjunni en þeim
ógagn sem eru ofar. Ef þú verndar
gerirðu þeim gagn sem eru ofar í
fæðukeðjunni en þeim ógagn sem
eru neðar. Sjálfsagt er að hafa
frjósemisþætti í huga þegar það er
metið. Verndarstefna Hafró hefur
þó reynst hernaður gegn nýliðun
þorskstofnsins ef árangur og stærð
hrygningarstofns eru höfð í huga.
Ekki veit ég hvort hvalir nota
stuðla og vísitölur en hitt sýnist
mér augljóst að þeir standi ís-
lenskum fiskifræðingum og erlend-
um kollegum þeirra miklu framar
hvað varðar skilning á orkunýtingu
lífríkisins í hafinu enda hafa þeir
haft mun lengri tíma til að öðlast
hann.
Um vísitölur og
dánarstuðla
Eftir Sveinbjörn
Jónsson
Sveinbjörn
Jónsson
» Allir sem koma ná-
lægt sjávarútvegi
þurfa að gera sér grein
fyrir að jafn mikil
ábyrgð fylgir því að
vernda stofn eða stofn-
hluta og að veiða hann.
Höfundur er sjómaður
og ellilífeyrisþegi.
svennij@simnet.is
Það nýjasta frá
Svandísi Svavars-
dóttur í strandveið-
unum er að hörfa.
Hún ætlar að leggja
fram frumvarp í
haust og taka upp
svæðaskiptingu á
kvóta strandveiðanna
á nýjan leik. Kerfi
sem var meingallað,
kerfi sem hvatti
strandveiðisjómenn
út, hvernig sem viðraði, til að ná í
eitthvað af kvótanum. Þá var
nefnilega ákveðið magn sett á
strandveiðar, sem var svo skipt
jafnt á milli svæða og deilt á mán-
uðina. Sem leiðir til þess að ef ein-
hver afkoma á að nást keppast
menn við að róa stíft fyrstu dag-
ana meðan til er afli. Það voru
aldrei fleiri en 5-7 dagar sem
menn náðu á þeim svæðum þar
sem fjöldi báta var mestur. Það er
alltaf verið að búa til
kerfi sem svo leiða til
ójafnaðar og sundr-
ungar.
Væri ekki skyn-
samlegra að gefa
strandveiðar bara
frjálsar og þá eru
menn ekki að stefna
sjálfum sér og öðrum í
nein óefni. Þá væri
hægt að endurvekja
ljómann sem var yfir
höfnum landsins, þeg-
ar enginn trillusjó-
maður reri nema þegar blíða var á
miðunum.
Nei, það vill Svandís ekki, held-
ur ala á grófri mismunun og ójöfn-
uði.
Er Svandís að
skíta í nytina sína?
Eftir Hjört Sævar
Steinason
Hjörtur Sævar
Steinason
» Afturför Svandísar
ráðherra!
Höfundur er sjómaður.
hjortur@jakinn.is
ÞÚ FINNUR ALLT Á FINNA.IS
VANTAR ÞIG PÍPARA?