Morgunblaðið - 27.07.2022, Blaðsíða 11

FRÉTTIR 11Erlent
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 27. JÚLÍ 2022
HURÐIR
Tunguháls 10, 110 Reykjavík, sími 567 3440, vagnar@vagnar.is, vagnar.is
• Stuttur afhendingartími
• Hágæða íslensk
framleiðsla
• Val um fjölda lita í
RAL-litakerfinu
• Vindstyrktar hurðir
Bílskúrs- og iðnaðarhurðir
Iðnaðarhurðir
Iðnaðarhurðir með gönguhurð
Bílskúrshurðir
Hurðir í trékarma
Tvískiptar hurðir
Smíðað eftir máli
Fyrsta flokks þjónusta og ráðgjöf
B E R N H A R Ð
L A X D A L
Skipholti 29b • S: 551 4422
LAXDAL er í leiðinni
Sumar-
útsala
Skoðið
netverslun
laxdal.is
40-70%
afsláttur
Mannfall á þriðja hundrað hefur orðið í gengjaátökum í
haítísku höfuðborginni Port-au-Prince á tíu daga tíma-
bili. Þetta sýna tölur sem Sameinuðu þjóðirnar hafa
gert opinberar. Geisar vargöldin hve harðast í Cité So-
leil-hverfinu þar í borginni en þar berjast glæpagengi
um tögl og hagldir. Eftir því sem Sameinuðu þjóðirnar
greina frá, hafði helmingur hinna föllnu engin tengsl
við gengjastarfsemi. Þá hafa stöðugir skotbardagar
hindrað mataraðföng, auk þess sem drykkjarvatn fer
að verða af skornum skammti í borginni. Auk 209 lát-
inna hafa 254 hlotið skotsár síðustu daga.
GLÆPAGENGI BERAST Á BANASPJÓT Á HAÍTÍ
Hart barist á götum Port-au-Prince
Lögregla ekur um
og safnar bensíni.
Rússar hyggjast
koma sér upp eig-
in geimstöð og
munu þeir yfir-
gefa Alþjóðlegu
geimstöðina árið
2024. „Við mun-
um áfram sinna
öllum samnings-
skyldum okkar
við samstarfsaðil-
ana en ákvörð-
unin um að yfirgefa stöðina eftir árið
2024 hefur verið tekin,“ segir Júrí
Borisov, forstjóri rússnesku geim-
ferðastofnunarinnar Roskosmos, en
honum var tilkynnt um téða ákvörð-
un á fundi með Vladimír Pútín Rúss-
landsforseta.
Aukin samvinna frá 1991
Þetta kemur Jeremy Grunert maj-
ór lítið á óvart, lektor í lögfræði við
Háskóla bandaríska flughersins. „Að
Bandaríkjunum frátöldum er Rúss-
land eina ríkið með aðild að Al-
þjóðlegu geimstöðinni sem er fært
um að senda fólk út í geiminn,“ segir
Grunert, en Rússar þurfi að tilkynna
Bandaríkjamönnum auk annarra að-
ildarþjóða formlega um brotthvarfið.
„Veigamikill þáttur í því að Rúss-
um var boðin þátttaka í Alþjóðlegu
geimstöðinni var þróuð geim-
ferðaáætlun þeirra,“ segir Grunert
en eftir fall Sovétríkjanna árið 1991
tókst æ meiri samvinna með Banda-
ríkjamönnum og Rússum á sviði
geimferða í kjölfar áratuga kapp-
hlaups.
RÚSSLAND
Yfirgefa Alþjóðlegu
geimstöðina 2024
Alþjóðlega geim-
stöðin árið 2007.
Atli Steinn Guðmundsson
atlisteinn@mbl.is
„Nú er lögregla farin að óttast svo
mjög að gera mistök að hún er farin
að líta í hina áttina þegar hún verð-
ur ungs fólks í fíkniefnaneyslu vör,“
segir Unn Alma Skatvold, formaður
Landssambands lögreglumanna í
Noregi, í samtali við Morgunblaðið.
Til umræðu er óvissa norskrar
lögreglu um hvaða reglur gildi um
haldlagningu fíkniefna í landinu í
kjölfar þriggja dóma Hæstaréttar í
vor. Hefur sektum fyrir vörslu fíkni-
efna á landsvísu fækkað úr 2.245
vorið 2018 niður í 451 nú í vor það
sem af er ári enda kveður Skatvold
óvissuna slíka að lögreglumenn ótt-
ist að fá á sig kærur fyrir að aðhaf-
ast í fíkniefnamálum.
Í dómunum þremur sló Hæsti-
réttur því föstu að þegar grunur um
sölu efna lægi ekki fyrir skyldu
neysluskammtar allt að fimm
grömmum af amfetamíni, kókaíni og
heróíni vera refsilausir í fórum ein-
staklinga sem háðir eru efnunum.
Óska skiljanlegra útskýringa
„Ríkissaksóknari Noregs gaf út
leiðbeiningareglur 9. apríl í fyrra
um hvernig standa bæri að fíkni-
efnamálum er upp kæmu meðal
þeirra sem misnotuðu fíkniefni. Þær
fjölluðu einkum um leit og haldlagn-
ingu,“ heldur Skatvold áfram og
segir frá því að lögregluþjónar á öll-
um starfsstigum greini nú frá óvissu
sinni í kjölfar dómanna í vor.
„Við óskum nú eftir því að þessi
mál verði útskýrð almennilega svo
mönnum og konum í lögreglustörf-
um verði gert kleift að sinna störf-
um sínum af öryggi,“ segir formað-
urinn enn fremur. Umræddur vafi
sprettur þó ekki af dómum Hæsta-
réttar sjálfum heldur nýjum leið-
beiningum ríkissaksóknara frá 13.
maí í vor, í kjölfar dómanna.
Þykja þær hinar loðnustu svo sem
sá liður þeirra þar sem lögreglu-
mönnum er gert að leggja mat á
hvort fólk, sem tekið er með fíkni-
efni í vörslum sínum, teljist háð efn-
um. Segir þar: „Þegar viðmiðum,
um hvort líta beri svo á að grunaði
sé háður fíkniefnum, er ekki til að
dreifa er heimilt að ganga út frá því
að viðkomandi sé ekki háður fíkni-
efnum.“
Telja fíkniefni lögleg
Ekki tekur betra við í næsta lið
leiðbeininganna: „Þegar viðmiðin
um fíkn eru til skoðunar skal vafi
metinn grunaða í hag. Vandlega ber
að meta þær aðferðir sem nýttar eru
til ákvörðunar um fíkn grunaða í
ljósi sönnunarstöðu og áhrifa þessa
þáttar á vænta refsingu.“
Að mati Landssambands norskra
lögreglumanna er laganna vörðum
nánast bundinn myllusteinn um háls
með slíkum viðmiðunarreglum sem
leitt hefur til framangreinds hraps í
tölfræði fíkniefnamála með tilheyr-
andi áhrifum á væntingar ungra
neytenda sem fæstir teljast orðnir
harðir fíklar. Það þurfa þeir þó að
vera til að njóta refsileysis Hæsta-
réttar í smáskammtamálum og
þetta á lögregla að úrskurða um.
„Afleiðingin er að ungmenni telja
nú í æ ríkari mæli að fíkniefni séu
lögleg. Ódulin neysla þeirra sýnir
það, auk þess sem færri fá þá aðstoð
frá heilbrigðiskerfinu sem þeir
þyrftu að fá,“ segir Skatvold og
bendir á að lögregla snúi sér heldur
að öðrum málum en að fá á sig kær-
ur eða óvægna umfjöllun samfélags-
miðla.
Ákærufulltrúar norskra lögreglu-
embætta kveðast einnig velkjast í
vafa við túlkun leiðbeininga sak-
sóknaraembættisins og ræddi for-
maður stéttarfélags þeirra, Politij-
uristene, við norska ríkisútvarpið
NRK um málið. „Það sem við fáum
að heyra frá okkar fólki er að því
þyki mjög krefjandi að vita hvar
þessi mörk liggja,“ segir formað-
urinn, Are Skjold-Frykholm, og
bætir því við að lögreglan eigi í
vandræðum með að meta hvenær
hún á að aðhafast.
Þarf enn meiri tíma og orku
„Leit á fólki, taka þvagsýna, lík-
amsleit og fleira í þá áttina,“ nefnir
hann sem dæmi og játar fúslega að
oftar en ekki sé betra að gera ekki
neitt en brjóta hugsanlega á rétti
þess eða þeirra sem afskiptin eru
höfð af. Varar Skjold-Frykholm
sterklega við þróuninni í mála-
flokknum.
„Við erum að tala um skipulagða
glæpastarfsemi og höfuðpaura,
kaup og sölu svo mér þykir þróunin
ákaflega sorgleg,“ segir hann og
biðlar til stjórnmálamanna að leggja
skýr mörk þess hvað teljist löglegt
og ekki löglegt.
Jørn Sigurd Maurud ríkissak-
sóknari telur hins vegar nýju leið-
beiningarnar skýrar og lýsir óþol-
inmæði sinni við NRK: „Ég sé að ég
þarf að nota enn meiri tíma og orku
í að útskýra fyrir lögreglunni hvað
er gildandi réttur og hvað ég ætlast
til þess að hún geri og geri ekki,“
segir Maurud og kveðst hafa eytt
óratíma í verkefnið síðasta árið.
„Mér finnst þetta dálítið undarlegt,“
segir saksóknari að lokum.
Tvístígandi í kjölfar nýrra dóma
- Norsk lögregla veit ekki hvar hún stendur í fíkniefnamálum - Hæstiréttur dæmir neysluskammta
refsilausa fíklum - Loðið orðalag í leiðbeiningum saksóknara - Vilja geta sinnt störfum af öryggi
Ljósmynd/Erik Inderhaug/Politiforum
Ófremdarástand Unn Alma Skatvold, formaður Landssambands lögreglumanna, kveður ótækt að lögregla forðist að taka á málum vegna loðinna reglna.