Morgunblaðið - 06.09.2022, Qupperneq 13

FRÉTTIR 13Erlent
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 6. SEPTEMBER 2022
Úígúra-skýrsla Michelle Bachelet,
fráfarandi mannréttindafulltrúa
Sameinuðu þjóðanna, hefur vakið
sterk viðbrögð víða um heim, en hins
vegar bólar ekki enn á neinum refsi-
aðgerðum í kjölfar hennar. Í skýrsl-
unni var lýst skelfilegum mannrétt-
indabrotum en þó fyrir þeim séu ekki
skjalfestar og óyggjandi sannanir,
segja Sameinuðu þjóðirnar að þær
séu trúverðugar og lýsi glæpum gegn
mannkyni.
Kommúnistastjórnin í Kína hefur
vísað skýrslunni á bug en hún reyndi
allt sem í hennar valdi stóð til þess að
koma í veg fyrir útgáfu hennar. Út-
gáfu skýrslunnar var margfrestað ár-
um saman og miklar orðalagsbreyt-
ingar gerðar á henni um stórt og
smátt.
Í skýrslunni var ekki rætt um
„þjóðarmorð“ í þessu samhengi, líkt
og mannréttindasamtök og stjórn-
völd í Bandaríkjunum, Bretlandi,
Kanada og ýmsum fleiri ríkjum (ekki
þó Íslandi) hafa gert.
Þar er hins vegar lýst fjöldahand-
tökum, pyntingum, nauðgunum,
þvinguðum ófrjósemisaðgerðum,
þrælkunarvinnu, nauðungarflutn-
ingum og margvíslegri niðurlægingu
annarri.
Kommúnistastjórnin í Peking hef-
ur látið handtaka meira en milljón
manns, aðallega Úígúra en ýmis
þjóðarbrot önnur. Undanfarin ár hef-
ur mikill fjöldi fangabúða verið reist-
ur undir fólkið, en börn þess skilin
eftir á vergangi.
Stjórnvöld segja hina föngnu að-
eins gangast undir tímabundna „end-
urmenntun“ og segja aðgerðunum
ætlað að stemma stigu við framgangi
öfgahópa og hryðjuverka. Flest
bendir þó til þess að æ fleiri hafi verið
varanlega hnepptir í fangelsi.
AFP/Victims of Communism Mem.Found.
Xinjiang Ásakanir um mannrétt-
indabrot eru sagðar trúverðugar.
Glæpir gegn mannkyni í Kína
- Ljótur listi mannréttindabrota Kína gegn Úígúrum
- Ásakanir um pyntingar, nauðganir og ófrjósemisaðgerðir
Að minnsta kosti tíu manns féllu og
15 særðust í morðöldu á verndar-
svæði Cree-ættbálks frumbyggja í
Saskatchewan-fylki í Kanada og í
þorpi skammt þar frá í morguns-
árið á sunnudag.
Kanadíska riddaralögreglan lýsti
í gær eftir bræðrunum Damien og
Myles Sanderton, sem grunaðir eru
um óhugnaðinn, en Damien fannst
látinn í gær.
Ekki er ljóst um tildrögin, en
heimamenn sögðu þetta afleiðingar
fíkniefnabylgju á verndarsvæðum.
Svo virðist sem þeir hafi valið sum
fórnarlömbin af ásetningi en önnur
stungin nánast af handahófi.
Fjöldamorð eru óalgeng en ekki
óþekkt í Kanada, en fyrir tveimur
árum réð byssumaður í Nova Scotia
22 bana. Frumbyggjar eru um 5%
íbúa Kanada en eru mun líklegri en
aðrir til þess að verða fyrir ofbeldi
og sex sinnum líklegri til þess að
verða drepnir.
KANADA
Annar bróðirinn
fannst látinn
Blóðbað Lýst var eftir Damien og Myles
Sanderson, en Damien fannst látinn.
Sókn Úkraínu-
hers að Kerson
miðar hægt og
bítandi en af yf-
irlýsingum Volo-
dimírs Selenskís,
Úkraínuforseta,
að dæma sækist
sóknin mun hæg-
ar en að var
stefnt.
Forsetinn
ræddi vígstöðuna á fundi með her-
foringjum og öryggissérfræðingum
sínum og sagði heri sína sækja fram
bæði í suðri og austri en mat Úkra-
ínustjórnar á stöðunni er jákvæð-
ara en verið hefur í marga mánuði.
„Úkraínufáninn er farinn að
blakta aftur þar sem vera ber,“
sagði forsetinn, en herforingjar
greindu frá því að herinn hefði náð
fótfestu við brú yfir Inhúlets í suð-
urhluta landsins, sem væri mikil-
vægt fyrir sóknina. Markmið henn-
ar er að króa af rússneskar her-
deildir, sem haft hafa svæði í
suðausturhluta landsins frá því
snemma í innrásinni, en einnig að
loka landbrú að Krímskaga.
ÚKRAÍNA
Sókninni miðar
hægt en bítandi
Volodimír
Selenskí
Andrés Magnússon
andres@mbl.is
Kjósendur í Chile felldu ný stjórn-
arskrárdrög með afgerandi hætti um
helgina, þegar 62% kjósenda höfn-
uðu þeim, en öllum á kjörskrá var
skylt að kjósa.
Litið er á úrslitin sem áfall fyrir
Gabriel Boric, hinn sósíalíska forseta
landsins, en ríkisstjórn hans var ná-
tengd gerð stjórnarskrárdraganna.
Chile hefur lengi verið vin stöð-
ugleika í Suður-Ameríku, þar sem
lýðræði skaut sterkum rótum eftir
að harðstjórn Pinochet fór frá völd-
um 1990. Þar hefur ríkt frjálslynt
markaðshagkerfi í bland við hófsöm
miðjustjórnmál við meiri og stöðugri
velsæld en í nágrannaríkjunum.
Fyrir þremur árum hófust mikil
mótmæli gegn ójöfnuði í landinu, en í
framhaldinu var afráðið að fela
stjórnlagaþingi að rita nýja stjórn-
arskrá. Í vor tóku kjósendur svo
krappa vinstri beygju, sem skilaði
Boric í forsetastól með stuðningi
kommúnista.
Stjórnlagaþingskosning fór fram í
maí í fyrra en kosningaþátttaka var
aðeins 43% og umboð stjórnlaga-
þingmannanna 155 veikt. Þeir voru
líka misjafn söfnuður. Afar fáir
höfðu þekkingu á stjórnlögum, all-
margir furðufuglar voru meðal
þeirra og mikið um aðgerðasinna,
pópúlista og öfgavinstrimenn.
Mikið var um uppákomur á stjórn-
lagaþingi, svo það féll mjög í áliti;
sumir mættu í trúðsbúningum og
einn í alls engum fötum. Sem var þó
ekkert hjá síðustu viku, þegar há-
punktur kosningahátíðar stuðnings-
manna „nýju stjórnarskrárinnar“
fólst í því að dragdrottning dró þjóð-
fánann út úr afturendanum og aðrir
á sviðinu hvöttu til þungunarrofs á
Chile.
Sennilega voru það þó stjórnar-
skrárdrögin sjálf – ógnarlangt plagg
upp á 170 síður með 388 greinum –
sem gerðu útslagið.
Þar var þess freistað að stjórnar-
skrárbinda vinstrisinnaða stjórnar-
stefnu og umgjörð ríkisins um stórt
og smátt. Þar var að finna réttinda-
skrá í meira en 100 liðum, þar sem
m.a. var kveðið á um óheftan verk-
fallsrétt, mataræðisréttindi og
taugafræðilegan fjölbreytileika.
Um leið var eignarréttur veiktur,
öldungadeild þingsins afnumin,
báknið þanið út og ríkisafskipti regl-
an. Reiknað var út að breytingarnar
myndu auka ríkisútgjöld sem næmi
9-14% þjóðarframleiðslu.
Ríkisstjórn Boric vill kalla saman
annað stjórnlagaþing og gefa því að-
eins hálft ár til þess að semja ný
stjórnarskrárdrög. En óvíst er hve
lengi honum er sætt. Fyrir utan
ofangreint hafa dunið á landsmönn-
um efnahagsáföll og glæpaalda, en
56% þjóðarinnar segjast nú óánægð
með Boric.
Hvar er nýja stjórnarskráin?
- Chile-menn fella ný stjórnarskrárdrög með miklum mun - 62% kjörskrár á
móti - 338 greinar á 170 síðum ekki við alþýðuskap - Stjórn Boric forseta veikluð
Martin Bernetti/AFP
Santiago Mannfjöldi fagnar kosn-
ingaúrslitunum um helgina.
Andrés Magnússon
andres@mbl.is
Liz Truss, utanríkisráðherra, varð
hlutskarpari í leiðtogakjöri breska
Íhaldsflokksins og tekur við sem for-
sætisráðherra landsins í dag.
Truss hlaut 81.326 atkvæði en
Rishi Sunak 60.399. Hún sigraði því
á afgerandi hátt með 57% atkvæða,
en það er þó talsvert mjórra á mun-
um en kannanir og veðbankar höfðu
gefið til kynna.
Boris Johnson, fráfarandi for-
sætisráðherra, óskaði Truss til ham-
ingju og hvatti flokksmenn til þess
að fylkja sér um hana, hennar biðu
erfið verkefni. Margir aðrir forystu-
menn flokksins að fornu og nýju tóku
í sama streng, þar á meðal Sunak,
keppinautur hennar.
Truss flutti sigurræðu, eftir að úr-
slitin voru kunngerð, þar sem hún
hét því að leiða flokkinn til stórsigurs
í þingkosningnum 2024.
Hún taldi upp nokkur helstu verk-
efni sín og flokksins, en þau helstu
væru að binda enda á verðbólgu,
lækka skatta og snúa hagkerfið í
gang, ráða bug á orkukreppunni
bæði í bráð og til lengri tíma. Hún
ítrekaði að það yrði allt efnt.
Líkt og venja er í Bretlandi er
ekki tafið við forsætisráðherraskipti.
Flutningabílar sáust í gær við Down-
ingstræti 10, skrifstofu forsætisráð-
herra og embættisbústað, og í dag
flytur Truss inn. Hún verður þriðja
konan til þess að verða forsætisráð-
herra Bretlands.
Mikið er bollalagt um hvernig hún
muni skipa ráðuneyti sínu. Við blasir
að hún mun gera einhverjar veiga-
miklar breytingar, halda sumum
ráðherrum og sennilega kalla inn
einhverja, sem sögðu af sér vegna
efasemda um Boris. Rishi Sunak
gæti jafnvel verið þar á meðal.
Liz Truss er að mörgu leyti
óvæntur leiðtogi Íhaldsflokksins.
Hún hóf stjórnmálaferilinn meðal
Frjálslyndra demókrata, miðstéttar-
stúlka frá Leeds, sem gekk í ríkis-
skóla áður en hún fékk inni í Oxford.
Þrátt fyrir að vera upphaflega skjól-
stæðingur George Osborne og Dav-
ids Camerons hneigðist hún meira til
frjálshyggju en íhaldsmennsku, en
studdi að þeirra beiðni áframhald-
andi veru Breta í Evrópusamband-
inu. Hún felldi sig hins vegar við úr-
slitin og snerist á Brexit-sveifina.
Ekki er að sjá að sú fortíð öll hafi
vafist fyrir henni.
Afgerandi sigur í afdrifaríku leiðtogakjöri Íhaldsflokksins í Bretlandi
Liz Truss fer í
Downingstræti
Adrian Dennis/AFP
Bretland Liz Truss ávarpar fund Íhaldsflokksins eftir að úrslitin urðu ljós í
gær. Hún verður í dag þriðja konan til þess að verða forsætisráðherra Breta.
- Heitir einingu og árangri flokksins
Nú finnur
þú það sem
þú leitar að
á FINNA.is