Morgunblaðið - 10.09.2022, Qupperneq 2

2 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 10. SEPTEMBER 2022
www.kofaroghus.is - Sími 553 1545
TIL Á LAGER
Ítarlegarupplýsingarog teikningarásamtýmsumöðrumfróðleik
STAPI - 14,98 fm
Tilboðsverð
779.000kr.
25%
afsláttur
BREKKA34 - 9 fm
Tilboðsverð
489.000kr.
25%
afsláttur
NAUST - 14,44 fm
Tilboðsverð
539.000kr.
30%
afsláttur
VANTAR
ÞIGPLÁSS?
Afar einfalt er að reisa
húsin okkar. Uppsetning
tekur aðeins einndag
TILBOÐÁGARÐHÚSUM!
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 569 1100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Andrés Magnússon andres@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Gísli Freyr Valdórsson vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Winkel Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/sendagrein Prentun Landsprent ehf.
Ríkislögreglustjóri hefur, í samráði
við lögreglustjórann á Norðurlandi
eystra, lýst yfir óvissustigi almanna-
varna vegna jarðskjálftahrinu úti
fyrir Norðurlandi.
Jarðskjálftahrina stendur yfir
austan við Grímsey og í gærkvöldi
mældist skjálfti sem var 4,4 að stærð
um 15 kílómetra frá eyjunni. Alls
höfðu mælst um 1.600 jarðskjálftar
síðasta sólarhring. Virknin hefur
haldist stöðug frá því að hrinan hófst
7. september. Stærsti skjálfti hrin-
unnar var 4,9 að stærð. Umrætt
svæði er þekkt jarðskjálftasvæði og
varð svipuð hrina á svæðinu 2018, að
því er segir í tilkynningu frá al-
mannavörnum. Almannavarnadeild
ríkislögreglustjóra og lögreglustjór-
inn á Norðurlandi eystra hvetja fólk
sem býr á þekktum jarðskjálfta-
svæðum til þess að gera viðeigandi
ráðstafanir vegna jarðskjálfta.
Óvissustigi lýst yfir
á Norðurlandi í gær
- Jarðskjálftahrina austan við Grímsey
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Skjálftar Jörð skelfur við Grímsey.
Orðið „greiðslur“ á að koma að
miklu leyti í stað orðsins „bætur“
og orðið „greiðsluþegi“ í stað orðs-
ins „bótaþegi“ í drögum að frum-
varpi til laga um breytingu á lögum
um almannatryggingar og lögum
um félagslega aðstoð. Frumvarps-
drögin liggja nú frammi til um-
sagnar í samráðsgátt. Umsagnar-
frestur er til 23. september nk.
Þær breytingar sem lagðar eru
til í frumvarpsdrögunum varða
aðallega réttindaávinnslu og
ákvörðun réttinda umsækjenda um
örorku- og endurhæfingarlífeyri.
Þá er lagt til að ráðherra skipi
framvegis forstjóra Trygginga-
stofnunar án aðkomu stjórnar
stofnunarinnar. Ráðherrann á hins
vegar að skipa þriggja manna
nefnd til að meta hæfni umsækj-
enda um embættið og skal hún skila
skriflegri umsögn.
gudni@mbl.is
„Greiðslur“ eiga að
koma í stað „bóta“
Logi Sigurðarson
logis@mbl.is
Bjarni Benediktsson, fjármálaráð-
herra, kynnir fjárlagafrumvarp
næsta árs á mánudag. Hann segir í
samtali við Morgunblaðið að í sum-
ar hafi verið ákveðið að auka aðhald
meira en áður var ráð fyrir gert í
frumvarpinu. Dregið verður úr
stuðningi við stjórnmálaflokka um
5% og einnig verður leitað leiða til
þess að ýta nýjum útgjöldum, sem
átti að stofna til á næsta ári, inn á
árið 2024.
„Að hluta er það kannski
raunsæi. Það var ekki raunhæft að
gera ráð fyrir því að við gætum
framkvæmt jafn mikið og áður var
áætlað. Við boðuðum það að hefja
gjaldtöku á umhverfisvænum bílum,
umfram það sem hefur verið til
þessa, og það felur í sér aukið að-
hald. Það dregur úr þenslu í hag-
kerfinu og styður
þannig Seðla-
bankann í hans
aðgerðum. Þetta
er dæmi um að-
gerðir sem við
boðuðum í sumar
og við erum að
útfæra núna.
Heilt yfir þá njót-
um við góðs af því
að það er mikill
þróttur í hagkerfinu,“ segir Bjarni.
Krónutöluskattar hækka
Spurður, hvort í frumvarpinu
megi finna tillögur að skattahækk-
unum, svarar Bjarni því neitandi.
Ekki eru á dagskránni meiriháttar
breytingar á sköttum. Hins vegar
hækka krónutöluskattar í takt við
verðlag. Sú hækkun er þegar komin
fram að sögn fjármálaráðherra.
„Afkoma ríkissjóðs er að lagast
töluvert þessi misserin, hraðar held-
ur en við gerðum áður ráð fyrir,
sem skiptir miklu fyrir skuldastöð-
una,“ segir hann, „Það sem er sér-
stakt við fjárlagagerðina við þessar
aðstæður er að við erum að koma úr
djúpri efnahagslægð yfir í kraftmik-
inn hagvöxt. Þetta gerist á ofboðs-
lega skömmum tíma. Áfram er það
aðalmarkmið opinberu fjármálanna
að ná niður verðbólgunni og stöðva
skuldasöfnun.“
Bótakerfið varið
Bjarni segir að ríkisstjórnin
standi sterk á bak við heilbrigð-
iskerfið og það hafi tekist gríðar-
lega vel í gegnum faraldurinn að
verja spítalann. „Heilbrigðiskerfið
er ekki með neinn uppsafnaðan
halla sem er verið að glíma við.
Heldur höfum við hreinsað það upp
með fjöldanum öllum af fjárauka-
lagafrumvörpum og við stöndum
sterkt á bak við opinbera rekst-
urinn allan.“ Bjarni segir að í frum-
varpinu sé gert ráð fyrir því að
verja bótakerfið fyrir áhrifum verð-
bólgunnar. Hún stendur nú í 9,7% á
ársgrundvelli. En verðbólga er víða
há og orkukreppa Evrópu virðist
vera dýpka.
Spurður, hvort hann hafi áhyggj-
ur af því að þetta ástand eigi eftir
að smita út frá sér og valda vanda-
málum í íslensku hagkerfi, svarar
Bjarni: „Helsta hættan fyrir okkur
er kannski að mönnum takist ekki
vel upp við að fást við efnahags-
aðstæðurnar. Það getur á endanum
dregið úr kaupmætti hjá viðskipta-
þjóðum okkar og smitast yfir á önn-
ur hagkerfi. Það væri ekki gott fyrir
til dæmis útflutningsgreinar Íslands
ef kaupmáttur í viðskiptalöndunum
dregst mikið saman. Fram til þessa
höfum við meira notið góðs af því,
til dæmis í miklu hærra álverði sem
birtist í metafkomu Landsvirkjunar.
Það er mjög hátt verð á fiskmörk-
uðum, við höfum séð hraðari bata í
ferðaþjónustunni en áður var spáð.
Við erum miklu, miklu betur varin
gegn orkukreppunni heldur en nær
öll nágrannalöndin,“ segir Bjarni.
Íslendingar í frábærri stöðu
„Ég held að nú þurfum við Ís-
lendingar aðeins að staldra við og
átta okkur á þeirri frábæru stöðu
sem við erum í vegna sjálfbærrar
orkunýtingar. Þetta er sömuleiðis
tími til þess að átta sig á því hversu
mikil tækifæri felast í orkuskipt-
unum, bæði til þess að auka orku-
öryggi okkar Íslendinga, en líka út
frá efnahagslegum þáttum og sjálf-
bærni: Hversu mikils virði það er
fyrir okkur að geta verið sjálfum
okkur næg um orku. Þetta eru risa-
mál. Fyrir þá sem efuðust, er ágætt
að horfa í kringum sig núna.“
Fjármálaráðherra boðar aukið aðhald
- Aðalmarkmiðið að ná niður verðbólgu og stöðva skuldasöfnun - Ætlar ekki að breyta skattlagningu
- Leita leiða til þess að fresta nýjum útgjöldum um ár - Þeir sem efuðust ættu að líta í kringum sig
Bjarni
Benediktsson
Gísli Freyr Valdórsson
gislifreyr@mbl.is
Stærsta beina erlenda fjárfestingin
í menningu hér á landi lítur dagsins
ljós með tilkomu tæplega níu millj-
arða króna kvik-
myndaverkefnis
á vegum HBO í
samstarfi við
TrueNorth. Um
er að ræða upp-
töku á fjórðu
þáttaröð sjón-
varpsþáttanna
True Detective
en þetta er í
fyrsta sinn sem
heil sería verður tekin upp hér á
landi. Tökur hefjast í október og
standa yfir í um níu mánuði.
Þetta staðfestir Lilja D. Alfreðs-
dóttir, menningar og viðskiptaráð-
herra, í samtali við Morgunblaðið.
Hún er nú stödd, ásamt sendinefnd,
í Los Angeles í Kaliforníu þar sem
hún fundar með kvikmynda-
framleiðendum, aðilum úr tónlistar-
heiminum og öðrum sem starfa í
skapandi greinum. Hún hefur með-
al annars átt fundi með HBO, Net-
flix, Amazon, Paramount og fleiri
framleiðendum. Ferðin er skipulögð
af Íslandsstofu og Útflutningsskrif-
stofu íslenskrar tónlistar (ÚTÓN).
„Við erum hér að fylgja eftir
frumvarpi sem Alþingi samþykkti
síðastliðið vor. Það felur í sér 35%
endurgreiðslu af kvikmyndaverk-
efnum, að uppfylltum ákveðnum
skilyrðum, en endurgreiðslan er
sambærileg því sem hún er í öðrum
ríkjum í norðurhluta Evrópu sem
keppa einnig um stór verkefni,“
segir Lilja.
„Við gerum ráð fyrir því að velt-
an í þessum geira geti aukist um
60-70% á næstu tveimur árum og
orðið yfir tíu milljarðar á ári. Þá
skiptir hins vegar máli að skapa
traust viðskiptasambönd eins og við
erum að leggja grunn að núna.“
Gott orðspor af Íslendingum
„Við viljum hvetja til erlendra
fjárfestinga í skapandi greinum á
Íslandi. Sumir þeirra hafa nú þegar
starfað með fyrirtækjum á borð við
True North og vita því að á Íslandi
er til staðar þekking og reynsla.
Aðrir þekkja til Íslands og vita
hvaða kostir eru í boði hér á landi,“
segir Lilja aðspurð nánar um sam-
skipti sín við fyrrnefnda aðila. Hún
segir að tíðar og traustar flug-
samgöngur milli Íslands og Banda-
ríkjanna, öflugir innviðir og sú
þekking sem þegar er til staðar hér
á landi séu allt þættir sem ýta undir
frekari áhuga bandarískra kvik-
myndaframleiðanda á því að færa
stór verkefni hingað til lands.
„Það eru síðan fleiri þættir sem
hafa áhrif og hafa komið fram í
samtölum mínum við þessa aðila á
liðnum dögum. Nefna má þá stað-
reynd að Ísland telst vera öruggt
land og að innviðir eru sterkir,“
segir hún og nefnir meðal annars
fjarskiptainnviði, aðgang að orku og
rafmagni, greiðar samgöngur og
fleira. Þá segir hún að almennt fari
gott orð af Íslendingum og dugnaði
þeirra meðal kvikmyndaframleið-
enda.
„Það er afar ánægjulegt að upp-
lifa hversu vel Ísland er kynnt sem
upptökustaður. Þar hefur Íslands-
stofa staðið í stafni undir forystu
Péturs Óskarssonar og Einars
Hansen. Íslandsstofa hefur unnið
þrekvirki síðustu áratugi,“ segir
hún.
Menning öflug útflutningsvara
Lilja segir að Ísland geti orðið
það sem hún kallar miðstöð skap-
andi greina á norðurslóðum.
„Við höfum tækniþekkingu, eig-
um framúrskarandi tónlistarmenn,
hæft og reynslumikið fólk í kvik-
myndaframleiðslu og öflug
tölvuleikjafyrirtæki, svo nokkur
dæmi séu tekin,“ segir Lilja.
„Íslensk menning er nú þegar
öflug útflutningsvara en við getum
einnig fjölgað verkefnum á Íslandi.
Allt er þetta til þess fallið að ýta
frekar undir hagvöxt og framleiðslu
á Íslandi og við getum gert enn bet-
ur í þessum efnum.“
Umsvif sem telja níu milljarða króna
- Upptaka á bandarískri sjónvarpsseríu
hér á landi hefst í október á vegum HBO
Fundir Lilja D. Alfreðsdóttir er stödd ásamt sendinefnd í Los Angeles þar
sem rætt er við kvikmyndaframleiðendur og fleiri aðila í skapandi greinum.
Lilja Dögg
Alfreðsdóttir