Morgunblaðið - 29.10.2022, Blaðsíða 12

12 DAGLEGT LÍF
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 29. OKTÓBER 2022
Kristín Heiða Kristinsdóttir
khk@mbl.is
É
g var að keyra á miðri
Holtavörðuheiði í febr-
úar þegar ég hringdi í
vinkonu mína, Heiðu
Ólafsdóttur, sem var að
kenna vestur á fjörðum og leiddist
eitthvað, og ég spurði vafningalaust
hvort hún vildi koma með mér til
Skotlands sem aðstoðarkona mín í
heimsmeistarakeppni í hafragrautar-
gerð. Hún sagði strax já,“ segir Björk
Bjarnadóttir þjóðfræðingur en hún
gerði sér lítið fyrir nú í haust og
komst í úrslit í keppni um hina gullnu
hræru, The Golden Spurtle, sem er
heiti keppninnar.
„Aðeins þrjátíu geta tekið þátt
en fleiri en það sóttu um svo nöfn
allra umsækjenda fóru í hatt og mitt
nafn var meðal þeirra sem voru dreg-
in upp. Þegar ég frétti að ég væri
komin inn sem þátttakandi í keppn-
inni var ég stödd á veitingastað og
æpti upp yfir mig af fögnuði,“ segir
Björk og bætir við að hún hafi strax
tekið til við að æfa sig í hafragrautar-
gerð og að æfa sig að elda graut á
gasi, því þess er krafist í keppninni.
„Ég þurfti að verða mér úti um
gott grunnhráefni, stálskorna hafra,
en þeir voru þá uppseldir á Íslandi.
Þetta eru óunnir hafrar sem koma
beint af akrinum og einungis búið að
taka hismið utan af þeim. Þeir eru
miklu bragðbetri og næringarríkari
en unnir hafrar. Ég setti mig í sam-
band við Tóta hjá Frú Laugu sem
flytur inn stálskorna hafra frá Salto í
Svíþjóð og þessir sænsku höfðingjar
sendu mér slíka hafra frítt til að hafa
með mér í keppnina.“
Sló út Svía sem varð fúll
Keppendur voru 27 og fimm riðl-
ar og keppt í tveimur flokkum, í hef-
bundnum hafragraut og graut með
frjálsri aðferð, eða speciality. „Sá
hefðbundni má einungis innihalda
hafra, salt og vatn en spesgrauturinn
má innihalda nánast hvað sem er og
sá sem sigraði í honum bjó til ein-
hverskonar sjávarrétt úr höfrum,“
segir Björk sem í öðrum riðli sló út
Svía sem hafði áður unnið keppnina,
við lítinn fögnuð hans.
„Þegar ég reyndist vera ein af
þeim sex sem komust áfram í úrslit
varð ég svo hissa að það leið næstum
yfir mig. Ég hefði líka verið mjög sátt
án þess, því það var svo gaman að
taka þátt, þetta er fyrst og fremst
upplifun.“ Björk segist hafa sótt
grunninn að uppskriftinni að sér-
staka hafragrautnum sem hún gerði í
keppninni í graut sem Tómas maður
hennar gerði handa henni þegar Eg-
ill sonur þeirra var nýfæddur.
„Þá var ég mjög lystarlaus og ég
hafði nánast aldrei viljað borða hafra-
graut, en í grautnum hans Tómasar
uppgötvaði ég eitthvað alveg nýtt, því
sá grautur inniheldur austurlensk
krydd og bæði ferska og þurrkaða
ávexti,“ segir Björk sem notaði í
keppnisgrautinn krydd frá Mabrúka,
sem fást á Íslandi, en það er gæða-
krydd frá Túnis.
Heimsóttu hina helgu eyju
Björk segir að heimsmeistara-
keppnin í hafragrautargerð, The Gol-
den Spurtle, hafi fyrst verið haldin
1996.
„Henni var startað fyrst og
fremst til að koma litla bænum Carr-
bridge á kortið, en þar búa aðeins 700
manns og lítið um að vera. Þetta er
mikil hátíð, morguninn sem keppnin
hófst fórum við í skrúðgöngu að litla
félagsheimilinu og menn í skotapils-
um spiluðu á sekkjapípur. Við þurft-
um öll að skála í viskíi fyrir hádegi,
gömlu konurnar voru á fullu í eldhús-
inu og allt var svo heimilislegt, allir
fengu að smakka afgangana, líka
áhorfendur. Félagsheimilið var stút-
fullt af fólki og bein útsending frá
keppninni á fésbók og Tómas var í
skírnarathöfn heima á Íslandi þegar
hann sá í beinni að ég komst í úrslit.
Heiða vinkona mín og aðstoðarkona
var í áhorfendaskaranum í félags-
heimilinu og líka skosk hjón sem eru
vinir mínir, Audrey og Mark, ásamt
átta ára syni sínum, Rowan. Það var
svolítið skondið þegar þau Skotarnir
veifuðu íslenska fánanum í gríð og
erg og hvöttu mig óspart. Stemn-
ingin var góð og allur bærinn tók þátt
og þarna mætir fólk sem hefur komið
í áraraðir til að keppa. Hafragraut-
arkeppnin er fastur liður í þeirra til-
veru.“
Björk segir að fyrir utan keppn-
ina hafi ferðalagið sjálft um Skotland
verið heilmikið ævintýri hjá henni og
Heiðu. „Daginn eftir keppni fórum
við í ferðalag og keyrðum til Oban á
vesturströnd Skotlands, þaðan sem
við tókum ferju til eyju sem heitir
Island of Mull. Við tókum svo aðra
ferju til helgu eyjarinnar Iona, en þá
var galið veður og við rétt sluppum
um borð. Við gistum eina svefnlausa
nótt í einhverskonar trétunnu þar
sem var svo þröngt að vart var hægt
að skipta um skoðun inni. Um kvöldið
var fullt tungl og við gengum niður
að sjó þar sem við rákumst á skilti
sem á stóð Þú ert hér á eigin ábyrgð,
hér eru kindur og kýr á vappi. Á
þessari helgu eyju búa aðeins 177
manns en margt er að sjá, við skoð-
uðum fagrar gamlar rústir af
kvennaklaustri þar sem á sínum tíma
var tekið á móti konum sem voru ut-
angarðs. Einnig heimsóttum við
klaustur sem írski munkurinn Kól-
umkilli stofnaði snemma á miðöldum
og þar búa núna um 30 munkar.
Eyjan Iona er afar helgur staður, þar
er ævaforn kirkjugarður við hlið
pínulítillar kapellu en inni í henni er
einn besti hljómburður sem ég hef
upplifað. Ég gat ekki hamið mig og
ég söng þar þrjú lög, eina íslenska
rímu, eitt lag sem ég lærði hjá frum-
byggjum í Kanada og fallegan fornan
sálm, Grátandi kem ég guð minn til
þín. Á Iona finnst eitt elsta berg í
heimi sem er tvö þúsund milljón ára
og þar eru afar sérstakar bleikar
klappir. Á eyjunni er sagt vera sér-
lega þunnt á milli handanheims og
raunheima og margir gera sér ferð
þangað áður en þeir deyja.“
Nánar: goldenspurtle.com
Leið næstum yfir hana af undrun
„Við þurftum öll að skála í viskíi fyrir hádegi, gömlu
konurnar voru á fullu í eldhúsinu og allt var heim-
ilislegt,“ segir Björk Bjarnadóttir sem komst í úrslit í
heimsmeistarakeppni í hafragrautargerð í Skotlandi.
Ljósmyndir/Audrey Logan
Gaman Björk og Heiða aðstoðarkona hennar kátar utan við félagsheimilið í Skotlandi þar sem keppnin fór fram.
Hvatning Mark, skoski vinur Bjarkar, veifaði íslenska fánanum óspart þeg-
ar hann hvatti hana áfram, hér með Rowan syni sínum, Heiðu og Björk.
Engjateigi 5 // 581 2141 // hjahrafnhildi.is
Skoðið
hjahrafnhildi.is
Léttar og liprar dúnúlpur
á frábæru verði!
10 litir
45.980 nú 36.800
20%
afsláttur
af öllum
MosMosh
vörum
10 g ósaltað smjör
1 bolli stálskornir hafrar
2 bollar vatn
¼ tsk. sjávarsalt
1 saxaður banani
1 smátt skorin sveskja
1 smátt skorin apríkósa
1 smátt skorin daðla
20 g rúsínur
Krydd á hnífsoddi:
múskat
kanill
engifer
túrmerik
nýmalaður svartur pipar
(snúa kvörn í fjóra hringi)
Allt sett í pott yfir nótt, ná upp
suðu næsta dag, bæta af og til
sjóðandi vatni út í. Látið malla í 30
mín. Setjið ofan á hvern disk ½
tsk. hunang, þunnt skornar epla-
sneiðar og möndluflögur. Ef ekki
eru notaðir stálskornir hafrar þá
skal taka allt til í uppskrift að
kveldi en ekki leggja í bleyti. Setja
vatn í pott næsta dag og allt út í
nema hafra. Ná upp suðu og bæta
höfrum út í. Láta malla í 10 mín.
Bæta sjóðandi vatni af og til út í.
Úrslitagrautur
GÓMSÆT HAFRAGRAUTARUPPSKRIFT FYRIR FJÓRA
Keppni Björk eldar graut í Skotlandi.