Morgunblaðið - 29.11.2022, Blaðsíða 15

15
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 29. NÓVEMBER 2022
Vindasöm viðbrigði Þær geta komið mörgum erlendum ferðamanninum á óvart, sem óvanur er ferðum hingað til Íslands, ákafar viðtökur vindsins í þessari nyrstu höfuðborg jarðkringlunnar.
Eggert
Aðventan, þessi
uppáhaldstími margra
Íslendinga, er gengin í
garð. Biðin eftir jól-
unum. Jólin eiga sér
ævaforna sögu hér á
slóðum, tengda vetr-
arsólstöðum. Síðar féllu
jólin að fæðingarhátíð
Jesú Krists. Jólin eru
rótgróin í íslenska
menningu og við eigum
erfitt með að greina
ræturnar hvora frá annarri, menn-
inguna og trúna. Við syngjum jóla-
lög. Sum þeirra fjalla um Jesúbarnið
en önnur um hvort við erum of blönk
til að gefa ástinni okkar jólagjöf. Við
bökum smákökur, sendum jólakort
og hugsum sérstaklega
vel um okkar nánustu.
Við minnumst látinna
ástvina, heimsækjum
leiði þeirra og kveikjum
á ljósum. Sum okkar
fara jafnvel í kirkju.
Og í kirkjunni hlust-
um við á boðskap trú-
arinnar sem við játum.
Grunngildin okkar, sem
eru kærleikur, fyr-
irgefning, miskunnsemi
og mannvirðing. Að
bjóða þeim hina kinnina
sem gefur þér kinnhest
– að fara með þeim tvær mílur sem
neyðir þig með sér eina. Að hjálpa
þeim sem eru hjálpar þurfi. „Ef þú
átt mikið þá skalt þú nota það til þess
að hjálpa öðrum. Eigir þú lítið skaltu
samt miðla öðrum af því.“ (Tóbítsbók
4.8) Við erum sannarlega lánsöm að
búa í þjóðfélagi þar sem kristin gildi
eru samofin menningunni.
Þessi boðskapur er mikilvægur
fyrir alla. Og blessunarlega órjúf-
anlegur hluti íslenskrar sögu og
menningar. Engu að síður hafa sum-
ir söfnuðir þjóðkirkjunnar nú ákveð-
ið að loka dyrum sínum fyrir jóla-
heimsóknum barna á skólatíma.
Heimsóknum sem rótgróin áratuga
hefð er fyrir. Börn og kennarar hafa
þannig átt notalegar samverustundir
í kirkjunni, fengið piparkökur og
sungið jólalög. Upplifað einstöku
kyrrðina og hátíðleikann sem umvef-
ur kirkjurnar okkar. Þetta gera söfn-
uðirnir að sögn í nafni friðar; til þess
að valda ekki deilum. Til þess að friða
þá sem gætu þótt heimsóknirnar
óþægilegar.
Þetta þykja mér ekki góð skilaboð
frá kirkjunni til okkar. Hér höfum við
stjórnarskrárvarða þjóðkirkju og lög-
bundið að starfshættir skólanna skuli
mótast af kristinni arfleifð. Hún er
líka samofin íslenskri sögu og menn-
ingu. Það er meginhlutverk kirkj-
unnar að halda grunngildum okkar á
lofti.
Undanfarin ár hefur verið sótt að
kristinni trú og kristnu fólki um allan
heim, m.a. fyrir tilstilli borgaryfir-
valda. En af hverju lætur kirkjan
undan þessum áróðri? Og ef kirkjan
bognar undan örlitlum mótgusti, eig-
um við safnaðarbörnin þá að halda
áfram að taka til varna þegar okkur
finnst að henni vegið? Er ekki auð-
veldara að forðast bara alla tog-
streitu? Ekki viljum við nú valda
deilum.
Við ættum ekki að láta segja okkur
að það sé gestrisni kirkjunnar sem
valdi deilum eða hugarangri. Að
verslunarmiðstöðvar megi hafa sér-
stakan jólaþjónustutíma en ekki
kirkjan. Við ættum frekar að bjóða
fleirum að njóta aðventunnar í kirkj-
unni og á öllum tímum dagsins.
Bjóða ekki bara börnunum að koma
til okkar, heldur öllum.
Diljá Mist
Einarsdóttir »Undanfarin ár hefur
verið sótt að krist-
inni trú og kristnu fólki
um allan heim, m.a. fyr-
ir tilstilli borgar-
yfirvalda.
Diljá Mist
Einarsdóttir
Höfundur er þingmaður
Sjálfstæðisflokksins.
dilja.mist@althingi.is
Jólaþjónustutími kirkjunnar?
Undir liðnum Störf
þingsins í síðustu viku
nýtti ég tækifærið og
ræddi um þann lækna-
skort sem við búum við
hér á landi miðað við
þá heilbrigðisþjónustu
sem við viljum veita. Á
komandi árum eru
áhyggjur um að skort-
urinn verði jafnvel al-
varlegri en sá sem við
stöndum frammi fyrir í
dag. Mannekla á heilbrigðisstofn-
unum er vandamál víða og fólks-
fjölgun og öldrun þjóðarinnar mun,
eðli málsins samkvæmt, krefjast
aukinna umsvifa í heilbrigðiskerf-
inu.
Háskóli Íslands er eini háskólinn
á Íslandi sem útskrifar lækna en
hann getur einungis tekið inn 60
nema á ári. Sá fjöldi nægir hins veg-
ar ekki til að bregðast
við þeim skorti sem við
horfum fram á. Við
bregðumst við, annars
vegar með því að flytja
inn sérmenntað fólk og
hins vegar með því að
tryggja íslenskum
námsmönnum tækifæri
til læknanáms og auk-
innar sérhæfingar.
Mikill fjöldi íslenskra
námsmanna heldur út í
nám og meirihluti
þeirra snýr heim með
haldbæra reynslu og
sérþekkingu sem samfélagið nýtur
góðs af. Íslenskir læknanemar sem
stunda nám sitt erlendis hafa bent á
að þeir fái ekki sama stuðning og
þeir sem læra hér á landi. Stór hluti
námsgjalda þeirra þarf að greiðast
úr eigin vasa eða með stuðningi frá
öðrum, sem veldur því að margir
missa af tækifærinu til að gerast
læknar eða neyðast til að hætta í
miðju námi. Ávinningur samfélags-
ins af því að styðja betur við lækna-
nema erlendis er mikill.
Sértækar aðgerðir
menntasjóðs
Í menntasjóði námsmanna er
fjallað um sérstakar ívilnanir náms-
greina. Í 27. grein laganna er ráð-
herra gert heimilt með auglýsingu
að ákveða sérstaka tímabundna
ívilnun við endurgreiðslu námslána
vegna tiltekinna námsgreina. Fyrir
þeim ívilnunum liggja ákveðin skil-
yrði eins og að upplýsingar liggi fyr-
ir um viðvarandi skort í starfsstétt
eða að skortur sé fyrirsjáanlegur og
að fyrir liggi skýrsla unnin af
stjórnvöldum í samráði við hlut-
aðeigandi atvinnurekendur um mik-
ilvægi þess að bregðast við að-
stæðum.
Þessar aðgerðir hafa ekki verið
nýttar. Ráðherra hefur ekki nýtt
þessar heimildir til þess að koma til
móts við greinar eða byggðir sem
þurfa á sértækum aðgerðum að
halda. Við finnum helst fyrir þessu í
heilbrigðisgeiranum.
Skortur á sérfræðingum
í sveitarfélögum
Í lögunum er einnig fjallað um
sérstaka ívilnun vegna námsgreina
á sérstökum svæðum í 28. grein. Þar
er ráðherra heimilt með auglýsingu
að ákveða sérstaka tímabundna
ívilnun við endurgreiðslu námslána
til lánþega sem búsettir eru á svæð-
um skilgreindum í samráði við
Byggðastofnun. Skilyrði fyrir íviln-
unum skv. þessu eru að fyrir liggi
tillaga frá sveitarfélagi eða sveitar-
félögum til stjórnvalda um þörf á
menntuðu fólki í byggð sinni og að
fyrir liggi skýrsla unnin af Byggða-
stofnun í samráði við Samband ís-
lenskra sveitarfélaga um mikilvægi
þess að bregðast við aðstæðum. Þá
segir enn fremur að skilyrði sé að
lánþegi hafi lokið námi og sé búsett-
ur á skilgreindu svæði og nýti
menntun sína þar að lágmarki í 50%
starfshlutfalli í a.m.k. tvö ár.
Það er þörf á sérfræðimenntuðu
fólki í mörg sveitarfélög og sveit-
arfélög þurfa að vita að þessi mögu-
leiki sé til staðar. Ég vil því hvetja
þau sveitarfélög sem telja sig upp-
fylla framangreind skilyrði til að
óska eftir því að þessar sértæku að-
gerðir séu nýttar á þeirra svæði.
Lilja Rannveig
Sigurgeirsdóttir » Í 27. grein laganna
er ráðherra gert
heimilt með auglýsingu
að ákveða sérstaka
tímabundna ívilnun við
endurgreiðslu námslána
vegna tiltekinna náms-
greina
Lilja Rannveig
Sigurgeirsdóttir
Höfundur er þingmaður
Framsóknar.
Vannýtt tækifæri Menntasjóðs