Morgunblaðið - 24.12.2022, Page 28

SMÁSAGA
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 24. DESEMBER 2022
28
A
llir þessir blessuðu
litir.
Fegurðin sem blasti
við honum sló örlítið
á kvíðann, gamla hjartað tifaði
aðeins hægar, komst smátt og
smátt aftur í takt við náttúr-
una. Hann þurfti að passa upp á
hjartað, mundi ekki nákvæmlega
hvað læknirinn hafði sagt þegar
þeir höfðu síðast tekið tal saman,
en hann fann einfaldlega á sér
að það sló ekki af sömu ákefð og
í gamla daga, þegar lífið var ein
stór aflíðandi brekka, hágræn
svo langt sem augað eygði. Nú fór
hann sparlega með hvern einasta
andardrátt, því lífið átti sér
endastöð og slög hjartans voru
takmörkuð.
Hágrænn átti ekki fyllilega við
um litinn í fjöllunum sem voru
handan vatnsins og umhverf-
is það, hér og þar. Fjöllin, eða
kannski voru þetta fremur hólar
og hæðir, voru mosagræn, það
var angurværð yfir þeim. Hann
fann á sér að það var að koma
haust. Tilfinning, en ekki endi-
lega fullvissa. Golan var köld, og
þetta var ekki sumarkuldi heldur
ónotagustur.
Þvílík gæfa samt að gamli
jeppinn skyldi ekki hafa gefið upp
öndina. Það var aldeilis afrek
að komast alla leið hingað, yfir í
einskismannsland.
Hann hafði ekið eftir þjóðvegin-
um í óratíma, leið sem hann kunni
afturábak og áfram, og svo upp á
hálendið, þar sem malarvegirnir
tóku við og tíminn stóð í stað.
Nú var hann kominn á leiðar-
enda. Það var ekki enn tekið að
kvölda svo eflaust hafði hann
dágóða stund til þess að leysa
gátuna.
Hjákátlegt, jafnvel grátbros-
legt, fyrir hann, gamlan manninn,
að taka upp á því á þessum aldri
að leysa ráðgátur.
Hann stóð á malarströndinni,
í nokkurri fjarlægð frá vatninu,
kastaði mæðinni, naut litadýrðar-
innar. Grænn litur fjallanna
í fjarska heillaði en það var
fegurð í jarðveginum sömuleiðis,
steinarnir hvítir, svartir, gráir,
jafnvel aurrauðir, og einmitt þar
sem hann var nú sá hann glitta í
smáblóm. Hann kunni ekki heitið
á því, hafði kannski aldrei gert.
Mildir litir haustsins kölluðu
fram brotakenndar minningar.
Vinur hans hafði horfið fyrir ára-
tugum, ekkert til hans spurst og
gátan eflaust litað líf allra þeirra
sem staðið höfðu honum nærri.
Þeir höfðu kynnst á unglingsár-
unum og svo farið saman á sjóinn.
Haustdagur úti á hafi í hvimleiðu
veðri, öldugangur, fuglagarg,
úfinn sjórinn tónaði ágætlega við
depurðina í skýjunum; þetta voru
blik sem rifjuðust upp við tilhugs-
unina um löngu liðinn vinskap.
Honum hafði liðið vel á sjónum,
þrátt fyrir allt. Það mundi hann.
Starf sem hann réð vel við og
skilaði honum ágætum tekjum.
Hann var kominn af sjómönn-
um nokkra ættliði aftur, í það
minnsta, og enn var eins og hafið
kallaði stundum á hann. Helst á
morgnana, þegar hann rumskaði
í skímunni og hélt stundum eitt
augnablik að hann væri úti á ball-
arhafi. Það var góð tilfinning.
Sjórinn hafði í senn verið besti
vinur hans og versti óvinur. Harð-
ur húsbóndi en tryggur. Kannski
höfðu það verið bestu árin, hann
var ekki viss lengur, en þannig
leið honum stundum. Mikil vinna,
góður félagsskapur, tilgangur
með tilverunni.
Og nú var hann kominn alla leið
upp á hálendi, til þess að leita að
vini sínum, en það eina sem hann
gat hugsað um var úthafið. Það
var langt undan en haustkuldinn
frá vatninu dró fram minningar
um hafgoluna.
Hann hafði veitt því athygli að
bíllinn var að verða bensínlaus.
Hugsunarleysi að hafa ekki gætt
að því fyrr. Einhvern veginn varð
hann að komast aftur til baka,
aftur heim, en það var vanda-
mál sem hann ætlaði ekki að
reyna að leysa strax. Allt varð
að gerast í réttri röð. Hann var
hingað kominn til þess að fylgja
eftir vísbendingu. Hann brosti
í kampinn við tilhugsunina –
vísbendingu, svei mér þá. Eins
og hann væri lentur í miðjum
leynilögregluþætti í sjónvarpinu;
þeir höfðu stytt honum stundir í
ellinni, kvöld eftir kvöld, runnu
allir saman í eitt. Tíminn átti
það til að stríða honum, lífið var
orðið býsna einmanalegt. Maður
uppsker kannski eins og maður
sáir, hugsaði hann stundum með
sér. Tónar lífsins urðu heldur
gráir eftir því sem árin liðu, og
þess vegna var svona dagur svo
dýrmætur. Að upplifa, skynja
fremur en að skilja. Einmitt þar
var hamingjan núna. Hún gat
verið svo lævís.
Það fór honum ekki vel að
gráta. Hann mundi ekki til þess
að nokkur hefði orðað það þannig
við hann en hann vissi þetta þó.
Það var ekki gert ráð fyrir því
að hann gréti. Þess vegna mátti
hann ekki hugsa til þess sem lífið
hafði ekki látið honum í té, þeirra
sem hann hafði aldrei fengið að
faðma, halda í höndina á.
Hann hafði staðið í sömu spor-
um drykklanga stund. Honum
fannst að aðeins hefði bætt í
goluna. Nú mátti hann ekki bíða
lengur, hann þurfti að finna vin
sinn, þann sem hafði verið týndur
svo lengi.
Hann var auðvitað allt of seint á
ferðinni, mörgum árum, áratug-
um, birtu tekið að bregða á lífið
en það kom sennilega ekki að sök.
Einmitt nú leið honum eins og
þetta væri síðasta leyndarmálið
sem hann þyrfti að svipta hulunni
af, ekkert síður fyrir sjálfan sig
en aðra. Aftur sá hann fyrir sér
leynilögreglumennina á skján-
um, og svo vin sinn heitinn á
sjónum, og allt í einu var eins og
landslagið lifnaði við og þrengdi
að honum. Sú tilfinning hvarf
jafnskjótt og hún hafði hellst yfir
hann. Þannig var þetta stundum,
núorðið.
Það kom að því, eitt haustið, að
sjómennskan hentaði ekki lengur.
Tími kominn til að fara í land og
það höfðu þeir þá gert báðir.
Það eina sem þú átt er orð-
sporið, hafði mamma hans alltaf
sagt við hann. Gott vegarnesti
út í lífið. Hann átti svo góðar
minningar um hana, hlýlegt fasið,
hvatningarorðin. Hann hafði
reynt að lifa eftir sömu reglum
og hún. Um föður hans var minna
að segja, maður fárra orða og
fremur sinnulaus. Æskan var
stundum svo nærri, þótt langt
væri um liðið, en árin á sjónum
þokukenndari.
Einhvern veginn tóku þjóðveg-
irnir við af úthafinu, einn góðan
veðurdag sat hann við stýrið á
flutningabifreið í stað þess að
sigla. Sömu sögu var að segja af
vini hans, önnur bifreið, sömu
Ragnar Jónasson
þeirra sem hann
hafði aldrei
fengið að faðma
Morgunblaðið/Ásdís
vegir. Allar þessar ferðir, fram og
til baka, einn langur vegur, ár eft-
ir ár, án upphafs og ákvörðunar-
staðar. Þarna höfðu þeir fylgst að,
enn og aftur.
Og nú fékk hann á tilfinn-
inguna að hann væri að nálgast
lausn gátunnar, einmitt þarna.
Leiðin hafði verið fremur löng
en langferðir áttu vel við hann.
Úti á vegum leið honum eins og
hann væri kominn aftur í tímann,
undir stýri á stærra farartæki, að
flytja verðmætan varning lands-
hlutanna á milli.
Vinur hans hafði horfið spor-
laust og þessi blessaða vísbending
hafði leitt hann hingað. Vatnið
var utan alfaraleiðar, fallegur
staður sem fáir fengu að njóta, og
nú stóð hann þarna aleinn. Hann
fikraði sig nær vatnsbakkanum,
tók nokkur skref fram á við, það
marraði í mölinni undir fótun-
um, og einhvers staðar í fjarska
kölluðu hálendisfuglarnir á hann.
Sólin hafði lækkað á lofti, það var
eðlilegt. Hann tók svo sem ekki
beinlínis eftir því, fann bara á sér
að það var örlítið meira rökkur
fram undan en áður. Birtan ekki
alveg eins tær.
Einmitt þarna átti að vera
hinsti hvíldarstaður besta vinar
hans, ef allt saman gekk þá upp.