Morgunblaðið - 27.08.2022, Page 22

Frá undirritun samnings um smíðina. F.v.: Garðar Alfreðsson, Ólafur Hermannsson, Gestur Ólafsson, Þráinn Jónsson,
Hermann Ólafsson, Stéfán Sigurðsson, Lúðvík Börkur Jónsson, Sveinn Þórarinsson og Þórarinn Guðbergsson.
Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
Þ
ráinn Jónsson, fram-
kvæmdastjóri Skipa-
smíðastöðvar Njarðvíkur,
er staddur í Tyrklandi
þegar blaðamaður nær af
honum tali. Hann er á leið heim til
Íslands eftir stífa fundalotu með
samstarfsaðilum í Tyrklandi en þar
er verið að smíða skrokkinn á nýj-
um bát fyrir Stakkavík og sér
Skipasmíðsatöð Njarðvíkur um að
fullklára bátinn: „Báturinn er
lengstur 13,68 metrar og breiðastur
5,6 metrar og verður skrokkurinn
fluttur með skipi til Íslands. Þar
tökum við til við lokafráganginn og
komum t.d. fyrir öllum vélbúnaði og
vinnslutækjum; spilbúnaði og björg-
unarbúnaði, og látum votta haffærni
bátsins áður en hann er afhentur
kaupanda,“ útskýrir Þráinn.
Að smíða bátinn með þessum
hætti hefur ýmsa kosti. Það er hag-
kvæmt að smíða skrokkinn í Tyrk-
landi enda er launakostnaður þar
lægri en á Íslandi. „En búnaðurinn
um borð er nánast allur keyptur frá
framleiðendum á Vesturlöndum og
margt af honum smíðaður á Íslandi.
Er þægilegt að ganga frá þessum
búnaði á Íslandi, í nánu samráði við
kaupandann, og geta þannig gert
hvers kyns breytingar og betrum-
bætur án tafar. Það að hafa annast
lokafráganginn þýðir líka að við
ættum að eiga auðveldara með að
þjónusta bátinn enda kunnugir öll-
um búnaði um borð,“ segir Þráinn.
„Vegna hærri launakostnaðar á Ís-
landi er þetta kannski ekki ódýrasta
aðferðin, en hins vegar er kúnninn
með þessu að fá bestu mögulegu
þjónustu.“
Bátar af þeirri stærð sem Stakka-
vík hefur pantað eru í dag nær ein-
göngu smíðaðir úr plasti og segir
Þráinn að því fylgi verulegir kostir
að nota stál í staðinn. „Með því að
smíða skrokkinn úr stáli erum við
með bát sem er einfaldlega í allt
öðrum gæðaflokki. Það hefur sýnt
sig að plastið er ekki nógu sterkt og
viðgerðar- og viðhaldsþörf plastbát-
anna meiri en reiknað var með,“
segir Þráinn en það er Ráðgarður
Skiparáðgjöf sem hannar fleyið.
Flotinn minnkar og verkefnum
fækkar að sama skapi
Skipasmíðastöð Njarðvíkur hefur
aðallega fengist við viðgerðir og við-
hald og segir Þráinn að bátur
Stakkavíkur sé áttunda nýsmíðin í
sögu fyrirtækisins, en skipasmíða-
stöðin hóf starfsemi árið 1945. „Tré-
báturinn Gunnar Hámundarson var
sá fyrsti sem Skipasmíðastöð Njarð-
víkur smíðaði frá grunni, árið 1954,
og er hann enn í notkun sem hvala-
skoðunarbátur.“
Þegar best lét á áttunda og ní-
unda áratugnum var Skipasmíða-
stöð Njarðvíkur mjög stór vinnu-
staður og enginn hörgull á verk-
efnum. Þrátt fyrir erfiðeikatímabil
hefur alltaf tekist að halda rekstr-
inum á floti en Þráinn segir að líkt
og með aðrar skipasmíðastöðvar
hafi árin eftir innleiðingu kvótakerf-
isins verið stór skellur. „Þá byrjar
skipum að fækka vegna samþjöpp-
unar í greininni og á sama tíma
voru útgerðirnar peningalitlar og
héldu að sér höndum. Samþjöppun-
in hefur haldið áfram og sem dæmi
um þróunina þá hefur í íslenska
flotanum, á undanförnum átta ár-
um, fækkað um hér um bil 40 báta
af þeirri stærð sem skipasmíðastöð-
in getur rúmað.“
Í dag starfa í kringum 40 manns
hjá fyrirtækinu en vonir standa til
að fleiri nýsmíðarverkefni bætist við
og geri skipasmíðastöðinni fært að
bæði fjölga starfsfólki og minnka
sveiflur. „Þetta hjálpar okkur að
hafa álagið jafnara yfir árið. Vetrar-
mánuðirnir hafa verið rólegri og
notum við þann tíma til að klára
bátinn og stefnum á að afhenda
hann snemma á næsta ári.“
Faraldurinn hefur
flækt öll aðföng
Verkinu miðar vel áfram en lítils
háttar tafir urðu hjá Tyrkjunum
vegna kórónuveirufaraldursins.
„Smitvarnir voru mun harkalegri í
Tyrklandi en á Íslandi og á tímabili
þurftu starfsmenn tyrknesku skipa-
smíðastöðvarinnar að búa á hóteli
skammt þar frá því að þeir sáu fram
á að ef þeir færu heim til sín væri
þeim ekki leyft að koma aftur til
vinnu. Þá hefur faraldurinn haft þau
áhrif að flækja öll aðföng hjá Tyrkj-
unum og finnum við það líka hjá
okkur uppi á Íslandi að allan búnað
vantar. Varahlutir sem hafa verið
lagervara hjá íslenskum seljendum
eru skyndilega ekki lengur til. Við
getum þó prísað okkur sæl að þegar
búnaðurinn berst til landsins þá
mælist í klukkustundum eða dögum
sá tími sem tekur að fá tollaf-
greiðslu en í Tyrklandi ganga hlut-
irnir hægar fyrir sig og tekur
marga daga ef ekki nokkrar vikur
að komast í gegnum tollinn.“
Áttunda nýsmíðin frá stofnun
skipasmíðastöðvarinnar árið 1945
Skrokkurinn á nýjum
báti Stakkavíkur er
næstum klár. Tyrkir sjá
um að smíða skrokkinn
en frágangurinn fer
fram Njarðvík.
Mynd úr nýlegri skoðunarheimsókn.
Vakta þarf smíðaferlið af nákvæmni.
Báturinn verður sterkbyggður og búinn öllum nýjustu tækjum.Ætla má að samanlagt 20.000 vinnustundir fari í að smíða fleyið.
Kórónuveirufaraldurinn olli röskun hjá tyrknesku skipasmíðastöðinni.
22 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 27. ÁGÚST 2022
Vegna nýsmíðarinnar gæti Skipasmíðastöð Njarðvíkur þurft að bæta við sig
fólki en Þráinn segir það geta verið töluveða áskorun að finna iðnaðarmenn
með rétta menntun og reynslu. „Járniðnaðarmenn eru nánast ekki lengur til
á Íslandi og þurfum við að flytja þá inn. Við fáum nokkra íslenska stráka í iðn-
námi inn til okkar á sumrin en þeir virðast flestir setja stefnuna á vélstjóra-
nám frekar en að vinna sem járniðnaðarmenn.“
Hafa pólskir fagmenn fyllt í skarðið og er Þráinn ánægður með þá starfs-
krafta. „Þetta eru menn á góðum aldri, yfirleitt á milli þrítugs og fertugs, og
komnir með góða reynslu. Við höfum stundum gripið til þess ráðs að notast
við starfsmannaleigur á álagstímum en það hefur reynst misauðvelt að púsla
því saman, og með því að bæta við okkur nýsmíði og dreifa álaginu betur yfir
árið verður auðveldara fyrir okkur að hafa sem flesta starfsmenn á langtíma-
samningi.“
Skortur á íslenskum
járniðnaðarmönnum