Morgunblaðið - 18.10.2022, Síða 8

8 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 18. OKTÓBER 2022
ELTAK sérhæfir sig
í sölu og þjónustu
á vogum
Bjóðum MESTA úrval
á Íslandi af smáum
og stórum vogum
lensks eldislax megi t.d. segja sögu
sem hampar sjálfbærni eldisins og
því að framleiðslan er vottuð sam-
kvæmt ströngum stöðlum og reglum.
„Eitt af því sem aðgreinir íslenska
laxinn frá framleiðslu annarra þjóða
er að hann er ræktaður í mjög hreinu
umhverfi þar sem minna er um laxa-
Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
H
örð samkeppni er á milli
laxeldisstöðva á heims-
vísu og ekki seinna
vænna að skoða vandlega
hvernig má skapa ís-
lenskum eldislaxi sérstöðu á mörk-
uðum.
Kjersti Haugen hefur starfað við
sölu og dreifingu á eldislaxi um langt
skeið, bæði í Noregi og Skotlandi, en
hún tók á síðasta ári við stöðu sölu-
stjóra hjá Arnarlaxi. Á ráðstefnunni
Lagarlíf mun Kjersti halda erindi
sem fjallar um hvort og hvernig megi
gera íslenskan eldislax að sterku al-
þjóðlegu vörumerki og hver ávinn-
ingurinn gæti verið af hnitmiðuðu
markaðsstarfi.
„Markaðurinn er sneisafullur af
seljendum og þurfa íslenskir fram-
leiðendur að keppa við lax frá Nor-
egi, Færeyjum, Skotlandi og víðar,
sem öll eru að selja nokkurn veginn
sömu vöruna. Gæti það verið vænlegt
til árangurs að reyna að búa til nýja
syllu á þessum markaði og gera það
með því að miðla til neytenda sögu
um sérstöðu íslensku vörunnar,“
segir Kjersti.
Framboðið þarf að vera stöðugt
Í íslenskum sjávarútvegi hefur lengi
verið rætt hvernig mætti læra af ár-
angri Norðmanna við markaðs-
setningu á sjávarfangi en þar er rek-
in öflug og fjölmenn markaðsstofa
sem vinnur að því að breiða út hróð-
ur norskra sjávarafurða um allan
heim. Er til dæmis frægt hvernig
norskir markaðsmenn afrekuðu það
á 9. áratugnum að fá japanska mat-
reiðslumenn til að nota lax sem aðal-
hráefni í súshí, sashími og nígíri þeg-
ar sama sem engin hefð var fyrir því
að nota þessa fisktegund í japanskri
matargerð. Var það ekki síst norska
laxinum að þakka að súshí náði í kjöl-
farið útbreiðslu á heimsvísu enda
virðist laxa-súshí gleðja bragðlauka
fólks í öllum löndum.
„Meðal þess sem íslenskt laxeldi
getur byggt á er að íslenskt sjávar-
fang er þekkt fyrir gæði um allan
heim. Ef rétt er á spilunum haldið
veitir þetta strax ákveðið forskot,
enda íslenski eldislaxinn seldur í
sömu fiskmörkuðunum og matvöru-
verslununum og íslenski hvítfisk-
urinn,“ segir Kjersti og bætir við að í
ljósi þess hvað laxeldi á Íslandi er
smátt í samanburði við heimsins
stærstu laxeldisþjóðir þá verði að
velja markaði af kostgæfni og
tryggja að þar fari saman gott mark-
aðsstarf og stöðugleiki í framboði:
„Til að markaðsstarfið beri árangur
verður varan alltaf að vera til staðar,
gæðin þurfa að vera stöðug, og örugg
afhending allar 52 vikur ársins. Það
er mun erfiðara að byggja upp sterkt
vörumerki ef varan er ekki stöðugt
sýnileg kaupendum árið um kring.“
Hrein og umhverfisvæn vara
Telur Kjersti að í markaðsefni ís-
sjúkdóma en víða annars staðar, auk
þess sem fiskeldið – eins og allt ís-
lenskt atvinnulíf – notar orku sem
framleidd er með sjálfbærum og um-
hverfisvænum hætti. Er því hæglega
hægt að hampa því hvað varan er
hrein, örugg og umhverfisvæn. Er-
um við einmitt núna að sjá vaxa úr
grasi nýja kynslóð neytenda sem láta
matarinnkaup heimilisins ekki síst
ráðast af þessum þáttum.“
Að mati Kjersti ætti líka að leggja
ríka áherslu á Bandaríkjamarkað. „Á
Evrópumarkaði er það íslenskum
framleiðendum til trafala að flutn-
ingsleiðir annarra framleiðenda eru
styttri og má reikna með að íslensk-
ur eldislax sé 2-3 dögum lengur á
leiðinni til kaupenda en fiskur keppi-
nautanna. Hins vegar bjóða skipa-
siglingar milli Íslands og Portland í
Maine upp á að koma laxinum á
markað á hraða sem er samkeppnis-
hæfur og með hlutfallslega lítið kol-
efnisspor.“
Samstarf í sátt og samlyndi
Til að hafa nægan slagkraft þurfa ís-
lensku laxeldisfyrirtækin helst að
snúa bökum saman í markaðsstarf-
inu og minnir Kjersti á að mælt í
framleiðslumagni myndi allur ís-
lenski laxeldisgeirinn ekki nema um
1% af framboði á eldislaxi á heims-
vísu. Vitaskuld hafa fyrirtækin ólíkar
skoðanir á því hvert á að stefna og
hvaða aðferðum á að beita en Kjersti
segir að læra megi af norska mód-
elinu þar sem fulltrúar framleiðenda
ráða ráðum sínum og ákveða í sam-
einingu hverjar áherslurnar verða í
markaðsstarfi hvers árs. „Reynt er
að gera allt í sátt og samlyndi. Eitt
árið gæti áherslan verið á Frakk-
land, það næsta á Japan og á þriðja
árinu mikið púður verið lagt í sókn á
Spánarmarkað. Þeir sem taka þátt
vita að allir græða á samstarfinu til
lengri tíma litið, og að það fylgir því
virðisauki að geta skrifað það á öskj-
una eða umbúðirnar að þær innihaldi
norskt sjávarfang.“
Kjersti segir að íslenskt laxeldi
megi heldur ekki láta smæðina draga
úr sér kjarkinn, en hins vegar kalli
smæðin á að finna skilvirkustu leið-
irnar til að ná til kaupenda. Gæti t.d.
vöxtur netverslunar með matvæli
boðið upp á skilvirkara markaðsstarf
enda á margan hátt auðveldra að
koma góðri sögu um uppruna vör-
unnar til skila yfir vefinn frekar en í
kæliborði matvöruverslana. „En
jafnvel bara það að setja lítinn QR-
kóða á fiskpakkningarnar eða á
merkimiða í fiskkælinum, sem tengir
neytendur við nánari upplýsingar um
uppruna vörunnar og eiginleika, gæti
verið stórt skref í rétta átt – svo
fremi sem framboðið haldist ótruflað
og íslenska varan nái að halda sama
hilluplássinu viku eftir viku og ár eft-
ir ár. Það tekur nefnilega tíma að
fræða neytandann um að íslenskur
eldislax sé sérstök vara, í hæsta
gæðaflokki og aðeins fáanlegur í tak-
mörkuðu magni.“
Það má segja áhugaverða sögu um íslenskan eldislax
Íslenskt laxeldi státar af hreinu umhverfi, sjálfbærni
og notkun endurnýjanlegrar orku. Æ stærri hópur
neytenda leggur áherslu á einmitt þessa þætti.
Morgunblaðið/Arnþór Birkisson
Kjersti Haugen segir norska framleiðendur hafa góða reynslu af samstarfi.
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Fiskurinn sóttur í kvíarnar. Íslenskt laxeldi er svo sannarlega á heimsmælikvarða.
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Sjókvíar á Berufirði á góðviðrisdegi. Kjersti segir Bandaríkjamarkað einkar áhugaverðan valkost fyrir íslenskt laxeldi. Í Evrópu eiga keppinautarnir auðveldara með að koma vörum sínum til kaupenda.