Morgunblaðið - 18.10.2022, Side 12

12 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 18. OKTÓBER 2022
Gunnlaugur Snær Ólafsson
gso@mbl.is
V
ið erum framarlega í
myndavélabúnaði og þá
sérstaklega fóðurmynda-
vélum. Það er mjög gam-
an hve mikil framþróun
er í myndavélatækni og notkun
myndavéla til að hámarka árangur
í fóðrun er alltaf í þróun. Það er
þekkt að verið er að nota mynda-
vélar þegar verið er að fóðra en
það er einstaklingur sem situr og
horfir á myndavélarnar og stjórn-
ar fóðruninni á grundvelli upplýs-
inga úr myndavélunum,“ útskýrir
hann.
Það eru þó spennandi tímar í
vændum og líklegt að fóðurkerfi
framtíðarinnar verði ekki í jafn
miklum mæli háð mati einstaklings
sem ýti á takka. Unnið er að því að
þróa kerfi sem sjálft getur aflað
upplýsinga og stýrt fóðruninni í
auknum mæli. Í því felst að gervi-
greind lesi í hegðun fiska sem eru í
sjókvíunum. En hvað er verið að
skoða? „Ef fóðrið fellur fram hjá
fiskinum þá er hann ekki svangur,
en þá er skaðinn skeður – fóðrið er
farið. Spurningin er hvort hægt sé
að greina hegðun fisksins betur. Er
hann svangur? Hvernig hegðar fisk-
urinn sér? Svo er líka verið að tak-
ast á við hvernig dreifingin er. Það
eru kannski 100 þúsund fiskar í
kvínni og þeir þurfa allir að nær-
ast.“
Með slíkri tækni verður starfs-
fólk í auknum mæli að gegna eft-
irliti frekar en að stýra fóðrun, út-
skýrir Höskuldur. „Á fóðurstöð
sitja fóðrarar í skipstjórastólum og
eru með einhverja 12 til 15 skjái
fyrir framan sig og stýra fóðr-
uninni. Þetta eru mjög flott kerfi,
en þetta er erfitt starf. Það er
ekkert auðvelt að glápa á alla
þessa skjái í fleiri klukkutíma og
halda einbeitingunni. Þetta er
krefjandi fyrir fólkið. Allt sem við
getum gert til að láta kerfin segja
okkur meira og stjórna meira,
byggt á þeim upplýsingum sem
koma frá myndavélakerfinu, það
vinnur allt með eldisfyrirtækinu.“
Snjalldreifarar
Þá skiptir einnig töluverðu máli að
hafa dreifara sem getur dregið úr
óþarfa sóun fóðurs, útskýrir Hösk-
uldur. Vekur hann athygli á því að
dreifarar, sem eru í miðju sjókví-
anna, hafa hingað til verið keyrðir
með loftþrýstingi og einfaldlega
kveikt eða slökkt á honum eftir því
hvernig fóðrari metur stöðuna. „Þá
eru blásarar á landi eða á fóður-
pramma sem halda uppi þrýstingi
og senda fóðrið fljúgandi í gegnum
rörin. Það sem Scale AQ er að
bjóða núna eru vélknúnir snjalld-
reifarar. Þá er hægt að stýra dreif-
ingunni um kvína, hægt að lesa í
vindinn og beitt afli meira upp í
vindinn til að koma í veg fyrir að
fóður fari út fyrir eða að fóður
safnist hlémegin. Þetta er mikil-
vægur hlekkur í keðjunni um há-
mörkun fóðurnýtingarinnar.“
Hann bendir á að fóður er lang-
stærsti útgjaldaliðurinn í fiskeldi.
„Allt sem viðkemur fóðrun er það
sem fiskeldisfyrirtækin byggja sína
afkomu á. Þetta er svo stór þáttur.
Þess vegna erum við að vinna með
kúnnunum okkar til þess að
tryggja að þeir fái sem mest út úr
hverju kílói af fóðri.“ Þetta hafi
orðið enn mikilvægara í kjölfar inn-
rásar Rússlands í Úkraínu, en með
því urðu þó nokkrar verðhækkanir
á hráefni og þar með fiskafóðri.
Tækifæri í landeldi
Scale AQ hefur sérhæft sig í
heildarlausnum fyrir fyrirtæki
sem stunda sjókvíaeldi og býður
því allt sem því tengist. Allt frá
sjókvíunum sjálfum með festum
og römmum til fóðurpramma og
-kerfa. Höskuldur segir hins veg-
ar ekkert útiloka að fyrirtækið
sinni í auknum mæli landeldi einn-
ig. „Með auknum áhuga á landeldi
eru fyrirtæki eins og Scale AQ að
aðlagast markaðnum og mark-
miðið er auðvitað að okkar bún-
aður standi öllum til boða.
Við sjáum til dæmis að
landeldisstöðvarnar eru farnar að
leita í myndavélakerfin okkar.
Meðal annars er landeldi á Íslandi
að prófa sig áfram með mynda-
vélar einmitt út af þessum atrið-
um með fóðrun- ina, enda er það
jafn mikilvægur þáttur í rekstr-
inum þar.“
Höskuldur segir að samhliða
öllum búnaðinum sé fyrirtækið
með hugbúnað sem aflar upplýs-
inga um starfsemina og verður til
gríðarlegt gagnamagn. „Við reyn-
um að leiðbeina kúnnum okkar því
að kerfin sem þeir kaupa af okkur
gætu nýst þeim betur í tengslum
við upplýsingagreiningu. Það er
hægt að hagnýta allar þessar upp-
lýsingar sem öll kerfin eru að
safna á degi hverjum. Fyrirtækin
sitja á gríðarlegu magni af upplýs-
ingum sem þau ná ekki endilega
að nýta sjálf, við erum að hjálpa
þeim að nýta betur gögnin sem
þau sjálf búa til.“
Miklar framfarir
Töluverðar framfarir eru einnig
að eiga sér stað í orkuskiptum,
fullyrðir Höskuldur og vekur at-
hygli á að Moen Marine er hluti af
Scale AQ-samsteypunni, en fyrir-
tækið framleiðir vinnubáta og
smærri skip. „Það er mikil þróun í
tengiltvinn- og rafmagnsknúnum
bátum. Rafmagnsknúnir bátar
ættu augljóslega að henta vel í
fiskeldi, sérstaklega þegar um
innfjarðarvinnu er að ræða og
styttri vegalengdir. Þetta vinnur
allt með grænu ímyndinni sem við
viljum hafa í greininni á Íslandi.
Þú getur til dæmis keyrt á raf-
magni alla siglinguna en keyrt á
ljósavélum í vinnuhlutanum við
kvíarnar þegar það er vafi um að
rafmagnið dugi, til dæmis ef þú
ert með krana. Það á sér stað
mjög mikil þróun á þessu sviði svo
sem í þróun rafhlaðna, en einnig
hvað varðar orkunotkun fóð-
urpramma og annarra kerfa sem
greininni eru nauðsynleg.“
Ljósmynd/Scale AQ
Öflugar myndavélar aðstoða við að hámarka nýtingu á fóðri.
Ljósmynd/Scale AQ
Gervigreind er framtíð fóðrunar
Aukin sjálfvirknivæðing í fóðrun með öflugum
myndavélakerfum og gervigreind kemur líklega til
með að setja svip sinn á eldisgreinarnar á komandi
árum, að sögn Höskuldar Steinarssonar, fram-
kvæmdastjóra Scale AQ á Íslandi. Það skiptir miklu
máli að hagnýta allar þær upplýsingar sem hægt er
að fá úr nútímaeldiskerfum.
Morgunblaðið/Arnþór Birkisson
„Allt sem við getum gert til að láta kerfin segja okkur meira og stjórna meira, byggt á þeim upplýsingum sem koma frá
myndavélakerfinu, það vinnur allt með eldisfyrirtækinu.,“ segir Höskuldur Steinsson, framkvæmdastjóri Scale AQ Íslandi,
Snjalldreifarar eru ekki knúnir með loftþrýst-
ingi heldur eru vélrænir og er því hægt að
nýta þá þannig að fóðurdreifingin verði jafnari
um kvína, meðal ananrs með tilliti til vinds.