Landsmál - sep. 1947, Side 9

TÍMARIT TJM LANDSMÁL
farið að ræða, þegar allur gjaldeyrir er þurrkaður burtu.
Handahófið og fyrirhyggjuleysið í öllum þessum fram-
kvæmdum er mjög raunalegt, en það stafar að mestu
leyti af því, að nýsköpunin var gerð að pólitískum hval-
reka, sem flokkarnir kepptust við að færa sér í nyt.
Til þess að hægt væri að sýna þjóðinni árangur hinna
háværu pólitísku ráðagerða, var nauðsynlegt að hraða
framkvæmdunum. Það var gert, en án þess að þetta mikla
og mikilsvarðandi mál væri undirbúið sem skyldi, án
þess að nokkuð væri undirbúinn sá fjárhagsgrundvöllur,
sem framkvæmdirnar áttu að byggjast á. Því síður voru
gerðar athuganir á því, hver áhrif þær mundu hafa á
hið veikbyggða fjárhagskerfi landsins. Að minnsta kosti
virðist ekkert tillit hafa verið tekið til þess.
Þótt þessi framkvæmd verði þjóðinni að mörgu leyti
dýr reynsla, kemur hún henni væntanlega að notum síð-
ar, þegar atvinnumálin og fjárhagurinn hafa gengið í
gegnum eldraun verðbólguáranna og eru komin á heil-
brigðan grundvöll. En það verður aldrei nein afsökun
fyrir því hvernig undirbúningur og framkvæmd nýsköp-
unarinnar hefir verið af hendi leyst.
IV.
Gjaldeyriskreppan.
Eins og áður er sagt, áttu landsmenn um 570 millj. kr.
í erlendum gjaldeyri í ófriðarlok. Slíkan varasjóð hafa
þeir aldrei fyrr átt, og nú þegar þessum sjóði hefir öllum
verið eytt, má segja að ólíklegt sé að þeir eignist slíkan
sjóð aftur fyrst um sinn. Gjaldeyriskreppan, sem skall
yfir í byrjun þessa árs, kom yfir þjóðina eins og þruma
úr heiðskíru lofti. Hún hafði lifað í þeirri trú, að slíkur
skortur gæti ekki barið að dyrum fyrirvaralaust, enda
hafði henni verið sagt, að mikill gjaldeyrisvarasjóður
9