Morgunblaðið - 03.10.1991, Page 18

Morgunblaðið - 03.10.1991, Page 18
18 MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 3, OKTÓBER 1991 Háskólanám í Bandaríkjimiim eftir Eirík Þorláksson Það kemur oft fyrir að fólki, sem hefur hug á að stunda háskólanám í Bandaríkjunum, fallast gjörsam- lega hendur þegar það kemst að því hversu margir skólarnir eru, og hversu fjölbreyttir þeir eru að stærð, gerð og námsframboði. Það er held- ur ekki nægilegt að senda inn ein- falt bréf og skrá sig til náms, held- ur þarf að taka ýmis próf, leggja fram staðfest og ítarleg gögn um fyrra nám, upplýsingar um hvernig námið verður fjármagnað og fleira, og allt þetta þarf að gera löngu áður en námið á að hefjast. Þannig er ýmislegt við bandaríska háskóla, sem íslenskir nemendur hafa ekki kynnst áður, og þurfa að hafa sig alla við að standa undir. í tilefni af máiþingi því um há- skóla og háskólamenntun í Banda- ríkjunum sem nú stendur yfir, er rétt að gefa landsmönnum örlitla innsýn inn í þann heim sem þarna er um að ræða. Ólík skólakerfi Bandaríska skólakerfíð er ólíkt því íslenska í mikilvægum atriðum, og hefur það valdið ómældum vand- ræðum fyrir þá íslendinga, sem sækjast eftir að hefja háskólanám sitt í Bandaríkjunum. Bandarískir nemendur ljúka námi á framhalds- skólastigi (High School) við átján ára aldur, og hefja síðan háskóla- nám, annað hvort í tveggja ára skól- um eða fjögurra ára skólum; hvoru tveggja er skilgreint sem nám á háskólastigi. íslenskir nemar ljúka hins vegar framhaldsskólanámi um tvítugt, og komst þá fyrst i há- skóla, tveim árum síðar en banda- rískir unglingar. Á grundvelli lengra náms í framhaldsskóla hér heima hafa íslenskir stúdentar sótt um að fá eitthvað af fyrra námi metið inn í bandaríska háskóla til styttingar á námi þar. Það er mjög einstakl- ingsbundið, hvernig stúdentspróf íslenskra umsækjenda er metið í Bandaríkjunum og byggist á ein- kunnum, námsbrautum, efnisinni- haldi greina og fleiri atriðum; al- mennt má segja að það sé metið til einhverra eininga, oft til jafngildis eins námsárs. Þó virðist gæta til- hneigingar meðal bandarískra skóla síðustu ár til að þrengja þetta mat, og nokkur dæmi eru þekkt þar sem háskólarnir neita að meta íslensk stúdentspróf nokkurs, og krefjast þess að íslenskir nemendur hefji sitt nám á sama grunni og bandarískir nemendur. (í þessu sambandi má benda á að þrátt fyrir að íslenskir stúdentar hafi setið tveimur árum lengur á skólabekk er ósannað að þeir hafí meira nám að baki; allt frá upphafi skyldunáms til loka þess er t.d. skóladagurinn styttri hér en í Bandaríkjunum, og skólaárið sömuleiðis). Eins og nefnt var að framan skiptast bandarískir háskólar í tveggja og fjögurra ára skóla. Hinir fyrmefndu eru margir skil- greindir sem hverfís- eða héraðshá- skólar (Community Colleges), og er einkum ætlað að ná til nemenda, sem vilja stunda námið heimanað; þangað sækja nemendur nám í upp- hafí, en flytja sig svo yfír í fjögurra ára skóla vilji þeir ljúka hefðbundnu háskólanámi. Tveggja ára skólarnir eru einnig mikið sóttir af fólki í atvinnulífinu, sem stundar nám utan vinnutíma, og líkjast því að nokkru öldungadeildum hér á íslandi. Loks sækja margir þangað atvinnurétt- indi, t.d. á ákveðnum tæknisviðum. Þannig má segja að þessir skólar samsvari nokkuð vel tveimur síðustu árum framhaldsskóia hér á landi, jafnframt því að vera iðn- eða tækniskólar og öldungadeildir. Nám i þessum skólum er oftast metið fullgilt í fjögurra ára skólum, en þó ekki alltaf. Fjögurra ára skólarnir útskrifa nemendur á sama grunni og háskól- ar annars staðar í heiminum að loknu fyrsta stigi háskólanáms (með BA-prófi, BS-prófi, BEd-prófi eða sambærilegu). Margir af þessum skólum bjóða síðan upp á framhalds- nám (til meistara- eða doktors- gráðu), og ýmsir frægustu skólar Bandaríkjanna byggja orðstír sinn á gæðum"'*íramhaldsnámsins og rannsóknastarfsemi fremur en hversu vel þeir kenna nemendum sínum á fyrsta stigi; bestu nemend- urnir koma þangað til framhalds- náms, og mestu ijármunimir streyma til háskólanna til að stunda rannsóknir fyrir atvinnulífið og hið opinbera. Þegar islenskir stúdentar hafa lokið fyrsta stigi háskólanáms hér á landi, er það metið að fullu þegar sótt er um að stunda framhaldsnám Eiríkur Þorláksson „Það ríkir mikil sam- keppni um nemendur milli bandarískra há- skóla, og er það ein ástæða þess að þeir leggja síaukna áherslu á að fá til sín nemendur erlendis frá. Nú eru um þrjú hundruð og áttatíu þúsund útlendingar við nám í Bandaríkjunum, og hefur þeim fjölgað um allt að tíu prósent árlega síðasta áratug.“ við bandaríska háskóla, ólíkt því sem á sér stað með íslenska stúd- entsprófið. Það má einnig nefna, að þeir sem útskrifast héðan að loknu fyrsta stigi háskólanáms í sinni grein standa sig yfírleitt með ágæt- um við bandaríska háskóla, svo að undirbúningurinn hér virðist nýtast mjög vel. Bandaríska háskólastigið í tölum Það eru rúmlega þtjú þúsund og fimm hundruð viðurkenndir háskól- ar starfandi í Bandaríkjunum; auk þess eru viðurkenndir um fimmtán hundruð sérskólar af ýmsu tagi. Um ljórtán milljónir nemenda sækja þessa skóla, þar af er þriðjungur í tveggja ára skólum. - Til sam- anburðar má nefna að hér á landi eru fímm skólar viðurkenndir á háskólastigi, og þá sækja um sex þúsund nemendur. Meira en nítján hundruð af há- skólunum eru einkaskólar, og má nefna að meira en fjörutíu trúflokk- ar (flestir í litrófi kristinnar trúar) reka eigin háskóla. Skólarnir bjóða upp á nám á meira en fimm hundr- uð sviðum, sem ná yfir allt milli himins og jarðar. Háskólarnir dreif- ast einnig misjafnt milli fylkja, og þannig eru yfír þrjú hundruð og fjörutíu háskólastofnanir í Kaliforn- íu-fylki, en aðeins níu í Wyoming-fylki. Eins og gefur að skilja eru þessir skólar einnig misjafnir að stærð, og tölumar eru þannig að íslendingum kann að þykja þær ótrúlegar í báðar áttir. Stærstir eru Ohio State Uni- versity með um fímmtíu og níu þús- und nemendur og síðan University of Texas í Austin, sem hefur rúm- lega fimmtíu þúsund nemendur á skrá; meðal hinna smæstu eru efiaust Deep Springs College í Kali- forníu, sem hafði 25 nemendur á síðasta námsári, og Beth Medrash Emek Halacha Rabbinical College í New York, sem hýsti aðeins 16 nem- endur á sama tíma (margir smæstu skólarnir eru einmitt trúarskólar af einu eða öðru tagi, eins og þessi). Hlutur útlendinga í bandarískum háskólum Það ríkir mikil samkeppni um nemendur milli bandarískra há- skóla, og er það ein ástæða þess að þeir leggja síaukna áherslu á að fá til sín nemendur erlendis frá. Nú eru um þijú hundruð og áttatíu þúsund útlendingar við nám í’ Bandaríkjunum, og hefur þeim fjölgað um allt að tíu prósent árlega síðasta áratug. - Þetta sýnir að bandarísk menntun er greinilega eftirsótt, einkum hvað varðar fram- haldsnám á háskólastigi. Hlutur íslendinga meðal erlendra námsmanna í Bandaríkjunum er auðvitað örsmár, en þó voldugur miðað við höfðatölu. í grófum drátt- um má segja að af öllum íslenskum námsmönnum á háskólastigi sé um þriðjungur í námi erlendis (um þijú þúsund manns), og af þeim er stærsti hópurinn í Bandaríkjunum, eða um þúsund manns. Fyrir um tuttugu árum voru stærstu hópar íslenskra námsmanna erlendis í Danmörku, Svíþjóð og í Bretlandi, en þetta hefur breyst mjög á síð- asta áratugi, þannig að nú leita áberandi flestir til Bandaríkjanna. - Orsakir þessa eru eflaust margar og einstaklingbundnar, en nefna má tungumálið (enskan virðist orðin nemendum tamari en Norðurlanda- málin), stóraukin kynni af Banda- ríkjunum í gegnum fjölmiðla og ferðalög, íjölbreytt námsúi-val bandarískra skóla, og síðast en ekki síst styrkjamöguleikar fyrir þá sem fara í framhaldsnám á háskólastigi. Viðurkenning bandarískra háskóla Menntamál heyra samkvæmt stjórnarskrá Bandaríkjanna ekki undir alríkisstjórnina, heldur undir einstök fylki. Því er uppbygging háskóla ólík frá einu fylki til ann- ars, og í raun má segja að hver ein- asti háskóli lúti aðeins eigin stjórn. Menntamálaráðuneyti Bandaríkj- anna gegnir því fremur hlutverki ráðgjafa og samhæfingaraðila en að það stjórni málefnum einstakra skólastiga, eins og hér er raunin. Skólar í hinum einstöku fylkum fá starfsleyfi (authorization) hjá stjórnvöldum, en í því felst engin viðurkenning á gildi námsins við þennan tiltekna skóla. Slíka viður- kenningu (accreditation) er aðeins hægt að fá frá sérstökum óháðum stofnunum, sem komið hefur verið YOUR RIGHTS AND DUTIES ACOURSE FOR FOREIGNERS LIVING IN ICELAND On Saturday the 5th of October the Icelandic Red Cross will hold a course for foreigners living in Iceland. This course will be in English, and is supposed to inform about the Icelandic society, rights and duties of the inhabitants, health and social security, customs etc. The course will be based on a booklet in English, “Icelandic Law and Icelandic Society", issued by the Ministry of Social Affaires. The course will take place at Þingholtsstræti 3, Reykjavík, the 5th of October from 9.30 a.m. to 16 p.m. Due to limited number of seats kindly contact us and register at the Icelandic Rcd Cross, Rauðarárstíg 18, tel. (91)-26722 before 17 p.m. Thursday the 3rd of October. Please notice that no admission fee is charged. RETTUR ÞINN 0G SKYLDUR NAMSKEIÐ FYRIR INNFLYTJENDUR UM ÍSLENSKT ÞJÓÐFÉLAG Laugardaginn 5. október nk. heldur Rauði kross íslands námskeið fyrir fólk af erlendum uppruna sem hefur flust til íslands. Námskeiðið verður haldið á ensku og er ætlað að fræða um uppbyggingu þjóðfélagsins, réttindi og skyldur þeirra sem hér búa, heilbrigðisþjónustu, menningu og fleira. Bæklingur á ensku, sem Félagsmálaráðuneytið hefur gefið út verður lagður til grundvallar námskeiðinu. Námskeiðið verður haldið að Þingholtsstræti 3, Reykjavík og hefst kl. 9.30 árdegis og lýkur kl. 16 síðdegis. Fjöldi þátttakenda verður takmarkaður. Vinsamlega tilkynnið þátttöku fyrir kl. 17 fimmtudaginn 3. október hjá Rauða krossi íslands, Rauðarárstíg 18, í síma 91-26722. Vinsamlega athugið að aðgangur er ókeypis. Rauði kross Islands Rauðarárstíg 18, 105 Reykjavík, sími: 91-26722

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.